E NX 1 1.

quę ex diuiſione remanſit affirmando talem partem eſſeueram. Dico igitur ꝙ ueritas eſt, qꝙ motus cordis, et pul-ſus eſt extra quatuor membra diuiſionis morus,& ſuntmotus accidentalis,&e uiolentus,& uoluntarius,& natu-ralis,& illud, quoniam motus aut eſt per ſe, aut acciden-talis,& motus pꝑer ſe, aut eſt ſimplex ideſt ſecundum uiãvnam, aut eſt compoſitus ideſt non exiſtens ſecundũ viãvnam,& ſimplex quidem aut ſequitur uoluntatom, autnon ſequitur voluntatem,& nominamus illum naturalẽ.Et motus quidem ſimplex,& eſt ille, qui eſt ſecundumviam vnam, aut eſt uoluntarius,& eſt motus cæleſtis, autnaturalis,& eſt motus elementaris. Et motus quidem cõpoſitus,& eſt ille, qui nõ eſt ſecundũ viam vnam, aut eſthaiuame, aut non haiuanie,& motus non haiuanie eſtmotus plantarum,& motus alhaiuanie aut eſt uolunta-rius, aut non uoluntarius,& non uoluntarius nominaturmotus alteſcaire. Motus ergo alteſcaire eſt ille, qui eſt diuerſus,& cum hoc eſt haiuanie non ſequens uoluntatem,ſicut eſt motus cordis, et pulſus Motus uero accidẽtalis ſic

ſe habet, quia aut res mota in eo eſt pars rei mouentis,

aut locus eius per naturam.

Et ſecundum hoc genus proximum pulſus eſt motusteſcairie ita, ꝙ diffinitio pulſus eſt ita videlicet Pulſus eſtmotus teſcairie compoſitus ex diaſtole& c.& de proxi-mo adducam huic maiorem declarationem,& in hoc eſtconſideratio, quoniam motus pulſus,& cordis imposſibile eſt, quòd egrediatur a quatuor membris diuiſionis ſu-pradictę, propterea ꝙ motus comprehendunrur in eis: verum ſi per motum naturalem int elligatur ille, qui eſt ſe-cundum viam vnam, tunc egreditur pulſus a motu na-turali,& ingreditur in illo motu, qui non eſt ſecundũ viãunam,& ſi per motum naturalem intelligatur ille, qui nõeſt cum cognitione, tunc pulſus ingreditur in motu naturali,& egreditur a motu uoluntario. Et huiuſmodi quidẽconſideratio ſexta eontinet in ſe multas,& exuberantesutilitates, quas non cognoſcunt, niſi illi, qui in hac ſcien-ria ſtudioſi ualde fuerunt,& auctores diuerſos perſcruta-uerunt. Finis Laus Deo.

Expoſt tio ſuper fen tertiam primi Canonisex libro ſiraxi arabico in latinum deducta perAndream Bellunenſem phyſicum.

Capitulum ſingulare fen tertię de cauſa ſanitatis, etegritudinis,& de necesſirate mortis

N hoc capitulo prima conſideratio eſtde diuiſione medicinæ Cõmemoran-

tur autem in hoc loco cauſæ ſanitatis,egritudinis, qm̃ conſeruatio ſanitatisnon fit, niſi cum pręſentia,& aduentucauſarum eius,& cum remotione uelprætermisſione cauſarum ęgritudi-nis& illud fit poſt earum cognirionem- In hoc au-tem capitulo Auicenna perſcrutatur necesſitatem mor-““

1 is ex hac ¹ 8Eeeerlake poſſe confidat. DIVISIONEPRlIma per ly prima excluditur diuiſio ſecunda,& ex-cluduntur etiam alie diuiſiones poſt ipſam, quibus diui-

lonibus unaquęqh pars diuiditur in ſuas— taliter,

onec peruemiatur ad ultimam. IN. PANtem theon-cam,& in partem praticam: hoc eſt uerum ꝑꝑ tres ratio-nes, quarum una eſt, ꝙ; ea, quæ cognoſcuntur in medici-

na aut habent eſſe ab ellectione noſtra,& ab intentione

DOS SEIN111. 30

noſtra, aut non ſic: prima enim pertinent ad partem pra-cticam: Secunda uero ad partem theoricam. Secunda ra-tio eſt, quia tu iam ſciuiſti, qudd intentio ſcient iæ medicinæ eſt conſeruatio ſanitatis exiſtentis,& recuperatio ſani-tatis amiſſæ, uel deperditæ. Conſeruatio autem alicuius,& eius recuperatio non perficitur, niſi cum cognitione il-lius: quare oportet primo, ut ſciatur diſpoſitio, quam neceſſe eſt conſeruari,& quam neceſſe eſt remoueri:& co-gnicio quidẽ huiuſmodi quandoq;h fit ex cognitione cau-ſarum,& quandoq; ex parte accidentium ſubſtantialiũ,ſeu inſeparabilium, aut non inſeparabilium: quę acciden-tia ſunt ſigniſicationes. Et cognitio dependens ab iſtis re-bus eſt pars theorica: conſeruatio uero eius, quod opor-tet conſeruari,& remotio eius, quod oportet remoueri,eſt pars practica. Ter tia ratio eſt, quòd intentio ſcientiæ,qu adiſcitur in medicina aut eſt, ut ſcias, qᷓliter ſit operãdum, aut non eſt ita.& prima quidem ſcientia eſt parspractica:& ſecunda eſt theorica, uel ſpeculatiua.& una-qu ęqʒ denominatur,& refertur ad finem ſuum. Et ſi di-catur, ꝙ intentio medicinæ aut eſt conſeruatio rei exiſtentis, aut remotio rei exiſtentis, quoniam recuperatio ſanitatis deperditæ noneſt posſibilis, niſi poſt remotionem ęgridinis, quę accidit. Dicendum, ꝙ illud, quod intenditur incuratione, non eſt remouere egritudinem exiſtentem, ſedrecuperare ſanitatem deperditam. quia uero illud non eſtposſibile, niſi poſt remotionem diſpoſitionis, quę accidit,quare efficimur curantes eam ut ſ¶ fiat remotio] quare illud, quod quęritur,& intenditur per ſe, eſt recuperatio ſa.nitatis,& non remotio ægritudinis. Et ſi dicatur, ꝙ ſani-tas eſt amiſſa uel priuata, cuius reditus ſeu recuperatlo nõeſt posbbilis, quoniam a priuatione ad habitum imposſiDilis eſt regresſio: Amplius finis medicinæ prędictæ eſtfinis partis practicæ, oportet autẽ, ut dicatur,& asſignetur finis comunis, qui ſit finis medicinę abſolurę. Re-ſponſio ad primum eſt, quòd per recuperationem ſanita-tis deperditæ non intenditur recuperatio ſanitatis, quę iãeſt priuata, ſed recuꝑatio ſanitatis ſimilis ei, aut ipſi gꝗqualis. Reſponſio autem ad ſecundum eſt, ꝙ illud, quod in-tenditur per ſe ĩ medicina eſt finis operandi, et nõ finis cõmunis. DE CLARAVIMVS TIbi in his, quæſunt præmiſſa ideſt in principio libri, et demoſtrario eorũ,quæ præmiſſa ſunt. ſ.q pars practica nõ ſit oꝑatio, eſt,quòd medicina ſciẽtia ingreditur in una ſpecie prędicamẽti qlitatis,& eſt qᷓliras ꝓpria habẽtibus aĩm uel ap ꝓpriata animæ, quoniam eſt ſcientia, ſed ipſa operatio ingredi-tur in ſpecie alia, quę eſt de qualiratibus ſenſatis: St ergopractica medicina eſt ipſa operatio, tunc ingrederetur ſenſatum in eo, quod non eſt ſenſatum, uel tunc ſenſatũ prædicaretur de nõ ſenſato, quod eſt falſum. E T POS T-

quam iam compleuimus fen primam,& ſecundam&c.quę ſunr ꝑtis medicinę.i. ꝙ pars ſpeculatiua ſeu theoricadiuidit᷑ in Ituor partes.ſ.in ſcientiã rerũ naturaliũ, et ſciẽtiam diſpoſitionum corporis humani,& ſcientiam cau-ſarum,& ſcientiam ſignorum. ER GO NOſtrũ ſtu-dium nunc in arahico habetur uchdena ideſt intentionemnoſtram. IN DVAbus quę remanſerunt ideſt in conſeruatione ſanitatis,& curatione ęgritudinis. PARSAVitem ipſius practica in duas diuiditur diuiſiones&c.Dicet aliꝗs, oportet, ut pars practica diuidatur in tres diuiſiones, uel in tres partes:& illud, quoniam diſpoſitionescorporis humani ſunt tres. ſ.ſanitas,& Lgritudo, et diſpoſitio media:& unicuique iſtarũ eſt regimen appropria-

tum: quare ſpecies ſeu diuiſiones partis praticę erũt tres.

Reſpondetur ad hoc, quod Auicenna negauit diſpoſitio-

nem mediam:& pꝑ hoc regimen ſecundum iplum eſt

Alia Iraipſa remoueatur.,