Iſtorũ triũf. bumores& ſpiritus& mẽbra.

Ebeneflsalcurſt. 1.Ebeneffsilllus re-gionis,cöõmenta-uit Auicẽna. Facardin raſtfuit alius,4 cömen-tauit Aui-Senn am,

Illi. ſ. Ebenefis,&Facardinraſtvt ĩ eaL.ditkini⸗-tione cau

FEB M I R

tionibus:& vnumquodq; iſtorum trium cum alteratura diſpoſitione naturali, accidit ab eo vna rerũ trium exeñtium a natura, vel vna rerum trium pręternaturalium:& elſt illud ægritudo. Et operationes quidem cum alte-rantur a curſu naturali, tunc illud eſt accidens- Et prima

uidem eſt dignior, quam hoc:& apparet conſideratione illius, cui placet:& hoc capitulum compræhendit pſcrutatiões in eſſentia, ſeu declaratione, aut quiditate cauK. DIOEMVS, quod cauſam ſecundum medicos&c.& in alia litera, quod cauſa in libris medicorum:& qualitercunq; ſit, per hoc excluditur cauſa, quę non eſt ſecũdum medicos, aut cauſa aliorum librorum: nam cauſaapud philoſophos dicitur omn e, quod eſt nece ſſarium ineſſe alicuius, ſiue ingrediatur eſſentiam eius, ſicut mate-ria,& forma, aut ſit extra ipſam,& tale eſt efficiens,& finis · Medici vero approptant nomen cauſę illi, quodeſt efficiens:& non cuilibet cauſę efficienti, ſed illi, cuiusoperatio eft in corpore hominis: neq; cuilibet efficienti incor pore hominis, quia ęgritudines non denominãtur cauſæ, licet operentur ipſę,& efficiant ipſę in corpore hominis accidentia: immo illi appropriatur nomen cauſæ, qdeſt efficiens inuentionis vel eſſe diſpoſitionum,& con-

ſeruat eas, ſiue ſit illud corporeum, aut non corporeum,

ſlue ſubſtantiale, ſicut cibus aut medecina: aut accidens 5ſicut caliditas,& frigiditas:& propter illud non com-prahenditur cauſa ſecundum genera:& quia non eſt ipſavel ſi ua eſſentia compręhenſa ſub genere, non dicitur, ꝙcauſa ſit diſpoſitio, aut habitus, aut forma, aut ſubſtaàtia, aut alia ab illis: immo dicitur, quod ipſa eſt illud,quod eſt primo, quoniam ipſa eſt comunis illis omnibus.QVOD ESTprimo ideſt quod eſt antecedens vel prę-cedens ſcilicet effectum per ſe, aut tempore Et non perſe ſolummodo, ſecundum quod dix erunt Ebenefis alcurſi,& Slamam ideſt Facardin ra ſi. Et illud, quoniammedici diuidunt cauſam in efficientem,& in cauſam cõſeruantem · Et conſeruans quidem eſt illa, cuius cauſa-tio completur cum aduentu, vel pręſentia condictionumrequiſitarum,& remotione prohibentis:& eſt cauſa cõpleta ad firmandum vel conſeruandum vnam diſpoſitionum trium. Et ipſa non præcedit cauſatum nifi per ſe:quoniam ambo ſimal ſunt in tempore. Et efficiens cauſaeſt illa, cuius non completur cauſatio propter remotionemvel abſentiam condictionum requiſitarum,& præſentiãprohibentis, quia ipfa præcedit tempore ad cauſatum:Er propter illud dixerunt medigi, quod efficiens cauſa ſanitatis eſt inuenta in diſpoſitzone vel in hora ægritudinis& diſpoſitionis medixæ. Et ſimiliter efficiens ægritudinemeſt inuenta in diſpoſitione vel in hora fanitatis,& diſpoſitionis mediæ · Et cum ita ſit, oportet, vt exponaturly quod eſt primo, ſecuudum quod diximus,& non ſecundum quod illi dixerunt: vt in ea cadat cauſa efficiens& conſeruans, niſi ipſi dicat, quod illud, quod pręcedit tempore, præcedit etiam per ſe,& econtra: quoniãſi ſic eſſet, eſt poſſibile, vt exponant ly quod eſt primoſecundum quod ipſi dixerunt. ET EX qvo prouenitvelcaufatur, vel& cauſatur ab ea ſciiicet cauſa:& in hocexcitatur vel datur intelligi ſubtile iudicium, vel ſubti-lis ſententia, quę eſt, quod cauſatum, cuius eſſe vel cu-ius inuentio non neceſſitatur, vel cauſatur a cauſa, nondicitur cauſari vel habere eſſe ab ipſa. AP2ICVIVS di-

poſitionum in corpore humano,& in alia litera alicutus

iſpoſitionum trium in corpore humano ſeilicet ſanitatis,aut ęgritudinis, aut diſpoſitionis tertiæ, ſi ipſa inuenitur:2 cum hoc excluduntur diſpoſitiones a cauſis, quoniamab ipſis procedunt operationes ſanæ, aut leſc.& V IT.FIXIOnis eius ideſt permanenti, Vel conſeruationis di

DDO C T 1

ſpoſitionis vnius diſpoſitionum triurn. Et non dixit il-lud, niſi ve illa diffinitio eſſet comunis ad cauſam eſſen-di ſcilicet ad cauſam efficientem,& ad cauſam conſeruantem. Et iam quidem currit cõſuetudo mecicorum, vt approprietur cauſę eſſendi nomen cauſę efficientis cum hoc,quod conſeruans eſt cauſa efficiens etiam non ſecundũ ex

poſitionem prędictam de cauſa efficienti:& ſi non, tuncfit ohiectio vel ſtat obiectio. immo conſidera

tlone, quod illud, quod procedit a conſeruante, quod eſtconſeruatio, eſt operatio: vel& illud propterea quodcauſę conſeruanti appropriatur nomen ptoprium: et cauſæ efficienti ſcilicet cauſę producenti in eſſe attribuuntnomen comune. Et ſi dicatur, quare in diffinitione vti-

tur dictione aut: cum ipſa ſit dubitatiua cõtraria declarationi, vel affirmationi, quæ intenditur in diffinitionibusædicemus, quod non eſt hic dubitatio, cum non cadat diſ-

iunctio in prędicatione ita, vt in ea ſit dubitatio: immoeſt diſiunctio vel cadit diſiunctio in cauſa, ſcilicer vt ma-nifeſtetur, quod de cauſis quędam eſt, quæ eſt cauſans eſ-ſe diſpoſitionis,& quędam eſt, quę eſt confirmans velſeruans ipſam diſpoſitionem. Et Auicenna non præponitcognitionem cauſæ ad cognitionem ægritudinis, niſi proprer id, quod diximus, ſcilicet quod ſcientia rei alicuiusnon aduenit, niſi ex cognitione cauſę illius. Et cognitioillius, quod eſt faciens ſcire, oportet, vt præcedat ad cognitum, vel ad id, quod cognoſcitur. Et quoniam cauſaamtecedit ad ægritudinem naturaliter, quare poſitio velſermo de ipſa cauſa pręcedit ſermonem ęgritudiuis, vtproportionetur ſitui vel ordini naturali. Et ſj dicatur, ꝙcauſa a qua prouenit inuentio cauſati, vel a qua neces-ſitatur eſſe cauſatum, eſt cauſa completa:& dum noncompleta eſt cauſa, non reperitur vel non ſequitur eſſecauſati neceſſario: quoniam non reperitur ita, vt ab eaneceſſitetur eſſe ipſius cauſati, vel vt ab ea oporteat eẽipſius cauſati, niſi cum ipſa cauſa eſt completa: quareſequitur, quod iſta diffinitio non ſeſt comunis, niſi cau-ſis completis ſcilicet cauſis coniuncetis,& non cauſis aff-tecedentibus,] quoniam putredo quamuis neceſſitet fe-brem, tamen repletio non neceſſitat ipſam, niſi mediante putredine: Dicemus non eſſe dubium, quod cauſa, ſieſt completa, aſſociatur cauſato,& non pręcedit ipſumtempore:& ſi non eſt completa, runc non eſt cauſa, im-mo eſt pars cauſę: verum medici nominant partem for-tiorem cauſæ cauſam. Et propter hoc concedunt ante-ceſſionẽ cauſæ ad cauſatũ tꝑe. Et dicũt vel diffintũt cãmeẽ illud, ꝙ eſt prĩo, er ab eo eſt inuẽtio vel eẽ diſpõnts autꝑmanãtix eius, ſiue ſit ſecũdũ viã neceſſitatis, aut nõ, qmſi cõplent᷑ codictiões cauſatiõisitũc eſt cauſatũ necellarioaccidẽs cũ ea, et nõ eſt añceſſio tꝑis ĩter ea, ſicut cauſę añcedẽti eſt anteceſſio tꝑis ad cauſatũ. Et ꝑ hoc ꝙ Auteẽnaꝗdẽ ꝑmutauit ſermonẽ ipſorũ, vcʒ et ab eo eſt inuẽtio de-ſpõms ad ſermonẽ ſuũ vcʒ et ab eo ꝓuenit vel neceſſitat᷑inuẽtio vel eſſe diſpõnis, accidit ꝙ; diffimitio ſua, q́; pomithic de cã, nõ ſuſcipit oẽs cauſas: et indigemus in reſpõſiõeeo, ꝙ diximus. Et ſi nõ alteraſſet, nõ accidiſſet dubitauio,et nõ fuiſſet neceſſariũ nobis laborare ĩ reſpõſiõe.Et ẽ poſſibile, vt dicat᷑, ꝙ ſermo eius. ſ.ab eo ꝓuenit vel neceſſitat᷑nõ opz, vt itelligat᷑, ꝙ illud, a quo ꝓuenitvel neceſſitat᷑ inuẽtiovel eẽ diſpõnis, ſit cã cõpleta ĩ cauſatiõe ſua, ĩmo ſitmagis cõe, qᷓ; ipſa: et ꝑhoc veri ficat᷑, ꝙ dicat᷑, proueni: abeo vel neceſſitat᷑, ĩtelligat᷑ de re aliꝗᷓ, quę ꝓuenit aut ĩ futuro, aut in pñti, aut cũ inuẽtiõe cõditiõis, et remotiõe ꝓhi-bitiõis, et ſimiliũ: et ſecũdũ hoc remouent dubitatiões ra-dicitus· Cõſideratio ſccʒa de diffinitiõe ęgritudints, et ęgritudo eſt heie.i.accidẽs.Et iã Pterijt ĩ deſcriptiõe ſanttatis,

et ggritudinid ꝗd ſit heie, ꝙ ip̃m eſt ſinonoinũ cũ accidẽète

1Jö ſecundũ expoſitionẽ prædictã. i. ſu-p eius decauſa effi⸗-cienti. quęp̃cedit effectü per ſeſolummo⸗-do, vt di-cebat Ebenefls-

Alia lite-ra ſuſcipitniſi cauſascõöpletas

. cauſascöiunctas& nõ cauſas antecedentes,