1

turbirſem.

PE 1IBPB

apoſtematur, e ſimiliter os:& nos de hoc loquemur.Et illud quidem non fit niſi propter materias colericas,aut ſanginem ſubiilem:& illud quoniam in panniculo ſi-phac ſeu duro non penetrat, niſi materia ſubrilis: Etproöpter illud dixit Ipochra. in ſexto affor. Parientes eructuationem acetoſam non patiuntur pleureſim: vel ali-ter Acidum erectuantes non valde pleuretici fiunt: quo-niam raro generantur in eis materię ſubtiles, ex quibusfit pleureſis: quoniam ipſa eſt apoſtema in panniculointrinſeco coſtarum,& in velamine ſeparante aut in la-Vnde dici tere dextro, aut in ſiniſtro. Dixit Almeſihay, quodtur firlem. hoc nomen eſt perſicum: nam ſir eſt caput,& ſem eſtapoſtema: Et ſimiliter hirſem, nam hir eſt pectus.&vnde dicl ſem eſt apoſtema. Et ſcias, quod ſirſem ſimilatur bir-

ſem tribus modis: quorum vnus eſt ex febre continuacauſa apoſtematis,& comunitate cordis in ſirſem,&Vicinitate eius in birſem:& ſecundus eſt inquietudo veldifficultas anhelitus propter nocumentum neruorum,&lacertorum mouentium pectus: tertius eſt albedo vri-ue Propter eleuationem rei tingentis verſus apoſtema.Et differentia inter ea eſt duobus modis: quorum vnuseſt, quod ad ſirſem pręcedit permiſtio rationis,& malutia anhelitus,& ſitis: in contrariumn eſt birſem: Etſecundus eſt, quod febris in birſem eſt fortior ea, quęeſt in ſirſem, propter propinquitatẽ apoſtematis ad cor.

Capitulum ſecundum.

corporis humani,& generibus ęgritudinum,&continet conſiderariones. Conſideratio prima dequiditate Vniuſcuiuſq; diſpoſitionum trium. Corporishumani diſpoſitiones ſcilicet illę, de quibus conſideratmedicus, apud Gal. funt tres, Nam apud ipſum diſpoſitio corporis in complexione,& compoſitione aut eſttalis, vt in omnibus horis proueniant ex ea ompes operationes eius ſanę vel incolumes: aut omnes operatio-nes etus ſunt leſæ: aut non ſunt ita. Et prima quidemeſt ſanitas:& ſecunda eſt ęgritudo:& tertia eſt diſpo-ſitio medla. Et ſi dicatur, quod conueniens ordo eſt prędictus in capitulo primo ſeu pręcedente: in quo ante-cedit cauſa ad ægritudinem, quę eſt vna ex diſpoſitio-nibus:& ordo naturalis eſt, vt antecedat cauſa ad cauſatum naturaliter: ad quod ſequitur, quod congruumeſt, Vtordo vel ſitus artis ſit, ſicut ordo naturę:&vt ſit capitulum ſecundum de cauſis„& tertium de de-ſpoſitionibus: quare ergo preponitur ſermo de diſpoſi-tionibus ad ſermonem de cauſis? Dicendum, quod ipſędiſpoſitiones non præponuntur, niſi quoniam illud, qdintendtrur per ſe, eſt cognitio diſpo ſitionum prædicta-rum trium: Cognitio vero cauſarum,& accidentiumintenditur per accidens: aut quoniam ipſe ſequitur or-dinem notum inter medicos: iam enim currit conſuetu-do ipſorum, vt dicant diſpoſitiones primo, poſtea cauſas ſecundo. SANIIT'A S&c. Et ſermo quidem dif-nitionis ſanitatis non pręcedit ad ſermonem de ęgri-tudine,& de diſpoſitione tertia, niſi propter nobilita-tem ipſius ſanitatis. QVAE EST DISPOSIITIO,ly diſpoſitio ſeu heie eſt ſicut genus: Et agritudo etiam

88 Apitulum ſecundum de diuiſione“

eſt diſpoſitio, quontam eſt in prędicamento qualitatis.

Et non dixit eſt qualitas, quamuis ſit magis proprium,quam heie ſeu diſpoſitio, quod eſt ſinonomum cumaccidente, quoniam qualitas non eſt nora apud mul-titudinem gentium: econtrario eſt hgie ſeu diſpoſitio.

PER QVAM CORpPVsS, quomiam ſanitas eſt cau

1.

ſa operationum incolumium:& propter illud non di-citur, cum qua corpus hominis, quontam ſignificarcauſalitatem eius, quia eſt poſſibile, Vt ſit cum eacauſarum habens cauſam aliam. CORPVS homi-nis, quoniam medicus non loquitur de ſanirate alia abhumana IN 8VI COMPLEXIONE,& compo-ſitione& c. vult, quod diſpoſitiones complexionis,&compoſitionis ſint talirer, quod ab ets proueniat illud:quare non ſequitur ex hoc, vt ille, in quo freperitur no-cumemum in aliqua diſpoſitione non ſecundum exigentiam complexionis, aut compoſitionis, non ſit ſanus:OPERATIONES ſcilicet naturales,& vitales,& animales. OMNES non poſuit conditionem iſtam omnes,niſi vt non conueniat ei diſpoſitio tertia: nam ſi eſt cõ-ditio in ſanitate, quod ſint omnes operationes ſanę,& in ęgritudine omnes operationes leſæ, tunc diſpoſi-tio, in qua corpus non eſt ita, non eſt ſanitas, nequeggritudo. OPERATIONES ſanæ incolumes Intentio per hoc eſt, vt magis intelligatur: ideo dtxit ſa-næ incolumes:& propterea ceſſat oppoſitio eorum, quidicunt, quod diffinitio ſanitatis data ab Auicen. nõ ſitbona, quta tunc idem diffiniret ſe ipſum: ſanitas ergo nõpoteſt diffintri per ſanitatem: Hoc ergo, quod ſupraditum eſt, fuit intentio Gal. Sed dimiſſę ſunt in diffini-tione ſanttatis aliquæ declaratiões, quas oportet hic addere. De quibus vna eſt circa ex poſitionem de ly heie ſeudiſpoſitio, quę ponitur in diffinirione ſanitaris quoniãipſa eſt naturalis, quare in diff nitione ſanitatis debet dici, quę eſt diſpoſitio naruralis, vt excludatur per il-lud diſpoſitio normaturalis, ſicut ęgritudo,& ſignum,& cauſa ęgra. Neq; valet, ſi dicatur, quod ſermo eiusvidelicet vtex eo operationes eius omnes proueniant in-

columes&c. ſignificat illud, quia tunc ſignificaretur ſa

nitas,& diffimtretur per ea, quę concomitantur:&

ſignificatio vel diffinitio per concomitantia non vſi-

tatur in diffinitionibus in facientibus cognitionem vel

ſcientiam, ſiue ſit diffmitio, ſiue deſcriptio intelligen-

do, quod non licet vti in eis„quę ſignificant Vel diffi-

niunt, ꝗd volumus, cum concomitantibus:& ſi non,

tunc ſi dicamus ſenſitiuũ rationale, aut riſibile, erit dif-

nitio completa, aut deſcriptio completa: ſimiliter ſi

diffin iatur homo per ſenſitiuum ſuper animal dicendo 8

homo eſt antmal ſenſitiuum. Sed tamen non eſſe ſic, quo

niam eſt diffinitio, aut deſcriptio diminuta, cum non

habeat genus, cum non ſit conueniens, quod per ipſum

intelligatur ſignificatum conuertibile, quod eſt, quia

eſt res habẽs genus:& ſimiliter eſt iudiciũ omniũ enun-

tiationum, quęvſitãtur in diffinitionibus: Et propter hoc

dr, quod ſigni ficatio per concomitantia eſt prętermiſ- bſa, ſeu non vſitata in diffitionibus. Et quoniam ſigni-ficatio diffinitionis,& deſcriptionis ſuper ea, quę de- Vacuæ a2

ſcribuntur,& difriniuntur, quandoq́; eſt per concomi- genere.ſ.tantia, ſicut diffinitiones,& deſcriptiones diminutę va E' X—cuæ a genere. Et huiuſmodi diffinitio,& deſcriptio vſitatur in doctrinis. Et ſi dicitur, quod ſignificatio cum cõcomitantibus vel diffinitio cum concoinitantibus eſt inipſis ſcilicet doctrinis prætermiſſa, dicendum, quod ma-nifeſtum eſt, quod hęc ſignificatio ſeu diffinitio eſt prætermiſſa in dtffimttionibus ſcilicet completis,& non in do-ctrints,& non econtra, ſicut aliqui poſteriores exiſtima-werunt. Et hac eſt verificatio intentionis in hoc loco,&eſt ex eis, quę multi ignorant. Et ex additionibus decla-rantibus diffinitionem ſanitatis eſt, Vt addatur ly perſe ita, vt dicatur, proueniũt omnes oꝑationes incolumes

per ſe: Vt per illud excludatur ſignum ſanitatis*tiale