Buch 
Avicennae Philosophi Praeclarissimi, Ac Medicorum Principis Libellvs De Removendis nocumentis, quae accidunt in regimine santitatis. Tractatus eiusdem Auicennae de syrupo acetoso. Syrasi ... expostiones super secundam, & tertiam, & partem quartae fen primi canonis Auicennae. Ebenesis ... expositio super quintum canonem Auicennae. Tractatus de ponderibus, & mensuris / ab Andrea alpago ... ex arabico in latinum uersa, ac nunc primum in lucem aedita
Entstehung
Seite
19r
JPEG-Download
 

lua-ole-fle-upieapu18 1p

Notaqp lienera arabivga circaſtam par

EE1.

ſoluitur plus, quam id, quod putrefit, tunc eſt peraumaſta

ca:& ſi faerit media in qualitate,& in receptione. ſ.putre

dinis, tunc erit homotena. Et quotiens virtus regitiua

corporis fuerit fortis, exuberans, feſtinans ad reſolutionẽ

putridi, et prohibens ne aliud putreſcat, vel pręſeruans, ne

aliud ꝑutreſcat,& fuerit quod reſoluitur plus, quã quod

putrefit, tunc erit peraumaſticaæ Et quoriens virtus fue-rit debilis, tunc erit econuerſo illius,& erit aumaſtica, Etquotiens erit media inter illa, ſunc erit media. Et eſt poſſi-bile, vt dicatur, quod cauſa in hoc eſt propterea,; putre-do indiget efficiente,& recipiente: quod ſi fuerit efficiensin operatione ſua fortius, quã recipiens in ſua receptione,

erit quod reſoluitur plus, quã illud, quod putrefit,& eritſebris adueniens in eo peraumaſtica.& quotiens erit ef-ficiens in operatione ſua minus uel dificiens, quam reci-piens in ſua receptiõe, rũc erit febris aumaſtica. Et hec quãdoque permutatur ad ſirſem,& illud, fuerit materia,quse iam acq ui ſiuerit acuitatem fortem, et natura non fuerit obediens, ſeu& venter fuerit lenis,& cerebrũ ęgrotantis fuerit dehile, aut in radice, aut per accidens. Et quãdoq́; permutartur ad febrem cauſonem, vel incenſiuam, etillud, cum fuerit materia acuta ettam. Et quandoq; decli-nat ad partem cordis, aut ad ſtomacum, aut ad epar. Etquandocq; bermutatur ad variolas,& illud, infirmustam paſſus ſuerit variolas: quare mouet hęc febris materias eius cauſa proportionalitatis cius, aut licer habueritVariolas‚tamen non eſt expulſa materia eius ex pulſionebona: immo remanſit ex ea aliquid in corpore, vnde cau-ſatur iſta febris,& additur in ea: vnde iſta febris venit,&addit in ea,& cõmouet eam,& quãdoq; permutatur admorbilum:& illud ex pellitur ſubtilis ſanguis ad exteriora corporis: et propter illud plurimum quidem euentusipſius eſt in ebulitione ipſius. Signa vero iſtius febris eſtadherentia caliditatis abſque rigore,& horipilatione:&

illud, quoniam materia eſt compręhenſa in venis, non

cedens in membris ſenſitiuis, niſi apud expulſionem materiæ cum criſi: quoniam natura in huiuſmodi hora expellitmateriam iſtius ſebris extra iſtas venas:& tunc accidit rigor,& horripilatio,& rubedo coloris,& inflatio guide-gi,& dulcedo horis, et pruritus in loco egreſſionis ſanguinis conſueti naturaliter, in quo expellitur materia ſangui-nea:& magnituclo anhelitus,& ipſius frequentia proptervehementem neceſſitatem,& diuerſitas ipſius propter pugnam vehementem inter naturam,& ægritudinẽ,& eſtcum hoc abſqʒ ordine,& rictura anhelitus propter conculcationem materixꝝ in inſtrumentis anhelitus:& rubedoclara vrinæ,& turbulentia ipſius. Et ex eis, quæ ſignifi-cãt illud, eſt regimẽ præcedens,& ætas, et hora pręſens.Et ſignum quidẽ permutationis eius ad ſirſem eſt nocu-mentum operationum cerebri,& albedo vrinę,& egeſtionis etiam propter elleuationem rei tingentis ad partes ce-rebri,& fortitudo caliditatis in partibus ſuperioribus:&quandoq; retinentur feces Propter nocumentumvel diuerſionem Virtutis ſenſitiuæ ad partes principij eius. Et ſi-gnum permutationis ad cauſonẽ eſt fortitudo caliditatis,& inflatumationis in partibus cordis,& epatis,& ſto-maci ſuper id, quod requirit ipſorũ natura,& acuitas ip-

ſius. Et ſignum ꝑmutationis eius ad varioſas eſt appari-

rio doloris in dorſo,& pruritus naſi,& timor in ſomno,punctio vehemens,& fortitudo febris, et accenſio eius

. interioribus,& ſtrictura anhelitus,& alices,& oſci-ationes,& raucedo uocis,& grauedo capitis cum

ſoda forti& dolor guturis,& pectoris,& tremor

extremorum. Et ſignum permutationis ad morbilumeſt grauitas,& dolor dorſi minor, quoniam materiaelt ſubtilis in hac ggritudine petens ſuperiora.

D O G n 19

Capitulam quintum de febre colerica, quę nomi-

natur grece trithaus, et in canone quarto abſoluta thraithaus.

Ateria quidem colerica quandoch᷑ eſt ſi parſa incorpore,& quandoq́; eſt in membro vno:&ſecundum duos modos prędictos quandoq; eſtputrida,& quandoq; eſtvacua a putredine. Ex ſparſa Vvero quę eſt vacua a putredine accidit ytericia,& ex putrida ipſius accidit febris colerica:et ex illa quę eſt apropriata vel que eſt in vno memhro,& quę vacua a putre⸗-dine accidit alopicia:& ab ea quę ex ea eſt putrida accidit heriſipila. Amplius ſfebris colerica diuiditur in con-tinuam,& illud eſt, cum eſt materia ipſius intra venas,& in interpolatam,& hoc, cum fuerit materia eius extravenas,& eſt cum ipſa putrefit in quibuſdam concauita-tibus vel ſpacioſitatibus membrorum:& in cauſon,&hoc quando materia febris colerica inſeperabilis fueritprope cor, aut epar, aut ſtomacum:& nos loquemur deipſa. Continua vero,& interpolata ambę diuiduntur inpuram,& eſt illa, cuius materia colerica eſt pura, cumqua non permixtum eſt flegma:& in non puram,&eſt illa, in cuius materia permixtum eſt flegma. Etparoxiſmus quidem periodicę purę eſt a ſex horis vſctad duodecim exponendo vel intelligendo, quòd ipſanon poſtponit vel non tardat in ſuo paroxiſino ſupraduodecim horas: vel intelligendo qudd ipſa non addit inſuo paroxiſmo ſupra duodecim horas, ſed in non pu-ra poſtponitur vel prolongatur ab huiuſmodi hora, Vvelſed in non pura acditur ſuper huiuſmodi horam. Am-plius iſta non pura diuerſificatur ſecundum diuerſira-tem flegmatis in quantitate& qualitae ipſius. Et tẽpusquidem exacerbationis vel excreſcentiæ in continua pu-ra eſt, ſicut tempus paroxiſmi periodicę purę,& qutes,ſeu tepor ipſius continuę purę eſt, ſicut tempus dimiſſio-nis periodicę prædictæ: quoniam continua colerica nonhabet paroxiſmum, neq; teporem, immo habet excreſcẽtiam,& diminutionem:& iſta menſura ſeu diſpoſitioeſt ei ſicut tepor,& paroxiſmus:& nos dicemus cau-ſam continuitatis iſtius ſebris. Signa autem febris cole-ricę abſolutę ſunt citrinitas coloris,& amaritudo o-ris,& vehementia inflammationis,& ſitis,& ſoda,& ſenſatio in corpore ſicut pucturę acus,& illud pro-pter acuitatem materiæ,& horripilatio,& rigor,&illud propter mordicationem materię in membrts ſenſi-bilibus, in quibus materia mordicans incedit,& fugitcaliditas naturalis ad interiora corporis timens illud.Verum hoc eſt in principio iſtius febris fortius, quamſit poſt,& illud quoniam materia eius in principio ip-ſius eſt cruda, vel indigeſta, acuta, ſubtilis ſubſtantię,velocis curſus: quare vehementer nocet corpori, poſtillud vero ſcilicet cum ipſa recipit digeſtionem, tunc fra-cta vel remiſſa eſt eius ↄ2cuitas,& contemperata eſt eiusmalitia,& ipſius ſubſtantia,& fortitudo ipſius, quareipſa minus mordicat membra,& minus nocet eis. Etſcias, quod febris quartana eſt econtrario illius,& pro-pter illud efficitur in ca fortitudo caliditatis,& ve-hementia inflammationis indicans eradicationem ipſius,& ſeparationem eius:& loquemur de proximo de hoc,cum loquemur de rigore« Et ex ſignis febrts coleri-cg eſt tinctura vrinæ,& acuitas odoris eius,& quan-doq; apparet in ea ſedimen, quoniã ſebres coleric pręcipuæ purę multotiens fintuntur abſque ſedimine appa-rente in vrina: Et dicemus in hoc, cum Ehaese gar de

ticulã,&ſignã permutatiöisad morbilum&c-eſt litteradiminuta,& corru-pta, qua-re 822.