FE. EI11.

brum ipſas recipians, quod eſt membrum debile. effundũtur ergo ad ipſũ,& cauſant apoſtemà in eo, ſiue ſit illudmembrũ occulcũ, vel interius, ſiue maniſeſtum exterius.

Capitulo ſexto de ablutione cum aqua frigida.

ONSERVATV. ſ. ſi corpus ei eſt mundum aſuperfluitatibus, non oportet, vt aqua frigida reti-

neat eas in ventrem: Cõtrarium autem fit, quãdocorpus non ita ſe habet, uel contrarium autem fit in eo,quod non habet corpus mundũ: Non enim eſt dubium,ꝙ; regimẽ malum in eo, quod comeditur,& bibitur, eſtex eis, quæ cauſant in corpore multitudinẽ ſuperfluitatũ:huiuſmodi ergo corpus cũ balneatur cũ aqua frigida, re-tinentur ex ea ſuperfluitates in corpore,& nocetur ab eis,& corrũpitur. Et oportet vt ille, qui vult halneari cũ aqꝗᷓfrigida, ſit iuuenis, vt eius caliditas ſit ſufficiens ad reſi-ſtendum aquę frigidę, vt non profundetur frigus eius adinteriora:& oporret, ꝙ Virtus eius ſit fortis in reſiſtẽdo,vt aqua frigida non imprimar,& non faciat accidere malitiam complexionis frgidę, et ne accidant ęgritudines neruoſæ. Oportet etiam, vt forma prædicti, qui vult balneari cũ aqua frigida, ſit forma tẽperate carnoſa: quoniã corꝑpus extenuatũ el macrũ patiet᷑ velociter a frigiditate acqᷓin interioribus, aliter qm̃ in corpore macro valde friguspenetrat in interioribus velociter: Corpus añt pingue eſtfrigidæ complexionis, pauci ſanguinis, quare non reſiſtitfrigiditati aquæ: Et oportet, vt balneatio cum aqua fri-gida fiat in ęſtate, vt ſit aqua minus frigida,& cali-ditas corporis ſit excitata,& fortificata,& humoreseius incipiant ebullire,& ſit in medio ęſtatis, vt ſit aerminus frigidus,& caliditas magis excitata,& humoresmagis ebulientes,& in hora ęſtuoſa. NàAVSEAtiuamſacietatem, quoniam frigiditas aquę cauſat retentionemmaterierũ corruptarũ, et facit ex eis accidere ggritudines.NEAVE vomitum, quoniã frigiditas aquę retinet ma-teriam in ꝓfundo,& hoc adiuuat ad vomitũ. NEQ. VEfluxum ventris, quoniam retinet materiam in interiobus,& eſt cauſa additionis luxus ventris. NEQVE vigi-lias, quoniam vigiliæ rarificant corpus, qua facilis fit penetratio vel profundatio frigoris ad interiora,& ꝓpriecum vigiliæ infrigident corpus cauſa reſolutionis calorisnaturalis,& apertione porrorũ, quæ cauſat raritatem,&illud adiuuat Vehementer ad penetrationẽ frigoris. NEq;reumathiſmos, qm̃ a qua frigida retinet materias ad inte-riora corporis, quare auget catarros:& quia conſtringitPorros,& retinet materiam, quæ vult reſolui,& egrediextra corpus. NEQVE ſenex, quoniã virtus eius nõ ſufficit reſiſtere frigidirati aquæ. CORPVs eſt leue qm̃ le-uitas corporis,& faciliras motus ſignificant mundifica-tionem iuncturarum,& lacertorũ et cordarũ a ſuperflui-ratibus, quoniam lasſitudo,& fatigatio, vel pigritia inmotu ſignificãt ſuperfluitates,& quando adminiſtratur ĩhac hora balneatio cum aqua frigida, retinentur materiæin iuncturis. ET eſt cũ hoc ſit.i.adminiſtratio aquę frigidæ poſt adminiſtrationẽ aquę calidgã. MVLTV N ſit friZidę, vt non fiat permutatio de extremo ad extremũ ſinemedio, et vt non penetret virtus frigida ad interiora porroſitatum apertarũ, ex quo ſequatur ex tinctio caliditatismembrorũ. ETeſt qñ ſit hoc.ſ.ablutio cum aqua frigi-da poſt exercitium. ANTE ipſum ideſt ante exercitium,&c talis lricatio eſt fricatio præparationis. QVAM ſoleat,vt calefiat plus cũ exercitio, et ſpargatur caliditas adcxteriora,&& indurẽtur mẽbra pdicta, vt nõ posſit frigusacl penetrare ad interiora. ET ſit exercitiũ. ſ.quod admi-niſtratur ante ablutionem,& vnctionem temperatum. ſ.

in quantitate, quoniam multa fricatio reſoluit caloremnaturalem,& rarificat porros, et hoc cauſat, vt frigus penetret,& fortiter imprimat: Pauca vero fricatio non ca-lefacit, vnde debilitatur reſiſtentia: In qualitate vero concedit, vt ipſa fricatio ſit velocior parũ, ꝗᷓ moderata, vtſit calefactio, eius ſortior, ꝗᷓ reſolutio ipſius,& vt ſacilisfiat ſparſio caliditatis ad exteriora, vnde reſiſtatur frigori aq,& minorẽtur velocius ſuꝑfluitates. 8I MVL accidat vel ſuperueniat, ut membra ęqualiter fortificentur, etVvt calidiras adhuc ſit in motu, quare pasſio ab aqua ſri-gida ſit minor,& non oportet, ut aliquis faciat hoc, niſiille, qui eſt fortis valde: aliter enim timetur penetratio fri-Soris propter raritatem corporis factam ab exercitio.ANTEAVAM ſaperueniat hotripilatio: hic enim eſtterminus ablutionis cum aqua frigida,& eſt, vt corporiadueniat leuitas,& iuuamentum,& non accidat horri-bilatio: cũ enim corpus incipit horripiſari,& infrigidari,tunc oportet dimittere ipſam ablutionemn cum aqua frigi-da. FRICETVR ſicut nominabibus, vt calefiat corpuseius, et ſuccurrat᷑ infrigidationi aquæ,& ut reſoluãtur ctiãhumiditates ſuh cute retentę, quas exercitium præcedensillic ad cutem remouit,& frigus aquxę retinuit,& prohi-buit earũ reſolutionẽ. ET cibus eius augumentuum: autquia eius digeſtiua iam eſt fortiſicata ꝑꝑ fortificationemcaloris in interioribus ꝑꝑ frigus exterius, aut Ep multamreſolutionem ſuperfluitatum factam ex fricatione,& exercitio. E T vini potus diminutionem: aut vt nõ ſuperfluatcalefactio, aut ut non cõuertatur in coleram cauſa aggregationis caliditatis,& fortificationis eius in interioribus,aut ꝑꝑ paucã indigentiã humectationis, et cafefactionis,ꝑꝑ paucam indigentiam eius, quod replet ſtomacum& eſt pauci nutrimenti. EIVS mora fuit temperata,&Nꝑ hoc redit color ad extertora velociter cauſa reuerſio-nis ſpirituum,& ſanguinis ad ipſa:& ſimiliter ꝑꝑ priua-tionem vehementis Pfundationis amborum ad interioracauſarę a frigore aquæ. QVAM debuit:& ꝑꝑ hoc nõ redit Velociter ꝑ ꝓfundationem ſpirituum,& ſanguinisad interiora ꝓfundatione venemẽti. MENSVRETVRintentio eſt, ꝙ qñ ſcitur in die primo, ꝙ mora in aqua frigida fuerit moderata, verbigratia tunc die ſecundo obſer-uetur illa menſura,& illa quantitas,& nõ addatur, neq;minuatur: di vero ſcitur, ꝙ in die primo mora predictafuerit maior, ꝗ oportet, tunc in die ſecundo quantitas morę ſit minor, q́; fuerit quantitas prima, donec perueniaturad ęqualitatem:& ſecundum hanc meuſuram ſi fueritquantitas morę minor in prima die, q́; oportuerit, tuncaddatur in ſecundo die, donec ad ęqualitatem peruenia-tur. I TERVM aquam. ſ.frigidam:& illud, cum neceſſaria erit reiteratio, vt confortetur virtus,& indurentur iũcturæ,& Iacerti,& alia membra:& eius reiteratio acquirere facit humiditatem,& frigiditatem. SED qui hoc. ſ.ſecundationem vel reiterationem ingreſſus in aquam fri-gidam. GRADATIN in eo, vt non ſequatur permuta-tio de contrario ad contrarium ſubito. IORA feruoris.i.hora meridiei,& excreſcentię caloris, quoniã ſi fiet illudin alia hora, tũc corpus ĩᷣfrigidabit᷑ uehemter,& addei illifrigiditas aqᷓ adminiſtratæ vice ſecũda: ſed qñ aeris lriguseſt paruũ, nõ eſt curãdũ de infrigidatione aq́ vice ſecũda,NE vẽtusſit ibi:ſi.n. fuerit ibi vẽtus frigidus, tũc nocebiteius frigiditas: Si vero fuerit calidus, nocebit ꝑꝑ illud qcde fumis puluere ei aſſociat᷑, aut ꝑꝑea ꝙ diuerfificat a cõſueto talis uẽtus calidus, Ideo nocet, quta ingreditur in vẽtrem diuerſificatus a conſueto, quare nocumentũ ceius eſtmanifeſtum. POsT coitum, quoniam coitus rarefacitcorpus, quare praparat ad penetrationem frigoris,& g-uentionem eius ad profundũ,& quia coitus infrigidat gp11 941

48. 11.