Buch 
Avicennae Philosophi Praeclarissimi, Ac Medicorum Principis Libellvs De Removendis nocumentis, quae accidunt in regimine santitatis. Tractatus eiusdem Auicennae de syrupo acetoso. Syrasi ... expostiones super secundam, & tertiam, & partem quartae fen primi canonis Auicennae. Ebenesis ... expositio super quintum canonem Auicennae. Tractatus de ponderibus, & mensuris / ab Andrea alpago ... ex arabico in latinum uersa, ac nunc primum in lucem aedita
Entstehung
Seite
66r
JPEG-Download
 

FEE NIIII.

ſuam ita, vt accidat frigus. ſ. in cerebro, vel ſecundumaliquos ita, vt accidat frigus ideſt donec accidat mors. Et frigus& aldemach ideſt ventus frigidus cum pluuiaſeu nix cum vento faciat accidere hoc, eſt manifeſtum.

Cauſa vero, quia apoplexia adueniat a frigore, eſt oppi-latio meatuũ ſpirituũ cerebri conſtrictione,& aggre-gatione ꝑꝑ fortitudinẽ frigoris: autem moriãtur morre eorum, qui biberit opium,& mandragoram, cauſa eſt

QVA vocatur boliſmus: boliſmus eſt fames vacina, membra vehementer ex quirunt cibum, ſed ſtoma-

cus renuit ipſum,& cauſa aduentus eius in hoc eſt mors

duarum virtutum.ſ.attractiuę,& ſenſitiuę ꝑꝑ frigus forte. ET melior quidem res eſt: Cauſa, quare ſpecificauitiſta, eſt Phibere illud, quod omnibus eſt conueniens, vtꝓhibeat. ſ.vehemnens nocumentũ ex aduentu ſrigoris perporros, quoniam qꝗñ ipſi fuerint aperti, tunc penetra-tio frigoris in eis ad interiora eſt facilis, vnde peruenit admembra,& cauſat ſpaſmnũ,& cuzezi;& oppilatio eorũfit cum adminiſtratione oleorum calidorũVt adiuueturad ſuccurrencdum nocumento frigoris. Et oporeet, ut cumhoc ſint tyriacales, vt addiuuetur in conſortatione calidiratis naturalis: nares autẽ,& os cuſtodiant, vt penetratio

ne aeris frigidi per os ad ſtomacũ non accidat boliſmusvðe quæ eis ſimilantur,& ne accidat congelatio ex pene-24 tratione ipſius per nares ad cerebrum,& ne ex penetra-tione ipſius ex ambobus.ſ.ex naribus,& ex ore ad corV accidat mors ſimilis ei, qui aſſumpſit opium,& mãdragoram. Extrema aũt cuſtodiant, qm̃ ipſa ſunt remota acorde, quod eſt minera caloris naturalis, vnde dominat᷑ſuper ea frigus magis. Et ex cis, quæ ſunt ab iſtis obſer-clandere uanda, eſt oppilare duas aures, vt non penetret in eis aerfrigidus ad cerebrũ. CVMQV᷑E ier agẽs in frigore:inoppilare tentio eſt, non eſt frigus ex itinere perueniens ad hoc,2 ve⸗ CP deijciat Virtutem, tunc non oportet accelerare calefa-devaar. ctionem in ipſo,ſed gradatim conceditur ei calefactio apbeer agcor proximanda paulatine paulatine, quæ calefactio conue-gosan fri- nientior eſt abſq igne ei approximato. Et ſi igni appro-ximetur intrigidatum, oportet, vt non approximetur es,niſi gradatim, ſed tamen melius eſt, approximetur

ite-um cale factioni ſactæ per ignem. In illis autem, in quibus fri-giditas ad hũc peruenerit terminũ, virtus debilitatur,115& ꝓſternitur, tunc eſt feſtinandum, vt calefiat cale factio4 ne, quę fit, abſq; igni approximẽtur. Et ſcias, priua8 tio calefactionis abſq; igne,& abſq; forti calore, qn noneh ſuerit intentio itinerãdi cito, et egredi ad frigus, eſt ex eis,89 quæ non ſunt conuenientia, ſiue frigus peruenetit ad ter-8 minum, deijciat virtutem, ſiue non peruenerit ad hoc,ve 1 quoniam infrigidatio corporis, qualitercumque fuerit 8 illa infrigidatio, eſt mala. Dico ergo, quòd iter agens8 in frigore hoſpitatur,& frigus impreſſerit in ipſo,br aut iam peruenit illud frigus ad terminum, 4ꝙ facit cade-

re virtutem, aut non ſic,& concluſiue loquendo, aut tũccorpus eſt calefaciendum forti calore ſeu igne, aut aliomodo: Calefactio autem abſqʒ igne ſeu abſqʒ forti calo-re eſt acceleranda ſuper ipſum abſolute, ſiue frigus im-Preſſerit in corpore vſqʒ ad terminum caſus Virtutis, autnonü: verum ſiimpreſſerit frigus vſqʒ ad illum terminũ,tunc neceſſaria eſt acceleratio ad illam calefactionẽ for-tiorem, ſiue Vvoluerit ire vel recedere in illa hora,& egre-

i ad frigus, aut non voluerit: ſed ſi voluerit recedere in illa hora, et ire ad frigus, tunc oportet, vt non perueniatilla caleſectione ad terminum, quo egrediatur a tempera-mento tendẽte ad terminum caleſactionis ita, i vt non rariticetur corpus,& diſponatur ad recipiendum impresſioHarigoris,& cius ꝓfundationem: ſi non ſi ſuerit in

exrinctio caliditatis ſi pirituum, ſicut prius declarauimus.

DO Gg ZV. V. 66

tentio eius eundi vel recedendi in illa hora, conuentens eſtperaenire in calefactione vſqʒ ad illum terminum:&i ve-ro calefactio fiat cum forti calore, ſeu cum igne, tunc ſioperauerit frigus vſqʒ ad terminum caſus virtutis, nonconceditur omnino adminiſtratio in corpore illius caleſactionis, niſi gradatim, quoniam frigoris operario in cor-pore peruenit ad hunc terminum, iam tunc ab eo ac-cidunt duæ res, quarum vna eſt retentio eius, quod ex ſuPerfluitatibus reſoluebatur a corpore per euaporationẽ:ſecunda eſt debilitas caliditatis innatæ,& ambæ iſtę resmultiplicant ſuperfluitates in membro.& debilitas calo-

tis innati abſq;ʒ dubio diſponit ad putredinem, et ad hoc,

calor extraneus agat: Caliditas autem ignis ſine dubioeſt extranea,& diſponens ad putredinem, quare oportetvt putreſcat,& corrumpat: ſed fit illud cum grada-tione, tunc calefactio ab igne non eſt potens, niſi iam fortis ſit caliditas naturalis ad mouendum naturam illuc: utſanetur, quod a frigore eſt debiliratum:& ſimiliter eſt il-la calefactio, quæ fit abſq; igne, quoniam eius calefactionon eſt fortis in membro, niſi iam calor naturalis ſit fortis, vnde deſtruitur,& impeditur putredo. Si vero frigusnon ſecerit, vel non operauerit vſq; ad terminum caſusVirtutis, tunc conceditur ignis ꝓximatio ſubito, quoniãcaliditas naturalis non eſt iam debilis vſque ad terminũ, diſponat membrum ad putredinem, neq; ſuperfluita-tes ſunt multiplicatæ vſq; ad illumm terminũ. Et meliuseſt, vt approximet illud ꝑꝑ id, quod prius diximus:Q uòd ſi non eſt excuſatio ab eo, tunc ſiat illud cum gradatione, vt fortificetur calor naturalis ante, ꝗᷓ cale fiat mẽbrum calore exteriori ſiue mantfeſto. SICVTex febremirabilis:& cauſa eius eſt, caliditas naturalis iam mi-norata eſt in exterioribus corporis ꝑꝑ frigus extrinſecũ.& famem. igitur comeditur aliquid calidum, viuiffcatur,& ſpargitur caliditas naturalis ad exteriora, quæiam prius erant frigida valde, vnde exteriora corporis Ecõparationem ad diſpoſitionẽ eius priorẽ ſunt calida valde, vnde exiſtimatur, illa ſit febris,& non eſt ita. Et dixit medicus ſamaritanus asſignãdo cauſam iſtius, porroſitates eius ſunt iam joppilatæ ex inſpiſſatione facta afrigore, vnde fit febris de genere febris effimere, quæ cauſatur ex condenſatione porrorũ facta a frigore, aut bal-

neatione aqua frigida vel ſtiptica, ſed in hoc eſt con-ſideratio.

Capitulo quinto de cuſtodiendis extremitatibus.

Ciendum, qꝙ; regimẽ extremorũ in frigore aut eſt an

te aduentum frigoris ſuper extrema, aut poſt ipſum

aduentum. Cum primo quidem regimine intenditurconſeruare extrema a cõgelatione facta a frigore forti: ipſa enim ſunt remota a calore naturali continue expoſitafrigori, quare oportet vltimã habere ſolicitudinecmn,& cuſtodiam de ipſis: In ſecundo autem regimine conſiderandum an frigus, quod accidit iam peruenit ad terminumputrefactionis extremttatum, aut non:& ſi non peruenerit ad talem terminum, aut ergo membrum iam incepittendere ex ipſo frigore ad fuſcedinem,& nigredinem,aut non. Iſtæ igitur ſunt quatuor diſpoſitiones,& bcapitulum comprehendit regimen vniuſcuiuſq; earum& regimen quidem primum fit cum oleis,& medicituspoſitis ſuper membrum, vt prohibeatur aduentus frigo-ris ad interiora ipſius:& intentio eſt oppilare porros mẽ-bri,& huiuſmodi olea oportet, vt ſint calida, vt hocadiuuetur ad expulſionẽ vel repulſionẽ frigorts inſpilſatione,& calefactione caloris naturalis,& q olea prędicta ſit actu calida etiam, vt caleſfiat membrũ, vt attra-

IHluc idefeuerſuspartẽ leſam a2frigore.