Buch 
Avicennae Philosophi Praeclarissimi, Ac Medicorum Principis Libellvs De Removendis nocumentis, quae accidunt in regimine santitatis. Tractatus eiusdem Auicennae de syrupo acetoso. Syrasi ... expostiones super secundam, & tertiam, & partem quartae fen primi canonis Auicennae. Ebenesis ... expositio super quintum canonem Auicennae. Tractatus de ponderibus, & mensuris / ab Andrea alpago ... ex arabico in latinum uersa, ac nunc primum in lucem aedita
Entstehung
Seite
76r
JPEG-Download
 

auget᷑ ĩ magnitudie, uel qd maioris&titatis opos, augeat in virtute vel; ha beat virtutẽ maiorẽ:& ꝑꝑ hocoportet, quãtitas iftius medicinæ ſit addita ſup q;tita-tẽ, quã reclrit Pportio ſup ꝓportionẽ debilis uirtutis: ſifuerit eius virtus vehemeter debilis, ops, additio in eaſit multa valde:S&i vero fuerit virtus eius debilis infra ipſam. addemus per minorẽ qutitatẽ: Et ſi fuerit debilitasVtrrutis eius pauca Valde, tũc addietio erit pauca valde.Sed de medicina, qᷓ eſt fortis virtutis oportet, vt accipiatminor quãtitas,; illa, quã reqrit ꝓportio, et illuud, qᷓñ uirtus cius fuerit vehemẽs valde ita, vt pars accepta ex eait mior,; pars denominata ex numero medicinarũ, ꝗaꝑꝑ ſortẽ virtutẽ eius qñq; virtus eius maior,; exꝗratintẽtio oꝑationis eius: Et hæc dimĩutio vel minoratio fit, fit additio virtutis medicinæ plurima valde, Et experimentũ cõſeruat Pportionẽ in virtute, aut diminuitur virtus eius multã. Et hoc oportet, vt ſit illadiminutio multa,& illud ꝑꝑ debilitatẽ Virtutis ex exꝑi-mẽto:Et iſta quidẽ diminutio,& additio ſecundũ virtu-tẽ medicinę,& debilitatis eius ſunt, niſi illud, quodaccipit᷑ de medicina, eſt ſecundũ proportionẽ intentionis,qm̃ tunc licet, ſit diminutio,& additio ſecundũ virtutẽ medicinę,& etus debilitaté in radice: altter ſequit᷑,fiat cõpoſirio medicinę ſcdm contrariũ Pportionis intentęᷓex cõpoſitione:& illud eſt ex eis, quarũ cõpoſitio eſtdifficilis. Similiter ẽt ſi medlcinę ſimplices, quæ ponunturin cõpoſito, diuerſificat᷑ ex ꝑlurimo iuuamẽto,& pauci-tate ipſius in illa intẽtione æqualitate ipſius in virtute,tunc.n. accipiemus ex illa medicina iuuamẽti plurimi J-titatẽ multã qm̃ ꝑꝑ plurima iuuamẽta ad mẽbra diuerſa oꝑatio cuiusiibet illorum iuuamentorũ eſt debilis, qm̃oꝑans poteſt ſuꝑ plurimas oꝑationes, ſicut eſt potensſuper paucas. Et ſi fuerint virtutes æquales, tunc iudiciũiſtius medicinę plurimorſ iuuamentorũ in quolibet ſuoiuuamẽto eſt iudiciũ medicinæ debilis: Et ſciuiſti, medicina debilis oportet, vt augeat᷑ in quatitate,& medi/cinę fortis minoret᷑ quãtitas.Et ꝑꝑ hoc oportet, augeat᷑pars accepta ex medicina plurimorũ iuuamẽtorũ,& po-nat᷑ de ea plus,; ſit quãtitas, quę eſt ſcdm ꝓportionè inrẽtionis:& hoc qa hac medicina intendunt᷑ plurimæ oꝑationes: Et ꝑficiuutur oꝑationes plurimę, niſi a Virtuteforti, quę quidẽ exiſtit, niſi magnitudo eius eſt au-cta: Et ꝑꝑ hoc oporter, quãtitas iſtius medicinæ ſit au-gumentata. CQuãtitas aũt medicine pauci iuuamẽti nonoportet, vt augeat᷑ ſupra quãtitatẽ, cuius Virtus eſt ſecun proportionẽ intemtã ab ea, immo oportet, vt minoret᷑ab illa, qa iſta medicina pauci iuuamẽti,& ſortis oꝑatio-nis habet oꝑationẽ fortẽ,& ꝑꝑ hoc diſpoſitio iſtius medicing eſt, ſicut medicina fortis virtutis: Et manifeſtaui-mus, quãtitas iſtius medicinæ oporter, vt ſit aucta,vel addita,ideo oportet, iudiciũ quantitatis medicinæiſtius ponẽdę ſit iudiciũ quantitatis medicinę ponẽdę inmedicina cõpoſita, quãdo diuerſificat᷑ ſecundũ vnã dua- rerũ:· aũt diuerſificatur in duabus rebus ſimul,tũc neceſſaria eſt alia cõſideratio:& illud, m ꝗñ quędãmedicinarũ ſunt fortiores,& quędã debiliores, tũc vna.quaqʒ iſtarũ duarũ aut eſt hoc plurimi iuuamẽti, autpauci:& tũc accidũt quatuor cõpoſitiones: cõpoſitioprima eſt, quędã iſtarũ medicinarũ eſt fortis virtutts,ſed pauci iuuamẽti,tũc oportet minorare multũ quanti-ratẽ iſtius medicinę, qm̃ in ea aggregant᷑ duo, quę exigũtminorationẽ, q duo ſunt fortitudo Virtutis,& paucitas iuuamenti:tecũda cõpoſitio eſt, quędã iſtarũ medicina hoc, ſunt debilis virtutis, ſunt plurimi iuuamẽti:& in iſtis aggregant᷑ duo, quę exigũt additionẽ quan-titatis, q duo ſunt debilitas Virtutis,& multitudo iuuam

I.

SecãdumVnam duarum rerũ:Juia? autfortis,&Pauci iuuamenti jjAuabus 8us, uiaoſt Eörkie 8I multifuuaméti,Zut debi-lis paucisauaméti,

V.

7 5

torũ,& ambo exigũt additionẽ qꝗᷓtitatis, ſicut diximus.Tertia cõpoſitio, quędã medicinarũ ſimpliciũ hoc, ſunt fortis Virtutis, ſunt ẽt plurimi inuamenti:& nonoportet augumẽtare quãtitatẽ iſtarũ ſup̃ quãtitatẽ, quãexꝗrit ꝓportio intẽtionis,& illud ꝑꝑ fortẽ virtutẽ earũ,ſicut prius diximus. Et oportet etiã, vt minoret᷑ ex eaquãtitas Eꝑ multitudinẽ iuuamẽti: Et ꝑꝑ hoc oportet,;quãtitas accepta ex hac medicina ſit ſcm quãtitatẽ, quaVirtus eius eſt ſcm ꝓportionẽ eius, qd inttẽdit᷑ abſq; additione,& diminutione. Quarta cõpoſitio eſt,; quędaãiſtarũ medicinarũ ſimplictũ hoc,; ſunt debilis virtutis,& pauci iuuamẽti,& quãtitatẽ ꝗdẽ iſtarũ oportetaugere, neq́; minuere ab illa quãtitate, qua Virtus eius eſtſcdm portionẽ cõpoſitionis exiſtentis inter eas ad inuicẽ᷑, qm medicinę ſunt fortes, neq; ſunt plurimi iu-vamẽti. Iſtę igitur ſunt res cauſantes necesſitatẽ additio-nis,& minorationis in quãtitate medicinarũ principaliũ,Vel radicaliũ in cõpoſitione. Et alij dixerũt, cauſæ cauſantes additionẽ, aut minorationẽ quãtitatis ſunt nobili-tas, aut ignobilitas, ſeu vilitas medicinę: Et dixerũt, ꝗ-titas medicinę nobilis debet augeri,& quã titas medici- ignobilis debet minorari. Dico aũt, ſi medicinamnobilẽ intelligũt medicinã plurimi iuuamẽti, tũc oportet,vt fiat ſcom quod diximus: Si vero intelligũt medicinãfortis virtutis,iam manifeſtauimus, quãtitas medicinęfortis minorat᷑,& non augetur. Sed ii medicinã nobilẽintelligũt medicinã multi pᷣtij, aut quę parum inuenit᷑;, autquę ſit pulchra viſui,& ſimilta, rũc iſta ſunt ex eis, quę cauſant additionẽ, aut diminutionẽ, qa huiuſmodiĩprimunt ĩ cõpoſito ĩtentionẽ. Secũda aũt res, quã ſupradicti dixerũt eſſe cãm additionis, vel diminutionis medicine, eſt nocumẽtũ medicię: ſi medicina nocet ĩ aliquo,licet ĩ re extra ĩrentionẽ, oportet, vt minoret illud nocu-mẽtũ: Si Vero medicina fuerit vacua a nocum̃to oĩno, o-portet, vt augeat᷑ quãtitas eius ꝑꝑea, ſecurat᷑ a nocum̃

to. Sed dico,; hoc ẽt eſt eis, quæ ſunt vera:et illd, qmm-

nocumẽtũ medicinæ ſi ſit ex eis, de ꝗbus eſt curãdũ, oportet de ipſo habere cõſiderationẽ, neq́; eſt res cãnsadditionẽ, aut diminutionẽ ĩ ea: ſi vero nocumentũ ſit exeis, de qbus eſt curãdũ, tũc ſi eſt posſibile ꝑmutare illammedicinã, aut ipſam dimittere, fiat: et ſi, corrigat᷑ cumhis, ex pellũt nocumentũ ipſius: Minoratio vero ipſiusmedicię facit ipsã deſictentẽ ab ĩtẽtione hoc, licet minoret̃ qᷓtitas eius, remoret᷑ eius nocumẽtũ. uòd ſidicat᷑, rectificãs, ſeu corrigẽs medicinã nocentẽ qũq́; debilitat virtutẽ ĩ intẽtione p̃cicta,& hoc cãt additionẽ qᷓ-titatis ipſius. Dicemus, ꝗñ fuerit ita, tũc ex qrẽs, velnecesſitãs minorationẽ medicinæ, tũc nocum cius,ſed debilitas uirtutis eius, et hoc ex eis, qᷓ diximus prius:ſimiliter ſi fuerit medicina vacua a nocumẽto, ipſa eſtꝑꝑ hoc ex eis, q reqrãt additionẽ: qm̃ additio quãtitatisin ea qñq; nocet iĩtentioni vtili. Tertia res, quã dicũt cãreadditionẽ, vel minorationẽ quãtitatis medicinę eſt cõtra-

rietas medicinę ad aliã ĩ oꝑatione medicinæ, aut priuatio

illius. Dixerũt, ſi ĩ medicina cõpoſita reperiat᷑ medici-

na, cuius oꝑationẽ diminuũt, aut debilitãt medicina alia,aut plures aliæ medicinæ, tũc oporrer, vt fiat additio ĩ ea,Ve posſit reſiſtere illi, quę cõtrariat᷑ oꝑationi eius,& hoc

eſt ex eis, quæ ſunt Vera:& illud, qm̃ cõtrariãs opatio

ni medicinæ, aut debilitãs ipſam, aut debtlitãs oꝑationẽillius medicinę ĩ intẽtione intẽta cõpoſitione, aut eſt

ita:qd ſi fuerit debilitãs eius oꝑationẽ, tũc cãns additionẽ

quãtitatis eſt debilitas Virtutis, et cõtrariãs medicinę,

et illc eſt, ſicut diximus. Quòd ſi medicina, aut medicinę

fuerint debilitãtes Airtutẽ iſtius medicinę, tũc opz,

vt fiat illa additio ĩ qʒtitate. Quarta res, qua dixerũt, eſt

1 N iiii

Notz, litera in arabico hicuſque adfinem capituli eſt valde corru-pta,