38 DE ARCHITECTURA

in agris municipiorum, quacsuntcircaVesuvium mon-tem, quod commixtum cum calce et caemento nonmodo ceteris aedificiis praestat firmitates, sed etiammoles, quae construuntur in mari, sub aqua solide-scunt. Hoc autem fieri hac ratione videtur, quodsub his montibus ct terra ferventes sunt fontes cre-bri; qui non essent, si non in imo haberent aut de sul-fure aut alumine aut bitumine ardentes maximosignes. Igitur penitus ignis et flammae vapor per in-tervenia permanans et ardens efficit levem eam ter-ram, et ibi qui nascitur tophus exugens est et sine li-quore. Ergo cum tres res, consimili ratione ignisvehementia formatae, in unam pervenerint mixtio-nem, repente recepto liquore una cohaerescunt, etceleriter humore duratae solidantur, neque eas flu-ctus neque rus aquae potest dissolvere. 2. Ardoresautem esse in his locis etiam haec res potest indica-re, quod in montibus Cumanorum et Baianis sunt lo-ca sudationibus excavata, in quibus vapor fervidusab imo nascens ignis vehementia perforat eam ter-ram, per eamque manando in his locis oritur, et itasudationum egregias efficit utilitates. Non minusetiam memoratur antiquitus crevisse ardores et abun-davisse sub Vesuvio, et inde evomuisse circa agrosflammam. Ideoque nunc qui spongia sive pumexPompeianus vocatur, excoctus ex alio genere lapidis,in hanc redactus esse videtur generis qualitatem. 3.Id autem genus spongiae, quod inde eximitur, non inomnibus locis nascitur, nisi circum Aetnam et colli-bus Mysiae, quae a Graecis xcnay.iyuviteirj nominatur,et si quae eiuscemodi sunt locorum proprietates. Siergo in his locis a'quarum ferventes inveniuntur fon-tes, et in montibus excavatis calidi vapores, ipsaqueloca ab antiquis memorantur pervagantes in agrishabuisse ardores, videtur esse certum, ab ignis vehe-mentia cx topho terraque, quemadmodum in fornaci-bus et a calce, ita ex his ereptum esse liquorem. 4. Igi-