OPUS M A J U S. 2zr

tionis habuerunt primi a auctores logica», nos autemper doctrinam^ & propter ha»cvocabula sic tractatus & fermo de logica, non propter scientiae ipfìus potestatem,quia htec est cuilibet innata, b ut hic vulc Alhacen, & alias demonstravi. Et siccomprehenduntur vigiliti fensibilia communia, cura fuis fpeciebus, non enim c poi-fent certificari nisi per siane cognitionem, & 4 patet quod solus senfus non por-est in hos duos modos, e & vocatur hic l’olus senfus, ut visus in pupilla & innervo communi ufque ad fenfum communem. Nam nisi adsit imaginatio & memo-ria visionis prius fasta circa rem, non fiet comprehensio in fecondo modo , fedimaginatio & memoria funt ultra fenfum communem. Et tertius modus magis e-longatur a solo fenfu , quia ibi consideranti^ plora quam in fecondo modo, &magis accedit ad opus rationis propter viam arguendi. Sed f hi modi non siabentnomina reste translata. s Primum. vocat Alhacen cognitionem solo senso,'. Secun-dura principaliter vocat cognitionem per smentiam. Tertium vocat cognitionemper fyliogifmum propter modum arguendi Sed hxc nomina non funt propria ,quia virtutes animae sensitiva; siabent has cognitiones , quibus non dehetur feien-tia, nec fyllogifmus, ut communiter accipiuntur • fed de hoc certius fiet quandoinquiretur, quae funt virtutes anima: , quae faciunt hic judicia, mediante viso,quod fieri non potest antequam magis pateat, in exemplis de diversis visibilibus,qualiter certificentur.

P A R S S E G U N D A.

j Hic incipit pars secunda hujus tradì atus> qua est de modisparticularibus & causisvidendi [ecundum lineam retiam principaliter , & habet dijl indi ione s tres . 7r/-ma est de vistone penes compositionem oculin ét babet tria capitala . Trimum est debis} qua: a longe vident , vel qua prope .

Caput Primum.

E X quoniam eadem est scientìa oppositorum , ut dicit Aristoteles in topicis ,& in i° de animalibus afferit, quod rectum est index fui & K ejus obliqui,quia per privationem sanitaria cognoscitur infirmitas, ideo fimo! modos particu-lares certificandi visibilia cura desectibus visus & erroribus ‘ejus designabo, ut sta-tina ipfe defectus & error pateat per determinationem contraria» veritatis . Primovero recurrendum est ad reddendam rationem videndi penes ea, qua; ad composi-tionem oculi spectant. Qui vero siabent oculos profundos, necesseest ex hac cau-sa, quod possunt videre magis remota quam habentes oculos prominentes. Etsiu-jus k ratio prima est, propter majorem fortitudinem quam Ihabet oculus profunduspropter majorem ejus appropinquationem ad nervum communem in quo est vir-tus visiva, sicut in fonte. Alia causa est, quod oculus profundus magis conferva-tur a nocumentis, & plus elongatur a 1 lassionibus quam prominens, & ideo fortiorest. Tertia causa est, quod magis congregàtur virtus visiva & adunatur, dum magiscooperitur interina in concàvitate offis, ut sic capiat viam strictiorem & rectioremin rem vifam , & rninus difpergatur & dilatetur, ut sic cadat in locura pyramidisvifualis, & propter hoc homo, quando vulc diligenter afpicere ali quid a longe, ap-porne concavitatepi manus fuse ad os oculi', ut plus congregetur virtus visiva & *ni-nus difpergatur. Et signum est ad hoc, quod oculi animalium, ut in pifeibus quinon siabent custodiam palpebratimi, male vident a longe , quoniam virtus visiva

P 4 difper-

, a ,Har. inventore !. b Mag. & hoc vult Alhacen, ut prius demonstravi. c Ed. poffet . d Ed.

' e Ed, ut vocatur bis, k Ed. fi. ?, Mag. primum modum . h Deest in Edir. *'iHJ en ». k Hir. ratto, * Har, l&fìonìbus omnibus .