tippom.

Theodot.

Chryfoft.

Rom.\6,

Amb.

tus.i*

Chryfol.

Exod.z.

206

Lib Ill.Ifaac,fiue Chriftus natus.

domo patris mei,& de terra natiuitatis met,qui locutus eft mihi,&htrauit mihi,dicens: Semini tuo dabo terram hanc , ipfe mittet An-gelum fuum coram te,&> accipies inde uxorem filio meo, Vnde tamcerto afierit Abrahamus Angelum a Deo mittendum, quiferui iter profp-ret,fponfam filio inueniens ? Curtam fecu-rus ait, minet Angelum fuum coram te , accipies uxorem^c.Prarmiferat beneficiorum acceptorum ex Deogratiflimam,& fingulariftimam recordationem , dicens: Dominus caeli,®'terra,qui tulit me de domo patris mei, qui locutus ejl mihi,& iura-uit mihi,dicens ; Semini tuo dabo terram hanc. Vbi autem fandloviro acceptorum beneficiorum tam prompta eft , & gratacommemoratio, haec fecuriffimam fidem facit de accipien-dis aliis.Quo fpe&ans Lippoman.in cat.fatur: ideo (eruo pro-' lixe explicat Dei ptomiffiones,& beneficia,quibus corroboretur feruifides. Sanftis, Dei beneficia recenter adfunt,®in numerato illa ha-bent femper grati. Haec eft fandiorum conditio,quod illis be-neficia diuina recentiafunt, & in numerato illa gratiflimihabent ; quod vbi non defecit Abrahamo, inde corroborat,&firmiflimam fidem feruo facit de accipiendo etiam nurusbeneficio,quodfperabat, Et quid non obtineat a Deo grataacceptorum beneficiorum recordatio ? Aie Theodotus An-cyrae Epifcop.homil.2.de nat.habita tf.tom. Concil.Ephefinicap.10. Solet autem uberior gratia illis cbuenire,quigrato animogratiam accipiunt. Tantum enim plerumque donorum prtftatur,quantum eorum e fi grati t udo,qui huiufmodi donis potiuntur. Qua-re cum de accepto dono donatoris benignitatem grata recordationeagnofcis,non modo pro acceptis fecifit fatu,verum ad maiorem quo-que benefi iorum e!argitfonem donatorem afirinxifii . Quid pul-chrius ? Vna beneficiorum acceptorum fupputatio tantumvalet,vt donatorem ad maiora aha elargiendaafiringat.Necaliud putabar D.Chry/oft.hom.27. in Geoefim,poft benefi-cia a Deo in nos profecta numerata fatus: Vidifii dona excel-lentia t uidtfli beneficia illius omnem cogitationem tranfeendentia?In cor hominis non afcendernnt.Si igitur valumna fupputare , ®>proutribus noflrisgratias agere , poterimus multo maiorem illius gratiam nobis conciliare, Nunquam inanis erit acceptorum bene-ficiorum recordatio, & fupputatio , fed nobis largitoremdeuinciet ad multo maiora,cumque prorfus nobis addidlumredder. Qui ergo amat magni confilij Angelum Iefum fibifemper habere obnoxium,hoc praeftet,vt eius beneficii accepta frequenti fupputatione memoret. Quo refpicien*Paul.ad Rom.16. finiebat epiftolam,aiens:Gr/*#i4 Demini noftrilefu Chrifticum omnibus vobis .Quat verba tradtans D.Ambr.ibifatur: In conchifione Chrifium ponit,per quem falli , & iterum re-formati fumus gratia eius,ut mentibus noflru hareatiqtiiafi benefi-ciorum eius memores fi mus femper nos tuebitur,ficut dixit: E cce <>gouobifcum fum omnibus diebus ufque ad cenfummationem facuit.Nobis femper addittum Chriftum tenebit crebra fupputa-tio beneficiorum eius.

\

§. VI.

Nulla eft creatura , cui ftc Deui credat fetam noftri cu-ram,ne ipfe per fe ajfiftat.

A lt Abrahamus ad feruum deDeo fuo, ipfe Angelum fuummittet coram te,& accipies inde uxorem filio meo. Mittet An-gelum,aitsan quia ipfe Deus abftineat ab illa cura, & nego-tio,cuius folicitudincm Angelo committit ? Abfic, nec taledeDeo fuo Abrahamus praelum it, imo ideo aflerit Angelum a Deo mittendum, vt euidentius tanto negotio Deumperfealfiftentem indigitet. Nefci*equidem Deusficfuo-rum curam Angelis committere, vt ipfe ab illa requiefear,quin potius tunc certius ipfe afliftit , quando Angelorumfolicicudo fencitur.Luc.i. Ingreffm Angelus ad Mariam dixuAuegratia plena, Dominus tetum,beneditta tu in mulieribus. Qu*cum audiffet,turbata eft in fermone eius. Curad ingreflum An-geli turbaris Maria ? Nonne & purior Angelis es , & excellentior? Cur te mouecpuritas Angelica ? Non equidem a<ingreflum folitarij Angeli turbatur, fed ad Dei ingreflumqui ftatim fentitur ,v bi Angelus accedic. Ait enim Chryfoiferm. 1 43. M aria ut uidit Angelum,turbat a eft. Turbata eft caro,concuffa funt uifcera,mens tremuit, tota cordis obftupuit altitudoquia in ingrejfu Angeli virgo fenfit diuinitatss tngrejfum . Non efttalis Deus, qui creaturarum fuarum negotia ftc committatAngelis,vt ipfe ab illis fuperfedeat, quin potius nullumfa-cit gradum Angelus,in quo non fentiatur adefle,& negotiariipfe Deus.Sic Exod.2.dicitur, Apparuttque ei Dominus in flam-ma ignis de medio rubi. Apud Hebraeos legitur: ApparuiiqueeiAngelus Domini inflamma ignis. Ibi icitur Domin us appa- *

ruifle,hic dicitur Angelus,vrer ergo apparuit ? An Deus ap*paruit,an Angelus?An vterque?Crediderim,exeo quod An-gelus ibi fuifte dicitur,quod & vterque erat,nimiru & Deus,

& Angelus,quando Angelus nunquam folitarie fine Deo ad-eft humanae naturae medendae. Quo refpexit Hilar. lib. 4.de Trinic.fatus:C«OT Angelus Dei dicitur,non proprius ftbi,ac foli-tarius ejfe monflraiur, Nunquam Deus patitur Angelum iolum .,efte in falute humana procuranda. Vnde aiebat Lippom.ibi: ** l PPons.Potuit quidem fieri,ut fubprafentia Angeli Detssfefe oftenderet,vthabetur etiam ~Exod. i$,ubi Deus alloquiturpopulum:Ecce ego mit-to Angelum meum,obferua eum,quia in medio eius fum . Eccetibi,vtadgrdTum Angeli veniat etiam Deus,vtfuorum feruorumnegotia peragat. Hinc Malach cap.3. Ecce ego mitto Angelum Md-j*meum i & pt separabit viam ante faciem meam. Et ftatim ueniet adtemplum fuum 'dominator,quem vos quaritis.ln Confeflb eft apudomnes expofitoresper Angelum in prarfenci intelligi Ioan-nem Baptiftam.Sed cur diuinusPraecurfor vocatur Angelus?

An ob vitae puritatem?An ob altitudinem fan&itatis ? Cre-diderim ex eo vocari,& haberi Angelum Ioanncm Baptrftam,quod non venit fohearius,fed ex eius aduentu,Dei immedia-teaduentantis praefentia fentitur. Ad haec D.Cyril.Alex.ibi: Cyril.Perfficu igitur,quomodo poft ftatim,& tantum noniveftigio Chri-ftus pranumium fecutus fit , feipfum haHenus latentem fiftens lu-dat* vniuerfis,fy> qua fi repentino,ac de improuifo apparens.Angtlumautem nominatumfacrofanftum Taptiftam dicimus , non propternaturam quidem,fed quorliam illi talia nobis pradteandi, nuntian •

-lique munus eft impofitum.lnde merito Angelus dicitur,quodpraefentem Deum noftra procurantem indigitat, nunquamenim in Angeli aduentu noftri caufa,& ipfe Deus non fenti-tur^Hinc Angelus ad Mariam fuc.i. Aue gratia plena,Domi- ^nus tecum.De quo D Ber.fer.j.ibi. Hoc mirandum,quomodo quiAngelum mi fer at ad virginem , ab Angelo innent us eft ejfe cumvirgine . Itane velocior Angelo fuit Deus, ut feftinantem nuntiumcelerior ipfeprAHtniret ad terras f Nec mirum.Nam cum sfjet rex inaccubitu fuo,nardus virginis dedit odorem fuum,& afeenditin con-Speflu eius fumus aromatis. Stattmque rex egredi ens de loco fanciofuo,exultauit vt gtgas ad currendam viam fuumliat h fummocoelo egrejfio eius , nimio tamen peruolans dtfiderio prauenit fuumnuntium ad virginem. Non mittit Angelum Deus,vt maneatipfe;quin potius & cum Angelo,& ante Angelum pergit,vcperagat negotia humanae falutis,

§. VII.

Qui fe totum Deo deuouit , caueat vel vmbrdrn [emi-ttitis cxhibendA creaturis .

Q Vo tenditilind Abrahami feuerifiimum mandatum,nf-mirum,C aue, ne quando filium meum reduc as illuc ? Curiiccauetur Uaaci redudtio in Chaldaeam ? Sane ipfe Ifaac nonid curauit in filiis fuis,quin potius Gcnef.28.de illo dicitur: Gen.ifyVocauit itaque i faac Iacob,& benedixit eum,tracepUque ei,dicens:

Noli accipere coniugem de genere Chanaam,fed vade,& proficifce-re m Mefopotamiam Syria, ad domum Bathuel patris matris tua ,

& accipe tibi inde uxorem de filiabus Laban auunculi tui. IacobIfaaci filius iubetur a parente, vt in Mefopotamiam Syriaeeat,& ibi fibi coniugem adiungat: ipfe autem Ilaac minimepermittitur, illo ire. Cur non permittitur Ifa^c, & Iacobpermittitur in Chaldaeam redire?Terra illa Chaldaeorum de-purata erat a Dco,vt in illa Abrahae femen feruitutis preme-retur iugo, fic ibi Iacob quatuordecim annosLabano fer-uiuit,fic fub Nabuchodonofor feruierunt ibi vniuerfi Ifrae-litae,Ifaac autem qui folustotum fe deuoueratDeo in holo-cauftum,merito folus non permittitur vel viderevmbratei>rae feruitutis. Dedecet enim maxime illum,qui totum fe de-iouct Deo,vel in vmbram venire feruitutis exhibendae crea-ruris.Gen.2 2. dixit Abraham adpiieros fuos, Ego & puer illucvfque properantes , poft quam ador auer imus , teuertemur ad vos.

Quid tunc^Proficifciturfenexcum filio,facrificium adornatna&aturus filium , fed coelitus admonitus arietem iugulat,

& immunem feruat filium. Tunc ait textus : ReuersufqueefiAbraham ad pueros fuos.abieruntque Berfabtth fimul.AniC facri-ficiu dicebat 8c fe,& pueru reuerfuros ad feruos,& quidemid non putabat futuru.Veru poft facrificiu Abrahamus folusdiciturreuertiffe.& puer renertifle no exprimitur,& quidemiam nunc reuertebatur & puer cu parente fuo.Cur ergo quiante promittebatur reuferfurusad feruos, poft facrificiumperactum non exprimitur reuertifle, nifi quia ille,qui fe to-tum obtulerat Deo, nihil cum feruis mundi debet haberecommune?Equidem vbi Ilaac fe tptumDeoinholocauftum

obtulerat,