240 IN HI DE AER E, AGvISs ET TLOo IS

ximè in errorijs, neceſſe eſt ipſum debilitari. Atcontra ipſe poterit debilitari ſine his. Tertia cuuſa eſt, paucitas ſomni quæ familiaris eſt ſenibus, etideo nihil poteſt fieri deterius a ſene quàm ut aſſumat multum cibi. Quartum detrimentum eſt,quoniam ſi multum ſumat alimenti quo modoli-bet, fieri non poteſt cum omnia membra corporisnutriantur, ut quod imbecille eſt non lædatur ue-hementer,& ita apparent morbi inſanabiles.% Dicebat enim Hippocrates(2. Aphoriſ. 3 9.)Qui uerò ipſi accidunt morbi longi plerunq; eosgomitantur ad mortem. Valeat ergo exercitationalida in ſenibus quæ non ſolum eſt mala, ut cra-pula, ſed longè deterior, quia ipſa tegit aut ſaltemincitat ad cibi multitudimem,& ita ad eadem mala exhibet qua crapula& incontmentia. Sed eti-am nocet per ſe inſanabili detrimento, quia Indu-cit cæcitatem, morbum prorſus& detrimentumquod reſtitui non poteſt, cum detrimenta crapulæpoßint plerunq; ſanari. Et ideò Hippocrates cen-ſuit fimem eſſe ſecurius auxilium quam exercita-tionem aut laborem. Vnde inquit(7. Aphor. 5 2.)corporibus humidas carnes habentibus famemadhibere conuenit. fames enim corpora ſiccat.Tertium detrimentum eſt in inſuetis, ab his e-nim multum læduntur,& præterea dicebat( ⁊.Aphor. 4 9. Hippocrates: Qui conſueti conſue-tos labores ferre,& ſi ſuerint imbecilles& ſenesacilius ferunt, quam qui fortes& iuuenes ſi ſintinſueti. Et ideò exigitur corpus exercitatum,quoniam& maiorem peritiam habent qui ſuntaſſueti,& quoniam plus caloris eo ſolita eſt diri-gere natura,& ideò membrum minus patitur.Quartum eſt, animus uirilis quoniam multaquæ leuia ſunt ſatis aut ſaltem mediocria animuseffeminatus efficit intollerabilia, adeò ut ſuccumbant ex his omnibus tamen læſis maior eſt labo-re fit ex paucitate caloris, quando fuerit coniun-cta cum ſiccitate, cum reſiitui non poteſt, qua triamaximè ſunt in ſenibus, Et ideò in ſenibus laboreſt maximè noxius inter omnia.& hæc cauſa ſuitquòd ego utor carpento, nihil enim melius eſt in-ter exercitationes nauigatione, ſed quia hac nonpoteſt fieri niſi venetijs per urbem, proptereaego elegi carpentum,& hæc eſt una ex cauſisprincipalibus quod veneti no billes diu uiuunt.Prima eſt ergo nauigatio, ſecunda carpentum, tertia eſt leuis deambulatio, non cita, non longa, nongrauis pannis. Qu irtum eſt, in mula gradaria,melior longè quàm in equo. Quintum eſſet incunna, ſed hoc quibuſdam forſitan uidebitur aba

ſurdum aut ridiculum. reliquæ omnes exercita-tiones ſunt inutiles leni,& quanto longiores, ue-hementiores, celeriores, et maximè poſt uigiliamaut longam inædiã eo deteriores. Sunt etiam exercitationes bonæ pro ſenibus dolore tabulas& leuigare chartam. Ariſtvteles quærit quinto problematum,(2 2.)cur qui natura humidi ſunt ex labore ſtrangulantur, dicit quia humidum efferue-ſcit.nauia uerò magis pertinet ad animũ quamad corpus, ſicut ſomnolentia ad corpus magisquam ad animum. t ideò ſomnolẽtia eſt duplex,una eſt inclinatio ad ſomnum, longitudo eiusprofunditas,& hæc magis pendet à corpore: aliaeſt quædam pigrities in agendo,& iſta plus abanimo pendet quam à corpore. Et ſomnus etiamoriginem ducit i corpore, ſed eſtectus eius magsten dit ad animam, namq; tempore ſomni corpusnutritur, trahit, expellit, mouetur. at uſus ſenſuũexteriorum ſaltem,& motus uoluntarij ueri ceſeſant. Et ideò cum in his abundet humidum ualde,opera corporis quæ ad uoluntatem pertinẽt ceſaſant, maiore ex parte,& animi ſuccedit torpor& ignauia. Philo ſophus in libro de Somno& uigilia(cap. 2.& 3.) docuit obundi ſomnum fieriex copia humidi quòd nutrit, e ideo duo circahoc obſeruare oportet unum quòd humidum dusplex eſt,& eſt quòd eſt ab ætate, ſexu, temperastura alimento, tum balneo ac lætitia,& hoc eſtcauſa ſomni:aliud uitioſum ut ex cruditate in hydropicis,& hoc parit uigilias. aeris enim uaporex ciborum cruditate tantum abeſtut ſomnũ con

ciliet ut etiam prohibeat. Alterum eſt maioris no

menti.(prima 3. Trac.. cap..& eſt quòd nõſolum ex alimento primæ coctionis, quòd tamenminus eſt cenſendum alimentum quam ſeclideæ auttertiæ:ſed ex alimento ſecundæ& tertiæ coctiosnis fit ſomnus,&& ideò& ieiuni dormiunt. maiortamen pars fit ex prima& ſecunda coctione: extertia autem eum fit illa ſeparatio, de qua loqui-tur Philoſophus fit ſomnus quam leuißimus,&

maximè humectat cor& cerebrum& iecur,&

eſt inditium ſanitatis illorũ membrorum. Et ideõetiam illa pars ſomni eſt utilis ad longitudinem uitæ præ cæteris, quoniam iactura aliorum tempo-rum& coctionum poteſt reparari, hæc eſt irresbarabilis. i„

Demum dicit, quod huiuſmodi homines ad artes parum ſunt idonei& rudes. hoc actidit, pri-mum natuira, ſunt enim hebetes ingenij ut dicebatGalenus(Com. 3 9.) primo de Natura humana,Sunt enim pituitoſi, tum quia minimè exercen-

tur,

een dddddßdd