f. c AR DAN Iilier exercitatio autem acuit ingenium,& eſt cauſa muentionum. Tertio, quia non adijciuntmentem cum laborent inuiti: ex ubi intendentirgeniunn ualet.& ita hoc magis etiam intelligi-tur de diſciplinis, ut Mediciua, Philoſophia, Iusriſprudentia, Mathemałicis, e- alijs omnibus, exminime etiam rei iuſtcæ ob laborem,& militaari ob diſficultates, præterea fortitudinem erpromptitudinem quibus omnino carent. Et quodJunt maligni. Alemanus reducit ad humorumprauitatem. ded rei ueritas eſt, quod fegientes lasbores& ignaui ſunt peßimi, coguntur tales

eſſe etiam ſi nolent: quia cum neque ingenio præ-fent:ne que laborelant, primum coguntur odiſſe omnes bonos, eab hac regula, cum ab omni alio uitio aliquosexcipere liceat, nemimem excipere licet. vnde fiunt muidi er maledici. poſtmodum ffunt men.daces uoluntq; eis ualere blanditias en bond ueraba pro rebuz acceptis, pro o bera præſtita, pro ofacio, pro beneficio, ut nihil baßit eſſe iniquiushoc genere hominum. ö

EC TIO cyit. sSVPER TEX.XVII. ET XIII.

Vn. autem tegio eſt nuda, na-Kaff

tuta munita,& aſpeta, quæq́;atrigote hyberno prematur,& 4ole æſtiuo exuratut ibi duros&robuſtos,& articulis probè diſiun-is, uegetosq;& hirſutos reperiasomines,& in quibus à natura labo-uit tollerantia& uigilantia inſit, qui-due mores habeant pertinaces 3dram procliues& contumaces, ma-giſque feritate batticipantes quammanſuetudine. inſuper ad artes e-tam acutiores,& plus ſoleꝛtes&

ad res bellicas gerendas magis a/ptiotes.

Froponit quinque condition: terræ, ſingu-lea ſnguli oppoſitas. cum enim in priore dixiſ-fe, finguem, id eſt plantis boni abundantem,hic dicit nudam. Cum dixiſſet mollem, hic bro-N He am, cum nerd diriſer aquoſa, hic diseve G in eſt non munita, ſcilicet ab detb ſec ande ac ſiccd, it dini de Cardani agro,quieſt blanus, totus editus: aridus ac ſiccus, ca-lor ac figori Pariter expoſitus. ut eſſet Vero-

ibi uolent comparare quo ui

C O MN E N T. 241nenſis, de quo ſupra. quan quam is etiam ſt tostus ſaxoſus. aquis ualde ſablimibus oppoſuitprofundas. Dices id de calore eſtiuo e frigo-re Hhberno cui opponitur. dico quod opponi-tur ratione ſubiectæ rei nam hic loquitur de terærazibi dixerat de aqua. Ex his proponit trede-cim conditiones, quinque ſcilicet a corpore, dus4 communes corpori& animæ: ſex ad animamſolam. Diximicz ergo de articulis, quod ſignifcant corpus firmius atque robuſtius, cum füerintconſpicui. Picebat in ſecundo de Vſu partiumcapite decimoſeptimo) Natura ubi opus haebet ualidis ec grauibus functionibus; ibi non ſo-lum magna facit, ſed etiam dura ligamenta. vbialtem leuibus imbecillia ac tenuig. Et in tertio idem(capite decimoſexto) dum diſſerit de articulis. Et ut generaliter dicam natura tria hæcſeruauit ferm ſemper, ut magnis actionibußgrandla ac firma oſſa accommodaret, grandibus oßßibus grandia uincula& muſculos, tum firna adnecteret. Et ut firmis ec ma gnis oßibus esbiam appendices robuſti adnecterentur. Deanique quod in genere obſeruauit ut etiam inſingulis pro cuiuſque fabrica obſeruaret, ita fesminas, ut dixi, latentibus articulis ac modicis,urbanos uiros, contra maſculos& aggreſtes.

Erunt præterea duri ob ſictitatem,& etiamob magnas mutationes caloris ac frigoris. Rruntetiam tenues ac graclles, quia ſicci& pauci ciabi, e minimeè pinguis ob aridam terram. Ma-nifeſtum eſt enim: quòd huiuſmodi ager ubi aque ſunt profunde, eſt ſrrilis: quia quòd eſt ſicacum non poteſt eſſe fœcundum. f gri enim fœ-cundi ſant, uel qui aqua ſublimis eſt,& ia hiſunt optimi pro copia omnium generaliter, alijob aquas flumium e canales: hi ſunt melio⸗-res pro pratis.& ob id etiam pro paſcuis,&ideò pro bobus, equl, ouibus: alij ab aquis cœ-leſtbus, ey iſt ſunt optimi pro tritico ex uino.ies enim lalde utiles gaudent aqua cerleſti, quiailla eſt melior omnibus: ſed deeſt ili quod modonimio plus abundat, modo minus cadit quam ſitneteſſe. Niues autem bifiriam efficiunt fœcun-ditatem,& occidendo uermes qui depopulan-tur ſegetum radices. caleficiendo ſolum unade terra fit fœcundior, quia humidum illud con-coquitur, quod eſt ſab terra, niadefaciendo.hoc quidem ſubſtantia ipſa illud per antipariſtaæ

im, reliquum prima ſui actione refrigerando.laque calor& frigus fœcunditatem iuuare poſ-ſaut multis modis, at ſiccitat obeſt, niſi ſit ad mo-

* derandum

4