be

E E N. I J1.

tionis a corde, Et conſtrictio extremitatis ipſarum remo-tarum eſt ante conſtrictionem illarumn, quę ex eis ſunt me-diocriter remotæ a corde,& illarum conſtrictio anteceditad conſtrictionem illarum, quæ ſunt propinqusę cor di valde, Dilatatio autem earum, quę ſunt valde proximæ cordi, pręcedit, quoniam dilatatio illarum fit quãprimũ mo-uẽtur ſpiritus ad arterias, Dilatatio vero earum, quæ ſuntvalde remotæ a corde pręcedit dilatationem arteriarum il-larum, quæ ſunt mediocriter remote, quoniã remotę poſ-ſibile eſt, vt attrahant de aere quãtitatem, qua repleanturPrius, q́; perueniat ad ipſas aliquid de ſpiritibus, qui debiliter violentant ipſas ad conſtrictionẽ, ſed nõ ſic ſe habentillæ, quæ ſunt mediocriter remotæ, quoniã ipſæ non acci-piunt aerẽ, niſi ex parte longinqua valde, quare tardaturabſq; dubio dilatatio ipſarum, Qd ſi dicatur, ꝙ ſicut pe-netratio aeris ad arterias mediocriter remotas eſt poſt penetrationem ad valde remotas a corde, ſimiliter penetra-tio ſpirituum ad ipſas eſt ante penetrationem ipſarum adValde remotas, Dicemus rem ita ſe habere: verum ſpiritusde per ſe ſoli non ſufficiunt in cõpleta dilatatione arteria-rum mediocriter remotarũ, quia ſi ſufficereni in hoc, nonperueniret ad ipſas aer, quia ipſe nõ haberet locũ,& etiãquoniã penetratio ſpirituũ vſqʒ ad finem ſpacij ſeu termini cõcauitatis arteriarũ eſt ante repletionẽ ſpacij arteriarũmediocriter remotarũ a principio ſui motus,& illud pro-pter ſubttlitatẽ ipſorũ ſpirituũ,& velocitatẽ penetrationiseorũ,& ſequitur ad illud, quod aduentus ſpirituũ debili-tantium illud, quod violentat arterias ad cõſtrictionẽ extremitatum arteriarũ eſt ante repletionẽ ipſarũ propterea,ꝙ ipſę ſunt mediocriter remotę a corde, propinquas verocordi valde ſpiritus replent prius propter multitudinẽ ip-ſorum ſpirituum illic. Conſtrictio autem extremitatũ arteriarũ pᷣcedit, quoniã ſpiritus quando cõmoti ſunt ad concauitatẽ cordis propter dilatationẽ eius, tũc euacuatio ip-ſorum in eis, quę ſunt magis remotę a corde, eſt ante eua-cuationem ipſorũ in eis, quæ ſunt ei propinquiores, quareillud, quod cauſat violentiã arteriarũ remotarũ in conſtrictione, p̃cedit id, quod cauſat violentiã illarũ, quæ ſunt minus remotę.· Quartum correlariũ eſt, ꝙ plurimũ intentionis in creando arterias eſt, quòd ipſę ſint ſicut repoſitoriũſeu theſaurũ cordi, ad quas expeliuntur ſpiritus apud eiusconſtrictionem& cor recipit ipſos apud ipſarũ dilatatio-nem,& apud illud reſoluuntur ſuperfluitates ſpiritus,&effunditur, quod oportet effundi ſeu ſpargi de ſpiritibusad mẽbra,& attrahitur aer frigicus ab extra corpus,&totum illud ex porroſitatibus. Vſq; ad hunc terminũ proceſſit ſermo Acuraſi ad litteram,& eſt ſermo prolixus, inquo nõ eit vtilitas,& contra ipſius dicta inſtatur. Poſuitenim motũ cordis eſſe voluntariũ, illud aũt eſt volunta-rium, cũ quo mobile poteſt habere cognitionẽ de rali mo-tu in aliqua hora,& quod eſt vacuũ a tali cognitione, nõdenominatur voluntariũ, Non eſt autẽ dubiõ, quòd mo-tus cordis ſic ſe habet, quòd voluerit ſeu affirmauerit, ꝙ;cũ motu cordis in pulſu habetur cognitio,& hoc quidemeſt contrariũ intellectui,& dictis antiquorũ. Primũ qui-dem declaratur, quoniã quilibet ſapiens cognoſcit de neceſſitate, quod de tali motu p̃dicto nõ habetur vſus ad libi-tum, neq; in motu eius habetur cognitio ita, quòd dũ corhominis mouetur, homo tunc nõ mouet ipſum ad libitumita, quod poſſit ipſum mouere, aut non mouere, aur quodpoſſit ipſum tarde, aut velociter mouere ad beneplacitũ,neq; ſemper de tali motu conſiderat, aut anima aduertit:Secũdũ vero manifeſtatur, quoniaã nullus dixit, quę dictaſunt per hune Alcuraſi excellentiflimum, Et ſi motus cor

Dv O I III. 29

ſtit in re eſt ei contrarium, videmus enim motum cordismanileſtũ fortem in hora, qua operationes cerebri ſunt leſe impeditę, Sermo autem eius videlicet, quod cor habeatſenſum eſt ex eis‚in quibus non eſt dubitatio.· In ſermoneautẽ ſuo, cũ dixit, omne quod habet ſenſum, habet motũvoluntariũ, Dico hoc non eſſe neceſſariũ, imo neceſſariũeſt, quod iſlud. quod habet ſenſum, habeat motũ ſecundũplurimũ propter contradictionẽ ſupradictã, ſicut de Alſemach, quemadmodũ dictũ eſt. Deinde nõ ſequitur, ſi ha-ber motum&s ſenſum, quod ille motus ſit voluntarius,Aliter attractio, qua ſtomacus attrahit cibũ,& inuolatiovel amplexio eius ſuꝑ ipſum,& expulſio ipſius cibi a ſto-maco apud eius digeſtionẽ, aut corruptionẽ,& ſimiliteroperatio matricis in attrahendo ſperma,& in expellendomenſtrua, eſſet motus voluntarius, quoniã huiuſmodi mẽbra habent ſenſum: Omnes autem aſſerunt huius contra-rium. Quod ſi dicatur, quod ipſe non dixit, quod motuscordis ſit voluntarius purus propter rationes cõtra ipſumprędictas, ĩmo dixit, quod motus cordis eſt motus voluntarius naturalis, ſicut motus muſculi, quoniã de ipſo ha-betur cognitio cognitione, qua homo cognoſcit, quod moueat ipſum,& ſimiiter ẽ motus cordis, Dicatur, quod in-tentio motus voluntarij naturalis eſt, quod voluntas in-grediatur in eo, ſicut motus anhelitus,& palpebrarũs pa-iet quod motus cordis nõ eſt ſic, quare non eſt volunta-rius ſecundũ aliquẽ modũ penitus. Quod autẽ homo co-gnoſcat motũ lacerti,& motũ cordis cognoſcẽs, quod ipſemoueat lacertos,& cor, eſt negandũ,& contrarium eſt decognitione, quod ipſe homo moueat palpebras,& inſtru-menta anhelit us. Quod ſi dicatur, quę neceſſitas inducitad ponendũ motũ prædictũ volũtarium, dicatur propterimpoſſibilitatẽ, quod ipſe ſit alhaiuanie apud ipſum pro-pter rationes, quas ab ipſo aſſumpſimus,& propter im-poſſibilitatẽ, quod ipſe ſit naturalis, quoniã narura nõmouet motibus contrarijs, quare manifeſtũ eſt, quod ſit volũtarius, quoniã motus comprehẽduntur in tres ſpecies, vi-qelicer in motũ alhaiuanie,& in motũ naturalẽ,& motũvoluntariũ. Et præceptor meus philoſophus& medicusexcellentiſſimus in reſponſione queſiti ſibi propoſiti opi-natus eſt motũ cordis eſſe naturalẽ alhaiuanie,& adducemus hic opinionẽ ſuam, quia cõprehepdit vtilitates deps-dentes ab his, in quibus nos ſumus perſcrutantes. Dubiũ& quę ſitum pręceptori meo propoſitũ fuit hoc, videlicetdixit Auicena in fen tertij cañ. ſermonẽ vniuerſalẽ de an-helitu, Quod hãnelitus cõpletur duobus motihus,& duabus quietihus inter eos ambos, ſecundũ quod res ſe habetſimiliter in pulſu. Verum motus anhelitus eſt volũtarius,&” poſſibile eſt, vt ipſe permutetur a ſuo curſu naturali,& pulſus eſt motus naturalis purus, Qum ergo res in an-helitu ſit, ſicut dixit Auicena, vz quod ſit motus Volun-tarius, tunc dormiens oportet, quod nõ habeat anhelitum,quia in dormiente nõ eſt voluntas,& etiã nõ cõcedimus,quod omne, quod poteſt permutari per voluntatẽ a curſuſuo naturali, ſit voluntariũ. In motu autẽ ꝑulſus iã dixicquinqʒ opiniones, quarũ vna eſt, ꝗd ipſe pulſus fiat ſcimſemitã cordæ per viam aſcenſionis,& deſeenſionis: Scdaopinio, quod fiat ſecundũ ſemitã ſequella ad motũ cordisſecundũ viã almed& algizar, ideſt ſecundũ viam fluxus& refluxus, Tertia opinio eſt, quod fiat ſecundũ ſemitãſequellę ad motũ cordis per viam, qua aliquid mouerur ꝑmotũ illius, a quo ramificatur Cuarta opinio eſt, quodipſe pulſus fiat ex hoc, quod ſpititus attrahunt cihum,&expellunt ſuperfluitatem ab eo, ſicut in nutrito eſt virtusattractiua,& virtus expulſiua,& quod ſpiritus vutriunt

tutis& c.ĩ.apud nocumetüvirrutis cerebri

badno cu dis in pulſut eſſet voluntarius, tunc ipſe debilitaretur apud aere: Quinta vero opinio eſt, quod pulſus fiat per motũventã vin nocumentũ uirtutis mouentis cũ voluntate,& quod exi- Virtutum cauſantiũ iſtos duos motus, quę virtus funda-