—y—

G1

LI B.

neceſſarium, quauis talis mnotus fortis eſſet,& multus, tamen per comparationem ad motum minorem vel ad motum ſocii pueri minoris talis motus eſt debihs, aut paruus:vgi vero fuerit cum maiori, tunc erit econtra: Puer enimdeclinat ad ſibi gqualem,& cum eo valt ludere,& certare, quare fit cum eo motus conueniens,& delectabilis.POSTEA ideſt poſt ludũ eius ꝑ horam. AIQVIDvt in membris ſit, quod prohibeat exiccationem, quamicauſat ludus longus,& vt ſtomacus non ſit vacuus a ci-bo,& non effundatur humiditas ad ipſum. DEINOEdimitt endus ideſt poſt aſſumptionem cibi pauci, V DERE prolix ius non oportet, vt intelligatur per hoc, Vt ſitadminiſtratio iſtius ludi immediate poſt acceptionem ci-bi, quoniam hoc eſſet error, immo oportet, vt ſit adminiſtratio ludi prolixi apud complementum chili:& opor-tet quidem, vt tempus ludi ſecundi ſit longum, quoniambalneatio iam augumentauit caliditatem neceſſariam inaugumento ipſius pueri,& ludus paucus iam reſoluit ſu-perfluitates,& tempus iſtius ludi pauci oportuit eſſe pa-ruum, quontam non antecesſit vel non pręcesſit cibus, 4debet attrahi ad partes membrorum cum motu,& re-ſtauret loco eius, quod fuit deperditum,& reſolutum perbalneum:& propter hoc non præcipiunt medici, ꝙ ludusprimus factus in hora prædicta ſit longus: econtrario Vero debet eſſe ludus ſecundus, quoniam iam pręcesſit ad-miniſtratio cibi: Adminiſtratio igitur iſtius ludi lõgi poſtcibum, ut dictum eſt, non nocec, quoniam illic eſt, quodreſtaurat nembra loco eius, quod fuit reſolutum cũ aduẽtu vtilitatis prędictę, qᷓ eſt excitatio caliditatis,& induratio membrorum,& confortatio lacertorum,& corda-rum. POSTEA balneãdus vt reſoluatur a balneo, quodde ſuperfluilatibus ex ludo ſub cure, quas attraxit exer-citium ad cutem,& vt balneum humectet ſuccurendoexicc ationi inductę a Indo longo. DEINDE cibandusſcilicet poſt balneum ſecundum,& cibetur cihatione cõ-pleta,& illud quoniam caliditas in hac hora iam excita-ta eſt per motum,& ſuperfluitates per ipſum,& per balneum ſunt iam reſolutæ,& membra indigent reſtauratione, quare in hac hora pręcipitur cibatio. ASSIDVE inſcolis morari ne triſtetur,& membra exiccentur. AD hãcxratem ſcilicet annorum ſex,& eius labor&c.& illudquontam membrza tunc ſunt iam diſpoſita ad motum,quare tunc necesſitas ad indurandum membra eſt plus,& quoniam membra indigent eo, quod augumentat caliditatem eorum,& quod augmentat eam eſt motus. NEQVE vinum& pueri quidem non prohibentur a Vinoniſi propter malitiam morum.quę accidet propter etius caliditatem,& propterea ꝙ caaſat malitiam in operationibus cerebri, et quia vinũ ſua caliditate,& humiditate calefacit corpus pueri,& auget humiditatẽ eius, Ildeo prę-parat ipſum ad putredinem humiditatum eius,& quoniam puer indiget in hac ętate cibis, qui ſunt paucę quà-titatis, multi nutrimenti,& indiget quidem cibo paucæ

quantitatis ꝑꝑ paruitatem ſui ſtomaci, ſed indiget cibo

multi nutrimẽti ꝑꝑ reſtaurationẽ,& additionẽ augumẽti:Et vinũ eſt huius cõtrarium, quontã puer aſſumit ipſum,tunc aſſumit de eo quãtitatẽ multã, cuius cibatio eſt pau-ca.& qm̃ iuuamentum accidens ex vino non quęritur inpueris, quod quidem iuuamemtũ eſt prouocare colerã peruiã vrinę,& humectatio iunturarũ, qmm humiditas puerorũ eſt humiditas ſuperflua,& quantitas colerę generatęin eis eſt parua, quę non indiget, ut ꝑ urinã prouocetur, etexpellatur, immo indiget, ut retineatur. QVAE cito ad-ueniunt ei ꝑꝑ caliditatẽ cõplexionis eorũ agentẽ,& hu-miditatẽ cõplexionis eorũ patientẽ. VEOCITER ſecũdũ deſideriũ.i.ſit quantitas, qᷓ requirit deſideriũ ipſorum,

E

& illud, quia aggregat caliditatẽ ipſorũ,& fortificat di-geſtionẽ ipſorũ,& facit penetrare cibũ ad extremitatescorporis uelociter. EXEROITFIVMtemperatum ideſtpoſt ſeptimum uſque ad. xiiii. temperatũ comitetur exercitiũ, neq́; ex ponantur forti exercitio, qm̃ ipſorũ corporanaturaliter gradatim ſunt perducenda ad exiccationẽ,&indurationẽ, quare non augeatur exiccatio cã vehemẽtisexercitii, immo adhibeatur eis exercitium temperatum,quod non exiccat, immo minorat ſuperfluitates ſolum:poſt hanc vero ętatem ideſt poſt annos xiiit.

Doctrina ſecunda fen. tertiæ.Capitulo de exercitio.

T FIAT exercitium vt diminuantur ſuperfluitates accidentes. DEINDE regimen cibi, vt fiatreſtauratio loco de perditi, vel reſoluti. OEINDEregimen ſomni, vt ſuccuratur ſpiritibus reſolutis,& vrtaddiuuerur digeſtio cibi. DOICEMV S itaque, ꝙ exercitiũ&c. Circa hanc diffinitionem exercitii ſunt dubitatiouesplurimæ, quarũ prima eſt, ꝙ diffiitio p̃dicta non eſt pgenus proximũ, qm motus cadit in quatuor prędicamentis.ſ.in prædicamento ſitus,& quantitatis,& qualitatis,& loci:quare oportunũ eſſet, ut manifeſtaretur quis iſto-rũ motuũ ſit exercitiũ ita, vt ei asſignaretur genus proximũ: neque ſufficit, ꝙ dicat motus voluntarius, qm̃ illudnon appropriatur diffinitioni alicuius iſtarũ diuiſionum:qm̃ motus in ſitu qñqʒ eſt voluntarius ẽt,& ſimiliter motus in loco:qui eſt motus localis: neque ſufficit ẽr, ꝙ dicatur, ꝑꝑ quẽ anhelitus magnus, qm̃ motus in loco,& mo-tus in qualitate,& in ſitu ẽt qñq;ʒ aſſoctatur,& fit cũ il-lo anhelitu: Amplius ſi exercitiũ eſſet aliquid horum motuum, ſequitur, ꝙ; eſſet motus in vno iſtorum trium prę-dicamentorũ:& non manifeſtatur exercitium ab Auicenna, niſi per ſignificationes dependentes ab accidentibus inſeperabilibus: ſed tales ſignificationes nõ uſitãtur poni indiff mitionibus Dubitatio ſecunda eſt, ꝙ motus hominis,qui fit ſedendo in nauicula, aut in equo vel camelo, eſtexercitium,& tamen non eſt motus voluntarius, immoeſt motus accidẽtalis. Quarta dubitatio, ꝙ in diffinitionedebẽt dici anhelitus magnus, velox,& frequens:& licerdicatur, ꝙ qñ dicitur magnus, frequens, intelligitur veloxtamen no eſt bona diffinitio, quia eſt data ꝑ ſignificationes depẽdẽtes ab accidentibus inſeparabilibus, ut ſupra dictũ eſt. Tertia dubitatio eſt, ꝙ fletus infantis ante lacta-tionẽ eſt illi exercitii, ſecundum ꝙ ſupr adictũ eſt,& tũfletus nõ eſt motus voluntarius infantis:& ſimiliter irain corporibus frigidis eſt exercitium conferens eis,& tñnon eſt motus voluntarius, quare& c. Et licet dicatur, ꝙiſta diffinitio conueniat alteri motui ab exercitio, tñ intẽtio Auicennę ꝑ hãc diffinitionem nõ eſt niſi quędam manifeſtatio tantũ,& non vera,& eſſentialis diffinitio rei,quare patet reſpõſio ↄd omnes iſtas dubitationes, ꝙ intentio Auicennæ hic non eſt, ꝙ; diffinitio exercitii prędictaſit diffinitio vera, ſed vt ſit deſcriptio declarans aliquomodo, quid ſit exercitium,& tunc ceſſant dubitationes.ET AD ipſuu quidẽ peragendũ& c. hic Auicẽna declarat, ꝙ; exercitiũ adminiſtratũ ſecundũ condictiones aſ-ſignatas excuſat corpus ab omni curatione, quę in ægritudinibus materialibus fiunt. ſecundũ MODVM ſuę æqualitatis. Nõ cognoſcitur menſura exercitii, quæ debet adminiſtrari, niſi ex tribus rebus: quorũ vna eſt uirtus, ſecũdaeſt ſuperfluitas, quę in corpore exiſtit: tertia eſt conſue-tudo:ex virtute quidem cognoſcitur, qm̃ qꝗñ ipſa fueritfortis, tollerãs exercitium, oportet vt exercitiũ ſit multũ:quando

————————————