⸗FE E N.; EII1.

quando verò fuerit virtus debilis, oportet vt exercitiũ ſitꝑuũ:Ex ſuperfluitatibus vero cognoſcitur, quia qñ fue-rint ſuꝑfluitates exuberantes, tunc oportet, vt exercitiumſit paruũ: ex conſuetudine ſcitur, qmm homines qui ſunt aſſueti exercitio alicui, melius eſt, ut adminiſtrent exercitiũcõſuetum, quod eſt melius aliis ſpeciebus exercitiorũ, qmmmẽbra ſunt illi aſſueta. Dixit. n. Hip. 2· afforiſmorꝶ aſſue-ti aſſuetos ferre labores& c.& cã illius ẽ, ꝙ inſtrumẽta q;adminiſtrãtur in illo motu laborioſo, ſicut mẽbra,& liga-mẽta, ſunt obediẽtia illi motui Pᷓꝑ reſolutionẽ ſu ꝑfluitatũ

Nota qos ipſorũ,& non eſt hoc ꝓpriũ mẽbris, immo etiã hoc con-

D O GC

fuerint, aut cum euacuabitur, qm̃ ſi dimittantur, tunc ac-

cidit ex repletione, ſicut grauitas,& coarctatio,& oppreſſio caliditatis naturalis, et accidit oppilatio, et putrefactio,et calefactio mẽbrorũ, et ꝓhibltio nutricariõis, et aduẽtusapoſtematũ in membris debilibus, ſi membra erunt dehilia: Si uero euacuabitur, accidet ex medicina nocumentũ,quia euacuabitur ab ea humor bonus,& conueniens,&ledentur membra,& debilitabitur virtus membrorumprincipalium,& mẽbrorũ eis ſeruientium. QVAE ma-

gis ꝓhibet. Intentio eſt, ꝙ exercitium eſt fortius,& effi-

cacius ꝓhibens repletionẽ, quoniã ipſum euacuat mate-

11. 41

hee⸗ 8 2 2 8 82 8memnurtus fimit ſimiliter in Virtutibus animalibus, qm qui conſue-

fortiſicat tus eſt cogitare, fortis eſt eius cogitatiua:& qui cõſuetus

eſt mãdare memorię fortẽ habet memoratiuã uirtutẽ. ET8.

riam paulatim cum condictionibus, ꝙ; reliqua regimina,quæ cum eo adminiſtrantur, fuerint cõuementia: aliter. n.quãdo fuerint non conuenientia, tunc quando reſolutt᷑ ali-

ſtus,

in hora ſua, qᷓ eſt apud horã digeſtionis cibi primi, ideſtqui fuit adminiſtratus in die imediate præcedenti, quãdoiam quærit na tura cibũ alium,& cognoſcitur hoc ex colore vrinę, quoniã ſi fuerit alba, iunc cibus in epate& venis ad huc nõ eſt digeſtus, qᷓre tunc nõ debet adminiſtrari,ſed deber admiltrari exercitiũ, Ido color vrinæ eſt alteratus ad citrinũ, ꝗa ſignificat digõnẽ cibi p̃teriti. Et alienaridebet etiam exercitiũ in alijs diſpoſitionibus, quarũ vnaeſt ſtipricitas ventris,& retentio vrinæ, et ſecunda eſt, qñin corpore exiſtit repletio timendo, ne effundatur materiaad quedam membra: Tertia diſpoſitio eſt, quando in ſtomaco eſt repletio timẽdo, ne cibus deſcẽqat non digeſtus:Quarta eſt poſt balneum,& Hoborhomiam timendo, neaggregentur ſimul duæ euacuationes: Quinta poſt iram& gaudiũ ſuperfluũ ꝑ id, quod dictũ rſt. Sexta eſt, cumfames adeſt ſuperflua. NVLLO indiget& c. quoniã inexercitio cum iſtis condictionibus prædictis bonificarurdigeſtio,& cõſeruatur ſanitas,& viuificatur caliditas

naturalis,& adiuuatur reſolutio ſuperfluitatum, E T q́

accidunt ex eis.ſ.materijs, ſi enim ꝑꝑ exercitiũ reſoluiturmateria, quæ eſt cauſa ęgritudinis,& malæ complexio-nis, oportet vt ꝑꝑ ipſum etiã præſeruetur corpus ab ægritudinibus naturalibus,& a malitia cõplexionis, quæ ſe-quuntur materias tanq́; cauſam. E T hoc quidem. ſ.excuſatio ab omni cura,& ꝙ. nullo indigeat medicamento nõfit, niſi cum exercitio admivniſtrato ſecundũ modũ æqualitatis,& in hora ſua. REGIMEN. ſ.ſex rerũ non natu-ralium neceſſariarũ. CONVENIENS. ſ. exercitio ad-miniſtrato ſecundum æqualitatẽ,& in hora ſua. E T re-ctũ.ſ.conſiderando cõditiones exercitij. ET huius quidẽdeclaratio. ſ.qꝙ; exercitiũ adminiſtratum, ſecundũ ꝙ; oportet, excuſat ab omni curatiõe etc. IN QVANTITAITE ita, vt non ſit quantitas nutrimemi maior, quamſit virtus digeſtiua. E T qualitate ita, vt in eo non ſit qualitas dominans ſupra complexionẽ ita, Vt digeratur,&non cauſet qualitatẽ nocentẽ. VTATV Rin effectuꝑꝑ elongationem ab asſimilarione nutriti complete, quiaeſt in ſpecie alia. ET impręsſio aut ꝑꝑea, ꝙ; natura nonapplicatur ad ipſam ꝑꝑ ſui paucitatẽ, aut quia diuertiturab ea, aut ꝑꝑ occupationem naturæ in re alia ab ea, autꝑꝑ debilitatẽ expulſiuæ, cum nõ ſit conueniens,& præparata expulſioni ꝑꝑᷣ ſubtilitatẽ eius, aut eius grosſitiem,quare diuertitur natura ab ea, quouſq; digeratur,& præ-paretur ad facilem expulſionẽ eius. CVMQV E hoc.ſ.hęc impresſio iterabitur cum iteratione ciborum aſſumptorum. A0CIDENTIArepletionis prędictæ, quæ ſuntrepletio vaſorũ,& meatuõ,& oppilatio earũ,& ꝓhibi-tio cibi,& ſpirituũ a penetratione, ſecundum ꝙ oportet.VACVANT ex humiditatibus naturalibus ꝑꝑ ꝑmi-ſtionẽ boni cum malo:& ex necesſitate euacuationis hu-moris mali euacuatur cum eo humor bonus,& euacuantur etiam ſpititus, qui ſunt ſubſtantia vitg. DIMISS5

quid de ſuperfluitate per exercitium, aduenit aliquid locoipſius cum regimine non conuenienti. Amplius hoc, quodaduenit, quandoq; eſt minus, ꝗñq; æquale,& qũq́; plus,ãᷓ ſuperfluum, quod fuit reſolutum: Quòd ſi fuerir mi-nus, aut æquale, de faticabitur natura cũ continuo motu:& ſi fuerit plus, tunc aggregabitur illud, quod fuit addi-tum ſupra reſolutũ ſuccesſione dierũ aliquid poſt aliꝗd,& faciet accidere ęgritudines. QVO calor naturalis Pꝑreſoſolutionẽ eius, quod Hlli contrariatur, et ꝑꝑ reſolutionẽſuperfluitatum, quæ ipſum opprimunt. E T cordas. ſ.cumreſolutione ſuperfluiratum mollificantium. IN ethicam.i. in macilentiam membrorum,& eorum arefactionem:dimisſio quidem exercitij cauſat illud ꝑꝑea, ꝙ debilitatuirtus digeſtiua cibi ꝑꝑ frigus adueniens ex priuatione caliditatis, quę per motum inducitur: quare dominatur frigus,& debilitatur Vvirtus attractiua ꝑꝑ illud, et ꝑꝑ multas ſuperfluitates. quare tunc natura deſiderat conſerua-re illud, quod eſt nobilius,& carius: Et iterum, quia cali-ditas debilitatur ꝑꝑ priuatiouem viuificationis, quæ fitper motum, icdeo ex hoc natura debilitatur in diſtribuen-do cibum ad mẽbra corporis, propter quam debilitatemdiſtribuendi ſequitur extenuatio corporis.

Capitulo ſecundo de ſpeciehus exercitiʒ.

Oc quidem capitulum cõpręhendit duas cõſide-

3 rationes, quarũ prima eſt de diuiſionibus exerci-tij vniuerſalis: Quodlibet enim exercitium aut

eſt proprium vni membro, ſicut intueri literas tenuescum oculis,& audire voces delectabiles, aut graues, ſeuhorribiles cum auribus,& fortiter inſuflare titilantia cũnaſo,& vociferatio fortis cum gutture:& multitudo ſermonis,& diſputatio,& maſticatio rerũ glutinoſarum cũfacilitate in ore,& lingua,& dentibus,& quę eis ſimilã-tur,& nominatur exercitium particulare: aut non eit᷑ ita,& nominatur exercitium vntuerſale,& eſt illud, de quonunc loquimur. AICVIVS humanarum operatiomt& illud ſicut artem aliqquam exercere,& terram arare, etportare onera grauia,& deambulare in negocijs ꝑficiendis,& quę illis ſimilantur. Et iuuamenta quidem iſtiusexercitij ſunt tria, quorum vnũ eſt, ꝙ; ipſum adminiſtra-mus, vt ex eo adueniat lucrum. Secundum uero eſt, vtaddiſcamus, vt per talem cognitionem fiat iuuamentumin eo, ꝙ volumus poſtea facere: Tertium autem eſt, vtſiat iuuamentum ex eo, ſecundum quod eſt exercitinm-QVO D habet differentias exercitium quidem, ſecũdũeſt exerciciũ, licet habeat vnã intẽtionẽ, uel declatio-nẽ, iñ ſecũdũ ꝗᷓtitatẽ, et gqlitatẽ iꝑſius habet res, q ipſum 1diuerſas ſpecies,& differẽtias diſtinguit. Nà exercitiũ.ſ.purum. METARAᷓCH eſt exercitium cõpoſitum exdebili,& tardo. LVCTARI eſt exercitium notum,&eſt ſorte. ACMEBATHASE eſt ex ſpeciebus exercitij