LI B.

ſicut nerui, qui ſunt in manibus,& in pedibus, quoniamipſi ab extra adherentes carni,& ab intra non habent cõcauitatem manifeſtam ſenſui, quoniam ſpiritus, qui penetrant in eis, non indigent concauitate manifeſta, ſicut fuitneceſſarium in ſpiritibus viſus, vt nerui ipſius ſint manifeſte concaui. Membrũ autem, quod habet concauitatẽ,aut habet ex vno latere, aut ex duobus lateribus: Et illudquod habet ex duobus lateribus eſt ſicut pulmo, quoniãab extra habet concauitatem pectoris,& ab intra haberconcauitates cauſatas,& diuiſas per diuiſionem concauitatis cannę pulmonis. Illud autem, quod habet concaui-tatem ex vno latere, aut habet illam concauitatem ab intra, ſicut ſunt venæ,& arterię, quę ſunt in manibus,&pedibus: Aut habet concauitatem ab extra tantum, ſicutnerui, qui ſunt in concauitate ventris,& pectoris. Iſtęergo ſunt quatuor membrorum diuiſiones,& quęlibet earum aut eſt rara, aur denſa, aut mediocris, quare fient diuiſiones duodecim. Et iſtarum diuiſionum ordo diuerſificatur in fortitudine,& debilitate medicinarum ipſorum:& per rarum membrum intelligitur illud, cuius porro-ſitates ſunt amplę, ſicut eſt pulmo: Denſum vero eſt il-lud, cuius porroſitates ſunt ſtrictę, ſicut ſunt renes.Membrum vero mediocre in denſitate,& raritate eſtillud, cuius porroſitates ſunt medię inter iſtas duas, ſicuteſt epar,& ſplen. Amplius ſciendum, ꝙ in hac conſide-ratione Auicenna maniſfeſtat cauſam, quare ſufficit quę-dam medicina ſubtilis ſeu leuis,& talis cauſa eſt expul-ſio ſuperfluitatum facilis, quoniam expulſio ſuperfluita-tum quando fuit facilior, ſufficit in ea quęcunque virtusmedicinæ. Et membrũ quidem, quod eſt facilis penetratio1 nis,& interius,& exterius eſt locus vacuus, ad quem expelluntur ſuperfluitates, expellit ſupetHluitates eius magisfaciliter, quoniam concauitates, quas habet, non prohi-bent receptionem ſuperfluitatum, quare expolſio illarumſuperfluitatum eſt ſalua ab impedimẽto expulſionis mẽbrorum, quæ ſunt in parte ex pulſiua, vel quę ſunt creataad expellendum: quare non indigent in complementooperationis ipſorum Virtute forti valde: ſed non eſt ſic,quando membrum non habet concauitatem, quoniamtunc membrum, ad quod expelluntur ſuperfluitates, pro-hibet receptionem earum vel reſiſtit receptioni ipſaruma2 virtute expulſiua, quare in hoc indiget virtute forti, vtposſit ſuperare virtutem membri repelentem: Et illudnon fit, niſi cum medicina forti valde: Er in mẽbro quidem raro ſufficit medicina ſubtilts leuis e in membrodenſo requiritur medicina fortior, quoniam penetratio ſuperfluitatum in membro raro ab interioribus ad exteriora facilis eſt propterea, ꝙ meatus in eo ſunt ampli: Et ſi-militer facilis eſt etiã penetratio medicinæ ad interiora,Vt agat in eis: ſed non ſic ſe habet membrum ſpiſſum,quoniam diſpoſitio eius eſt econtrario in ambobus· Etnon eſt dubium, ꝙ ſuperHliuitas membri quando expelli-tur ad exterioratunc expulſio ipſus eſt facilior, q́; ſi fueAlia lite- rit in proſundo. Et ſcias, ꝙ concauitas maiorem cauſat fa1a excpul- cilitatem[reſolutionis] ſuperfluitatum, qᷓ raritas corpo-fonis, ris membri, quontam raritas adiuuat ad expulſionem ſuperfluirarum propter facilitatem penetrationis ad exte-“ riora:& illud non cauſat ex pulſionem liberam a repul-ſione vel a reſiſtẽtia eius, quod ſad ipſum] ex pellitur, ſedina ꝑticu non ſic eſt concauitas. Facilitas autem penetrationis me-8— p dicinę ad membrum,& eius difficultas ſic ſe habet, quoniam ſi membrum habet concauitatem ab extra, runcmedicina in ipſum non habet ingreſſum, immo talis concauitas prohibet penetrationem medicinæ ad ipſum pro-pter priuationem continuitatis inter ipſam,& inter illud,quod circuit illam concauitatem, ſi fuerit via penetratio

—

I.

nis medicinæ ad ipſam ex illo, ſicut ſi volueris medici-nam penetrare ex inreriori parte pectoris ad venas,&ad neruos, qui ſunt intra concauitatẽ eius: ſi vero fueritconcauitas interius in membro, tunc cauſatur facilitaspenetrationis medicinæ, donec occurret ſuperficiei ven-tris illius membri multo plus, ꝗᷓ cauſetur a raritate, quo-niam medicina faciliter penetrat ad ipſum ex illa conca-uitate. Penetratio vero medicinę in corpore vel in ſub-ſtantia membri facilior eſt in membro rarę ſubſtantiæ:

Et propter illud reſolutio ægritudinum materialium exmebro habenti concauitatem multo facilior eſt, ꝗᷓ reſolu-tio ipſius ægritudinis ex membro raro. Aliarũ vero ægritudinum ab iſtis reſolutio ſiue ſanatio multo facilior eſtin membro raro, quàm in membro habenti concauita-tem abextra. Et cum ſciueris hoc, posſibile eſt vt tuoingenio ellicias,& extrahas diuerſos ſeu diſtinctos ordi-nes mem brorã indigentium medicina forti,& membro-rum, quibus ſufficit medicina ſubtilis vel leuis ſecundumexigentiam creaturæ ipſorũ. Et Auicenna dixit ordinemquorundam membrorum,& contentus eſt eis timensprolixitatem. ET SITV S quidem membri: hæc eſt cõſideratio ſeptima, per quam cognoſcitur ex parte ſitusmembri regimen quantitatis medicinæ: vnde ſitus, ſicutſciuiſti, includit in ſe locum, ſocietatem:& vnumquod-que iſtorum ponit diuerſitatem menſurationis quantita-tis medicinæ:& propter hoc cognitio amborum iuuatad cognoſcendum menſuram qnantitatis medicinæ.&per communitatem̃ intelligo illam communitatem, quæeſt inter duo membra, inter quę eſt continuitas:& cauſa ipſius in diſpoſitione amborum ſana,& egra ſunt ta-lia membra ad ſe inuicem communicantia. Et nos ma-nifeſtabimus qualitatem eliciendi ſcientiam menſurandiquantitatem medicinæ ex vno quoque loco,& ex com-munitate ipſorum membrorum. In cognitione autemillius ex loco aduertendum ſeu conſiderandum, ꝙ aut locus membri eſt proximus penetrationi medicinæ, aut longinquus, aut mediocris:& primus quidem eſt ſicut ſto-macus: Secundus vero ſicut renes: Tertius autem, ſicutepar Et in membro propinquo ſufficit illa medicina, cu-ius virtus fit oppoſita ægritudini vel poteſt contrariareęg ritudini, quoniam talis medicina peruenit ad illud mẽ-brum,& virtus eius. ſ. medicinę remanet in ſua diſpo-ſitione. Membrum autem longinquum,& cmnediocreinter propinquitatem,& longinquitatem indiget medi-cina; cutus virtus ſit fortior, ꝗᷓ ſit quantitas, quæ oppo-nitur ęgritudini ſecundum menſuram„ qua exiſtimetur,ꝙ frangatur de virtute eius propter alterationem eius factam in membris, quę ſunt in via vel tranſitu, quoniammedicinę alterantur a natura membrorum, quibus ob-

uiant,& proprie in quibus permanent, vel morantur,

ſicut ſtomacus,& epar,& proprie illæ, quæ ſunt ex me

dicinis cibalibus, quoniam alteratio ipſarum a membris

eſt maior propterea, ꝙ in eis eſt nutricatio. Et ex mẽbris

ſunt, quę ſunt longinqua a penetratione ſeu a uia,& pro

Xima alteri, ſicut veſica, tunc enim ebibita peruentũt ad

ipſa ex via ſeu tranſitu valde longinquo.ſ.ex ore. Medi-

cine Vero, quæ in ipſam proijciuntur per ſyringam, pene

trant ad ipſam veſicam ex via proxima ei, quę eſt fora-

men vel tranſitus virgę. Er propter illud medicinæ, quę

per ſyringam proijciuntur, ſunt potentiores in remouen

do ggritudines ipſius veſicæ. Et ex membris eſt illud, in

quo penetratio medicinarũ eſt per vnã viã, quæ qñqʒ eſt

Pxima; et ꝗñqʒ eſt lõginqua: Et tale mẽbrũ eſt ſicut pul

mo, quoniam medicinę per os aſſumptæ quandoq́; per-

ueniunt ad ipſum per meri reſudando ex porris panni-

culi, qui eſt inter ipſum,& inter cannam:& hęc pene-

tratic