Vtrũ coſeruatio

atmilie

F E. N.

were egritudinem totaliter, ſed ſolum ipſam diminuere:

propter hoc tepidum non poteſt ſacere, ꝙ; frigidũ ſittepidũ, ſed ſolũ minorare frigiditatẽ eius: Et ſecũdũ plurimum talis diminutio non eſt diminutio, de qua ſit cu-randũ, qm̃ egritudo eſt fortior, ꝗᷓ ſit qualitas media intercõtrarta, vel qm̃ virtus ęgritudinis fortior eſe᷑, ꝗᷓ Virtusmediocritatis ſeu qualitatis medię prædicta. Amplius alteratio diſpoſitionis vel qualitatis mediæ prædictę ad vnũcõtrariorũ nõ fit per hoc, ꝙ; ipſa ſit qualitas media, ſed ꝑhoc ꝙ eſt cõtratria cuilibet extremorũ: tepidũ euim franget frigiditatem non per hoc, ꝙ eſt diſpoſitio media intercalidum.& inter frigidum, ſed per hoc, ꝙ eſt calidum,quia tepidum comparatum frigido eſt caſidum,& comparatum calido eſt frigidum. Ad quartam reſpondetur,qꝙ licet ægritudo remoucatur per aduentum contrarij,tamen non ſequitur, ꝙ ęgritudines ſanentur ſubito, quoniam non eſt posſibile, ꝙ; ægritudmi adueniat ſuum contrarium, niſi poſt tempus, quod exigit natura ipſius,&illud eſt ſicut euacuauio verbigratia, quomam ipſa nonaduenit, muſi poſtquam materia replens eſt facta diſpoſi-ta ad egresſionem,& hoc quidem indiget tempore: Adquintum dicitur, ꝙ medicatio colicę cum ſtupefactiuisnon eſt medicatio oppilationis,& prohibitionis exitusetus, quod debet egredi ſecũdũ nãm, ſed eſt medicatio doloris: ſedatio uero doloris cũ ſtupefacientibus cõtrariaturhuiuſmodi dolori: Ad ſextu Dicendũ, ꝙ; ſcamonea nõ ſanat ſebrẽ colericã, ſed euacuatio coleræ putridæ ſanat: vnde ſcamonea per accidens contrariatur ęgritudini, quæeſt repletio coleræ putridæ. Ad ſeptimum dicendum, ꝙ;Vomitus,& Ventris ſolurio quando curatur cum vna ipſarum, tunc illa non eſt curatio alicuius ambarum per ſe,ſed reꝑletionis ex materia cauſante vomitum, aurt ſolutionem ventris. Circa autem ſecundum quę eſt, ꝙ; ſanitascõſeruatur ſuo ſimili: Hęc propoſitio licet ſit notisſma,

n& famoſa, tamnen eſt falſa Valde non habens veritatem,

ber quoniam verum temperamentũ imposſibile eſt reperiri,2

ſicut ſciuiſti: Omnis igitur complexio ſiue ſit ſana, ſiueggra„neceſſe eft, Vt ſit extra illud temperamentum:quare in ea ſine dubio eſt qualitas dominans: 8i ergo adueniat ei qualitas ſimilis, oportet vt fortificetuùr,& intenqatur illa qualitas in complexione dominans propter il-lud, quod declaratũ eſt in philoſophia videlicet, ꝙ omnecorpus habens qualitatem, dum augetur eius qualitas,fortificatur ilſa qualitas: Et hoc poteſt videri in aqua:Si enim acciptatur de aqua pauca quantitas, tunc eiusfrigiditas, et infrigidatio non erit ſicut infrigidatio aquęmultæ: Si ergo augeatur illa qualitas dominãs in com⸗-plexione, tunc non remanet, ſicut prius erat; immo eſtiam permutata ad diſpoſitionetu aliam. ſ. ad maioremlapſum a temperamento: Et hoc quidem contrariatur ſanitati.Et iterum ſi ſanitas conſeruaretur ſuo ſimili, tuncſanitas iuuenis,& calidi conſeruaretur per res calidas:Er ſanitas ſenis,& infrigidati conſeruaretur per res frigidas:& ſimmliter dicatur de humido, aut ſicco hoc au-tem eſt falſum, quoniam vnuſquiſque iſtorum, quandoſuper eos aquenit illud, quod eis ſimilatur, leditur valde,& egreditur a temperamento ſuperflue. Dico igitur, ꝙconſeruatio ſanitatis fit per illud, quod contrariatur qualitati ipſius cũ hac condictione, ꝙ; inter ambo non ſit di-uerſitas ſeu diſtantia multa, ſicut eſt diſtantia contrarijquo fit curatio ægritudinis: Et ſimilirer fit ꝑmutatio cõplexionis ad cõplexionẽ meliorẽ. verũ permutatio fit cũeo, quod in contrarietate eſt fortius, q́; illud, quo fit con-

ſeruatio fanitatis. IX ellectione qualitatis autem medici-ne&c. hæc eſt conſideratio quinta de his, quæ conferuntBheos nolcendum qualitatem medicinæ. Regritudo qui-8

I181 1 I. 69

dem, queę intenditut medicari, aut eſt ęgritudo propriavnt membro,& tunc medicatio illius nominatur medi-dicatio propria, aut ægritudo non eſt propria vni mem-bro,& nominatur medicatio communis In prima au-tern medicatione cognoſcitur quantitas medicinæ admi-niſtrandę ex tribus rebus.ſ.ex natura membri, cuius ęgritudo medicatur,& ex quantitate ægitudinis„&. ex re-bus, quę ſua conuenientia vel conformitate ſignificantillud,& funt decem· ſ. virtus,& ſorma,& genus, et ętas,& tempus,& diſpoſitio aeris in illa hora,& regio,&ars,& conſuerudo,& regimen pręteritum:& Auicen-na quidem ex iſtis decem prętermilit diſpoſitionem aerisin illa hora,& regimen pręteritum, quoniam diſi poſitioaeris includitur in tempore, Nam per tempus medici in-telligunt tempus, in quo aer eſt in diſpoſitione calida, autfrigida,& ſicut de alijs. Regimen autem præteritum in-cluditur in conſuetudine· Natura vero dicitur ſecundumplures intẽtiones, ſed per ipſam hic intelligitur illud, quodincludit ſeu denotat quatuor res. ſ.creaturam membri, eteius complexionem,& ſitum,& virtutem eius. In me-dicatione aut communi ſcitur quantitas medicinæ adminiſtrandę ex tribus rebus.ſ.ex complexione corporis,&quantitate ęgritudinis,& ex rebus, quę ſignificant ſuaconuenientia,& conformitate, ſecundum ꝙ in illa eſt ne-

ceſſariũ. Et in hac medicatione quidẽ non conſideratur

natura membri, quoniam non eſt dependens ab vno mẽ-bro apropriata. Diximus autem, ꝙ́; memſuratio quantitatis medicinę cognoſci debet in medicatione propria,& in medicatione communi, quoniam illa diuerſifica-tur ſecundum earum diuerſitarem · Er quidam addide-runt in rebus, quę ſignificant ſua conuenientia, ſecun-dum ꝙ; in ea requirit complexio: Et hoc quidem non eſtconueniens in medicatione communi, qñ medicario communis connumerat illud vel includit illud principaliter.

In medicatione autem propria eſt illud conueniens, quiacuratio diuerſificatur ſecundum diuerſitatem illius. Aui-cenna autem contentus eſt dicere,& declarare ſolum il-lud, quo cognoſcitur mẽſura quantitatis medicinę in medicatione propria: Nam illud, quo ſcitur menſura quan-titatis medicinę in medicatione communi, eſt complexiocorporis. Et iudicium eius in menſurando quantitatemmedicinę eſt ſicut iudicium complexionis membri, qaaãcontinet vel includit in ſe natura ipſius membri: Et hocquidem ſubintelligitur, quando complexio corporis nonponitur ingredi inter res, quę ſua ſignificant conueniẽtia,ſecundum ꝙ oportet in eo: ſed ſi poſuerimus, q; comple-xio ingrediat᷑ in eis, tunc cognitio eius, quo cognoſcit᷑ mẽſura qᷓtitatis medicinæ in medicatione cõi eſt manifeſtaex cognitione illius, quo cognoſcit᷑ illud in medicatione ꝓpria. ET' cõplexionis quidem membri&cc. In hac parteponitur quinta conſideratio, qualiter ex cognitione complexionis membri ſcitur menſura quantitatis medicinę:littera patet vſq; ibi infrigidatio parua, Difficultas verode ſene,& iuuene& ęqualiter febrientibus,& vtrum infrigidatio ipſorum debeat eſſe equalis, alibi per tractataeſt. ET creationt quidem membri& c.hęc eſt ſexta conſideratio de his, quę conferunt ad cognoſcendum quantitatem medicinæ, quę conſideratio ſumitur ex creatura mẽ-bri:vnde creatura membri includit in ſe figuram,& meatus,& vaſa,& formam, ſuperficiem membrorum in le-nitate,& aſperitate. Auicenna vero hic diuidit membraſecundum eorum creaturam duobus modis, quorũ vnuseſt ex parte concauitatis eorum, aut priuationis eius: Se-cundus eſt ex parte raritatis, aut ſpisſirudinis ipſorum.

Dico ergo, ꝙ omne membrum aut eſt habens cõcauita-

tem, aut non, Quod vero non habet R eſt,iii