AII11“

L 1

qquod corporũ diuet ſificat᷑ in hoc: ſed nõ ſic eſt de putre-facientibus,& corrum pentibus,& ſimilihus de his, quęſequuntur formãà ſpecificam: huiuſmodi. n. eſt posſibile,ꝙ; apptoprientur magis quibuſdã corporibus,& quibuſdã non: 81CVF ſi tu gdderes in tyriaca nucẽ muſcatã,nõ cõmittitur peccatũ magnũ. Iſta additio qñq; eſt parua valde, vnde eſt licita, qmm iſta medicina confortat cor,& epar,& ſtomacũ, quia ipſa habet operationes conue-nientes illis, quas volumus ex tyriaca. Qñq; añt additioprędicta eſt plurima,& tunc nõ eſt licita, quoniã addi-tio plurima ſine dubio zlterat,& variat cõplexionẽ ne-ceſſariã tytiacę. Et eſt manifeſtũ, ꝙ hoc non licet omni-no. Et ſicut diximus de nuce muſcata, ita dicatur de alijsmedicinis, quamuis ſint temperatę. Et iam mamifeſtaui-mus ea, quę non licent omnino.

Tractatus primus de tyriacis.

ſermonẽ ſuũ in ſummas vel tractatus,& poſuittractatũ primũ de tyriacis,& cõfectionibus ma-gnis:Et nõ ĩcepit a tyriacis,& a magęiun.i. cõᷓfectionibusſeu ellectuarijs, niſi quoniã cõpoſitio in eis eſt fortior,&vtilitas ipſarũ maior. Et illud, quoniã cõpoſitio in eis cũhoc, ꝙ; vrilis eſt cõplexioni, vel cũ hoc ꝙ; cauſat cõple-xionẽ, diſponit ad receptionẽ ſormę ꝓuenientis ex formisſimpliciũ,& elongat a receptione corruptionis: Et illud,quoniã alchagiun.i. cõfectiones ſeu ellectuaria ꝑꝑ pauci-tatẽ aquoſitatis earũ parũ recipiunt corruptiont᷑: ſed nõſic ſunt ſyrupi.Et ꝑꝑ hoc Auicẽna determĩauit prius uellocutus eſt prius de magiun. Quidam vero prius deter-minauerũt de ſyrupis, q́; de cõfectiontbus, quoniã medicimulto plus adminiſtrant ſyrupos, qᷓ confectiones, quaſicognitio ipſorum ſyruporũ neceſſario ſit præmittẽcda ſuper cognitions aliorũ. Et tã ſciuiſti, q ex magiun ideſtex cõfectionibus ſeu ellectuarijs quibuſdã volumus confortare ſtomacũ,& ei appropriatur hoc nomẽ giuares:& ex quibuſdã volumus ſolutionẽ vẽtris,& nominant᷑hyeræ magnę,& hyerę logodion,& hyera Ruffus,&ſimilia:& ex quibuſdã volumus mundificationẽ capttisſeu cerebri,& ſtomaci, et prohibitionẽ vaporũ ex ſtomaco ad caput,& nominant᷑ triferæ& ex quibuſdã volu-mus cõfortationẽ cordis,& ſpirituũ,& nominantur letificantia:& ex quibuſdã etiã volumus,& intendimus cõſeruare ſpirirus,& cor,& caliditatem naturalẽ a corru-ptione venenorũ,& nocumẽto ip ſorũ,& ꝓprie nominãtur tyriacę:& ex quibuſdã volumus iuuamẽta alia proconfortatione coitus,& ſimiliũ,& nominant᷑ confectio-nes. Et princeps Auicẽna iam incepit ab iſtis tyriacis, qm̃quãuis raro adminiſtrent᷑, tamẽ vtilitas,& iuuamentũ ipſarũ eſt maximũ, quoniã pręſeruãt ſpirirus,& caloreminnatũ a corruptione,& a nocumẽto venenorũ,& ſimi-liũ: Et ꝑꝑ has cauſas ipſę conſeruãt vitã,& ꝓhibent amorte ex veneno, t ſimili bus: et illud, quod ita ſe haber,proculdubio eſt maioris vtilitatis. Quidã vero incepe-rũt ſermonẽ ſuũ a hyeris magnis, quoniã cũ eis antiquiſoluebant ventrẽ:& necesſitas medici maior eſt,& vehementior, vt cognoſcat ſolutiua, ꝗᷓ ſit necesſitas congno-ſcendi tyriacam, quoniã medici multo plus adminiſtrantſolutiua, qᷓ; adminiſtrent tyriacas.Auicẽna aũt primo in-cepit ſermonẽ a tyriacis, pręcipue a tyriaca alferuch, qm̃iplia eſt dignior,& maioris,& pluris iuuamenti. Et ſapiẽtes quidẽ diuerſificati ſunt in declarando cauſam, quarehuiuſmodi confectio nominetur tyriaca,& quare dicat᷑tyriaca alſeruch. Quidã. n. dixerũt, ꝙ hac cõfectio nominat᷑ ty riaca, quonta ipſa confert morſui ſerpentũ vene-

H AEC tyriaca& c. Princeps Auicenna iã diuiftt

noſorũ,& confert venenis aſſumptis in cibo vel potu.

88

Et illa quidẽ animalia venenoſa in lingua gręca nominãtur tyriun,& venenũ in lingna ipſorũ appellatur ca: vnde ipſi ex his duabus dictionibus.ſ.tyriun,& ca compoſuerũt hoc nomẽ tyriaca imponentes tale nomen huic cõſectioni, quã Arabes etiã appellant tyriacã, et qũq; appellant diriaca, quoniã apud Arabes litera. t. qñq; permutat᷑in.d. Dicit᷑ aũt feruch, quia ipſa eſt ſeparãs inter corpus,& inter venenũ.ſ.quia ipſa ſeperar.i.ꝓhibet corpus a veneno: ferach.·n. apud Arabes importat ſeperationẽ. Qui-

dã autẽ alij dixerũt, ꝙ; ideo nominat᷑ tyriaca, quia in ea

ponit᷑ caro viperæ, qᷓ eſt ex ſumma animaliũ venenoſo-

rũ mordentiũ,& huiuſmodi vipera appellatur tyria. Et

ponitur etiã in ea opiũ, quod eſt ex ſumma venenorum,

quod opiũ appellatur ca:& ꝑꝑ hoc hęc medicina appellat᷑ tyriacaʒideſt meciicina, in qua ponttur tyria,& oprũ̃.

Sed denominatur tyriaca alferuch, quoniã medicinę ty-riacales ſeperatæ ſeu ſparſæ hinc inde omnes ſunt aggre-

gatę in ipſa tyriaca. Et qñqʒ iſta cõfectio nominatur alio

nomine,& appellatur badazar, quę eſt dictio perſica, cu

ius interp̃tatio eſt reſiſtens veneno. Sed quidã appropriauerunt hoc nomen perficũ badazar medicinis ty riacali-

bus ſimplicibus, ſed cõpoſitis appropriauerũt hoc nomẽtyriaca. Et dicitur, ꝙ medicinæ ſimplices piantarũ nomtnãtur ty riacales, ſed minerales nominantur badazar. Etiſta conſectio tyriacę nominat᷑ etiã galius, cuius interpretatio eſt ſedãs furioſitatẽ, qa iſta cõfectio ſedat furioſita-tẽ veneni, et ęgritudinũ pernicioſarũ. Et qñq; nominaturliberans magnũ ſeu liberãs maximũ, quonia liberat cor-pus a nocumentis maximis. Et qñq; nominatur cõſeruatiua vitę vel cõferens vitæ. Et dicitur, ꝙ inuentor iſtiusmedicinę antiquus fait Andromachus primus:& ille,eam compleuit, fuir Andromacus ſecundus.

Conſideratio prima de iuuamentis tyria-cæ,& de eius nobilitate.

AEC tyriaca eſt ſublimior medicinarũ& c. No

bilitas medicinæ qñq; eſt ex multo prærio ipſius,

ſicut eſt nobilitas lapidis iacut ſeu rubini ſuꝑ multas medicinas.qñ q́; nobilitas eſt ex nobilitate ſpeciei, ſi-cut nobilitas madicinarũ ex animalibus aſfumptarumnobilior eſt, quę ex plantis aſſumuntur.

Conſideratio ſecunda de maniſeſta tionedeſcriptionis Andromachi.

1T MELIOR deſcriptionũ iſtius medicinę&c.Hanc tyriacã conati ſuni perficere,& addere ĩ eamecdicinas,& ipsã cõplere, quouſq; cõpleta eſt, oẽsmedici famoſi, vel excellentes, quorũ vltimus fuit Gale-nus:& prior ipſorũ fuit Andromacus primus: poſtea ſaPientes alij poſt ipſum addiderunt reliquas medicinas, donec cõpleuerunt eã ſecundũ hanc deſcriptionẽ, quã poſteadicemus. Et cauſa perſcrutationis Andromachi primi ininuẽtione tyriacę fuit, quia vidit puerũ mingentẽ ad murum, ex quo egreſſa eſt vipera,& momordit ipſum, quãviperã interfecit puer, qui poſtea comedit grana lauri.Et interrogatus Andromachus primus ſuper hoc dixit,ꝙ talis frůctus lauri vehementer cõfert morſui animaliũvenenoſorũ:& cõſuluit, ꝙ pater pueri faceret confectio-nẽ ex granis lauri cũ melſe,& daret in potu puero, quimorſus fuerat:& factũ eſt ita, et puer ſanatus eſt:& Andromachus expertus eſt ĩ multts alijs indiuiduis hominũ,& inuenit rem conferre, ſicut cõtulit illt puero:& addiditad grana lauri gentianã,& mirrham,& coſtũ,& factaeſt

Notal, ꝙre ſiduumiſtius cõſideratiõ is

1 arabico

deficit.

'

I

——