2.
9—*
eſt conſectio maximi iuuamenti.· Et homines perſeueratiſunt in adminiſtratione huius tyriacæ ſic factę centũ&vnum& triginta annis: Et ætas iſtius Andromachi fuitquadraginta annorũ. Poſtea venit Artẽdes, cuius totũ tẽpus vitæ ſuæ fuit ſexaginta annis, et addidit ſup quatuormedicinas alias quatuor medicinas.ſ.piper albũ,& cina
momũp, et crocũ, et casſiã ligneã: Et remanſit hęc tyriaca
ſic, donec aduẽit Aulageres, ꝗ addidit in ea farinã horobi,& cepã: Et remãſit hęc medicina ſic, donec ſuccesſit Aſerules, qui vixit centũ annis, et addidit ĩ tyriaca troc.ſ- al-Ię: Et remanſit hæc tyriacæ ſic, donec ſuccesſit Pithago-ras, qui vixit annis ſeptuaginta,& addidit ariſtologiã intyriaca:Et remãſit ſic hęc tyriaca, donec ſuccesſit Marinus, ꝗ addidit ĩ tyriaca bdeliũ iudaicũ, et ſummitates ſa-nãati,& prasſiũ,& meſchatrameſie,& harmel,& f*dos:vixit aũt Marinus centũ annis: Et remanſit t bäaeſic, donec ſuccesſit Magines de ciuitate Nompſi: 8 iegüe addidit in tyriaca troc. andruchan,& ſuntqᷓ ſunt attributi cuidã homini de ciuitate Andruchaãqu; eſt ĩ inſula quadã oriẽtis: Et remmãſit hęc tyriaca ſic,donec ſuccesſit Andromachus ſecũdus, ꝗ vixit annis*naginta,& addidit ĩ tyriaca carnẽ viperæ:& illud, qm̃ipſe cũ eſſet in villa,& oblatus eſſet ei cibus, et vinumpoſt comeſtionẽ cibi inuenit ĩ vino viperã iã mortuã ineo diſſolutã: vnde noluit bibere tale vinũ:quod quidã tribuerũt in potu cuidã leproſo iamdiu apud eos habitanti,Vt ex hoc vino mortẽ ĩcurrere, neminẽq; amplius mole-ſtaret. Cũqʒ talis leproſus bihiſſet tale vinũ, ĩflatus eſt uẽter eius in illa nocte vehemẽti inflatione,& excorricata ẽcutis corporis eius,& ſanatus eſt a lepra. Quiqdã alius leproſus ſe balneabat in loco quodã,& habebat ancillam,quæ ipſum abhorrebat, et odio habebat:& talis ancilla,Vt interfieret dominũ leproſum, ĩpoſuit in illo lauatorioaliquas viperas:cumq; leproſus ſe lauaſſet in illo lauato-rio, bibit ex illa aqua,& ſtatim ſenſit nocumentũ,& pręcepit ſeruo, vt intueret᷑, quid eſſet in illa aqua,& inuentaeſt vipera mortua& diſſoluta in ipſa aqua: et ancilla cõfeſſa eſt affirmans totũ, qd fecerat:& nocte illa inflatuseſt venter,& excorticata eſt cutis eius,& ſanatus eſt a lepra. Et ipſe Andromachus ſecũdus fratrẽ habebat, quemſub vmbra arboris iacemtẽ momordit vipera:& poſt talẽ morſum accidit ei ſitis valida, vnde coactus eſt bibereaquã ex vaſe terreo illic exiſtente,& ſanatus eſt: vnde iuſſin intueri, quid eſſet in aqua exiſtẽte in prædicto uaſe, etinuẽta eſt ĩ̃ ea vipera mortua. Et in diebus Andromachiſecundi quidã ſeruitor pulcherrimus dilectus a rege mul-tas iniurtas,& plurima mala perpetrabat verſus gentes,vnde multi quærebant eũ interficere, et ingeniati ſunt adducere eũ in cõuiuiũ,& in potu dederunt ei oppium cumvino miftũ ad quẽ cũ redirẽr credentes ex opio mortuũeſſe, inuenerunt ipſum clamantẽ,& dolentẽ ex morſu viperę,& ex illo morſu viperę ſanatus eſt ab opio,& nonſenſit poſtea nocumentũ ex morſu. Et perſeuerauit hęc deſcriptio Andromachi ſecũdi, quouſq; ſuccesſit Galenus,qui ꝑ multos annos adminiſtrauit tyriacã ſcdͤm deſcri-ꝑrionẽ Andromachi ſedm ipſius cõpoſitionẽ,& ponde-ra, et q;titatẽ ſimpliciũ eius. Poſtea cũ Gal. eſſet annorũcirca trigintaduo, decreuit mutare põdera quorundã ſimpliciũ a põderibus, quę prius poſuit Andromachus. Gal.ergo cõpoſuit tyriacã diuerfam a tyriaca Andromachiſecũdi variãdo ſolũ põdera ſimpliciũ,& nõ numerũ medicinarũ. Et hęc eyriaca Andromachi ſecũdi ſine dubio ẽnobilior, et melior, ꝗᷓ tyriaca, prius erat ꝑꝑ addittonẽmedicinarũ ſuꝑ tyriacã antiquorũ. V erũ Gal. nõ addiditaliquã medicinã, ſed variauit põdera tm̃: Et de illis põderibus qᷓ ipſę variauir, antiqui nõ mutauerũt vel nõ va-
riauerũt aliꝗd, quod de eis dictũ eſt. Et talis tyriaca Gal-melior, ꝗᷓ tyraca Andromachi ſecũdi, reputat᷑ apud eos,ſicut Hunain,& aiij, q exaltãt Gal. Et ſuper hoc apudeos nõ eſt ratio alia, niſi ꝙ Gal. apud eos reputatus eſt excellẽs valde:& hoc nõ futt, niſi qa Gal. ꝓtelauit ſermonẽĩ ſuis libris uituperãdo eos, ꝗ ꝓximi fuerũt in tẽpore ſuo.Princeps aũt Auicẽna exiſtimauit, ꝙ tyriaca Androma-chi ſit melior,& dignior:& ꝙ; Gal. nõ murauit illud, qdmutauit, niſi quęrẽs nomẽ,& famã, ꝙ eſſet ĩ numero antiquorũ excellẽtiũ:et hoc ꝓbauit,& demõſtrauit eo, qddeſcriptio Andromachi iã eſt approbata,& nobilis ꝑ experimẽta,& ꝑꝑ experientiã homines cõuenerũt ſuper bonitatẽ huius tyriacę:Et cũ ita ſit, dicendũ, ꝙᷓ Gal. nõ mutauit cã, niſi vt ty riaca vocaret ſuo nomine. Sed talis diſcurſus,& ratiocinatio Auicẽ nę eſt ꝓbabilis ꝑſuaſiuus,nõ demõſtratiuus, qm̃ ſicut deſcriptio Andromachi iamꝑ experimentũ eſt cognita eſſe nobilis,& bona, ita dicipoteſt de deſcriptione Gal. Quis ergo eſt, qui ſciat, quæiſtarũ duarũ deſcriptionũ ſit melior altera, ſi nõ expertusẽ quãlibet earũ, aut ſit vna earũ cõueniẽs rationi,& aliadiuerſa a ratione? Et illud, qd dicitur cõtra Gal. poteſt dici cõtra Andromachũ. Quare dubiũ eſt, qᷓ iſtarũ duarũdeſcriptionũ ſit nobilior. Et nõ ẽ nõ lõginquũ a ratione,In quęlibet earũ ſit bona, qm̃ ſicut nõ eſt imposſibile, qdadueniat cõplexio exigens formã, a qua ꝓueniãt iuuamẽta plurima ĩ corpote humano, ſimiliter nõ eſt ĩposſibile,quòd reperiatur alia complexio exigẽs formam, a quaproueniant illa iuuamẽta, aut maiora: Nam patet, ꝙ re-periuntur diuerſa medicamenta compoſita habẽtia ſimi-lia iuuamenta,& conferentia vni ægritudini, quare&c.Conſideratio tertia de ętatibus tyriacæ.
T TXRIACX quidẽ adſunt infantia,& puber
tas& c. Quodlibet cõpoſitũ oꝑans in corpore ho
minis ſua cõplexione, aut ſua forma ſequẽte ad cõplexionẽ eius oportet, ꝙ habeat oꝑationẽ ſuã ĩ principio,& in fine debilẽ. Cã uero, qr᷑ oꝑatio eius ĩ principio eſt debilis, eſt, a eius cõplexio adnuc nõ eſt cõfirmata,& fa-ſta, qm̃ ſimplicia adhuc nõ ſunt fermẽtata, neq́; cõplexioipſorũ adhuc eſt ꝑmutata:& ꝑꝑ hoc illud, quod ſequiturad talẽ cõplexionẽ, eſt dehile, ſiue ſit ſequẽs ad illã cõplexionẽ mediate forma ſpecifica, aut ſine ipſa. Debilitas vero oꝑationis in vltimo ipſius eſt, qa reſolutę ſunt uirtutesſimpliciũ eius, et reſolura eſt virtus ipſius ꝑꝑ reſolutionẽhumiditatũ eius:& ꝑꝑ illud debilis eſt ipſius cõplexio, eteſt alterata, qs oꝑationes eius ſine dubio ſunt debiles. Etcũ ita ſit, neceſſariũ eſt, ꝙ oꝑationes tyriacæ ĩ medio ætatis ſuę ſint fortes:& eſt neceſſariũ, ꝙ; tyriaca ꝑmutet᷑ aboꝑtione ipſius debili ad fortẽ,& a forti ad debilẽ cũ gradatione:& illud ſcam ꝙ fortificat᷑ vel intẽditur eius cõ-plexio, aut debilitatur ſeu remittitur. Et ꝑꝑ hoc oportet,ꝙ oꝑationes tyriacæ,& ſimiliũ cõfectionũ ſint ꝓcedẽtesgradatim ad fortitudinẽ oꝑationũ, et illud eſt tẽpus augumenti ipſius: Et eſt tẽpus, ĩ quo eius oꝑationes gradatimꝓcedũt ad debilitatẽ, et illud eſt tẽpus declinationis. Et neceſſariũ eſt, ꝙ inter iſta duo tẽpora ſit ſtatus, qm̃ illud eſtneceſſariũ ĩter duos motus cõtrarios. Et Pꝑ vehementẽcõuenientiã tyriacę ad corpus hoĩs attributũ eſt tyriacętẽpus augumẽti,& tẽpus ſtatus,& tẽpus declinationts;ſicut ĩ hoĩe: Nã tyriaca ĩ principio ſui augumẽti ſine du-bio eſt debilis, et vocat᷑ infans, ſicut in hoĩe, poſtea augetſeu intẽditur hoc augumentũ parũꝑ,& noĩat pubertas,ſicut in hoĩe:ſtatus vero eius ĩter augumẽtũ, et declinationẽ noĩatur ẽt inuẽtus; ſicut in hore: Et ſimiliter declinatioeſt ĩ principio ſui debilis,& noĩatur prima ſenectus: po-ſtea intẽditur, et fit, ſicut in homine, decepitas: Deinde cũVltimatur uel ad ſtatũ ſuũ peruenit hęc declinatio ita, vt