40

DE ARCHITECTURA

CAPUT VII.

De l api di c ini s.

De calce et arena quibus varietatibus sint et quashabeant virtutes, dixi; sequitur ordo de lapidicinisexplicare; de quibus et quadrata saxa et caemento-rum ad aedificia eximuntur copiae et comparantur.Hae autem inveniuntur esse disparibus et dissimili-bus virtutibus. Sunt enim aliae molles, uti sunt cir-ca urbem Rubrae, Pallienses, Fidenates, Albanae:aliae temperatae, uti Tiburtinae, Amiterninae, Sora-ctinae, et quae sunt his generibus: nonnullae durae,uti siliceae. Sunt etiam alia genera plura, uti in Cam-pania ruber et niger tophus, in Umbria et Piceno etVenetia albus, qui etiam serra dentata uti lignumsecatur. 2. Sed haec omnia, quae mollia sunt, hanchabent utilitatem, quod ex his saxa cum sunt exem-pta, in opere faciliter tractantur, et si sint in locis te-ctis, sustinent laborem; sin autem in apertis et pa-tentibus, gelicidiis et pruina congesta friantur et dis-solvuntur: item secundum oras maritimas ab salsu-gine exesa diffluunt, neque perferunt aestus. Tibur-tina vero et quae eodem genere sunt omnia, sufferuntet ab oneribus et a tempestatibus iniurias, sed abigni non possunt esse tuta, simulque ut sunt ab eotacta, dissiliunt et dissipantur, ideo quod tempera-tura naturali parvo sunt humore, item quod non mul-tum habent terreni, sed aeris plurimum et ignis. Igi-tur cum et humor et terrenum in his minus inest,tumetiam ignis, tactu et vi vaporis ex his aere fugato, pe-nitus insequens etinterveniorumvacuitates occupans,fervescit etefficitea suis ardentia corporibus similia.3. SuntveroitemlapidicinaecompluresinfinibusTar-quiniensium quae dicuntur Anitianae, colore quem-admodum Albanae, quarum officinae maxime sunt

circa lacum VulsiniensemitempraefecturaStatonien-

si. Eae autem habent infinitas virtutes: neque enim