Buch 
D 'Amboinsche Rariteitkamer : behelzende eene Beschryvinge van allerhande zoo weeke als harde Schaalvisschen, te weeten raare Krabben, Kreeften en diergelyke Zeedieren als mede allerhande Hoorntjes en Schulpen, die men in d'Amboinsche Zee vindt / beschreven door Georgius Everhardus Rumphius : daar beneven zommige Mineraalen, Gesteenten, en soorten van Aarde, die in d'Amboinsche, en zommige omleggende Eilanden gevonden worden ...
Entstehung
JPEG-Download
 

RARITEIT- K AMER. IRoek. 9

Rochefort Hift. Antill. Lìb. i. Cap. 21. int derde Lidc beschrijft de Krabben Bour- Dezelvef~ S îusonde mede Beurskrabben zyn, dewelke in de Antillis zig ín de Bergen op-fdítenof Cn ' vervaerl Y ke fchaeren hebben, waar mede zy regens malkander kletzen alsjf" re gewapende mannen waren , en jaarlyks eens in volle stagordre van de bergen mamt_t, aa ennaar de Zee, om liaare eyeren aldaar te leggen, &c. Maar men kan uk de be- Boilr ^ re> 'crryvmg niet bemerken, datze in gedaante of coleur met onze Beurskrabben over-omen, zelfs onder die veeïerlei Coleuren word geen blauw geílelt, gelyk de on-ze meest zyn. & &

De bovenstaande Beurskrabbe moet men noch in zout, noch in versoh water laten

e°éren b^h^ *** ^ ervenze àaks. Ook gebeurt het zeer zelden, dat men haareH ^ aar ^ n d. Als men de Krabbe omkeert, dat de beurs boven komt, en van waarom hy

keert^st 3Z Y zeer we * een gewapend Man, daarom hy aldus omge-^Jv/y^n e den naam voert van Don Diego int volle harnas. hamafih

v -- -- 0

Cancer Crumenatus 8cc. of Don Diego in 'r volle Harnas letter H.

j » j J »»» ApMrf kan z ten od de Fl&üt XV . IV

een unaer-e z>]àe\ z.00 datmen zyngejteltneit

genaamt

-wordt

VI. hoöftdeel.

\

Van de Cancer S âxAihs : Cat tam Vatu.

v E eigentlyke Krabben verschillen in fatsoen van de Kreeften , of om datze derond , of naar de zyde langwerpig van lyf zyn, en haren gang overdwars nee-^w-M.men. Myn voornemen noch vermoogen is niet om alle de soorten van dit Onderschei*ilag te befchryven, dewylze zoo menigvuldig zyn, maar alleen de meest be- ben enkendste, die my voorgekomen zyn5 en die ikverdeele in eetbare, en fchadelyke. On - ^ re H ten -der de eetbare munt uit in deugd de zoo genaamde Cancer Saxatilis , of Steenkrabbe ;zy zyn van een gemeen en bekent fatsoen, rond van lyf, omtrent een halve voetbreed, min of meer, het voorste deel des fchilds heeft aan ieder zyde negen tan-den als een zaage, daar na twee groote gaten daar deoogenin staan, en tuslehen bei-^de noch zes kerven met twee korte baarden. Het schild is dun en bros, op den ruggewat bultig als een borststuk , voorts effen. Zy heeft twee groote sterke fchaeren,dik van substantie en glad, waar van de eene grooter is dan de andere, en aan de tweeknypers breede stompe tanden als baktanden, voorts aan weêrzyden acht pooten ; den Onder-staert verbergenze onder den buik, doch met een onderscheid aant mannetje entwyf--^^^J e 5 want de staert vant mannetje is kleen, smal, en legt in eene keepe des mannetjebuiics, doch dat men hem opligten kan ; maar die vant wyfje is grooter, en van den ^

buik los, waar aan men op zyn tyd de eyeren hangen ziet. Het hol des lyfs is uitge-puik met een wateragtig bruin vogt , als bloed, aan het buikblad hangt een haai-ng mager vleefch tot het eeten niet dienende , maar aan de kanten heeft hy een wit

fc,eei vet, bequaam om te eeten. Het beste vleefch steekt m de groote fchaeren e » toe naaragd h ^ ^ 00ten ln áu staert is niets bequaam : de levende is donker grauw of zwart-vol^ 5 lïlaar de gekookte word eenpaarig licht rood ; zy is niet op alle tyden goed en derMaam.

an v ^ e£ ffb , schikkende zig naar de Maan ; want zoo lang de Maan wast vind> t . aan uyw en water daar in ; maar by volle Maan is hy vol vleeich en ver-a ar n a allengskens weder afneemt, tot een dag voor de nieuwe Maan, wam»ueer hy weder vol i s .

Deze heeten

int Lat. Cancer Sax at Hu : int Mal Cat tam Batoe , om dat zy een Haar mam.

en reaeytdaar van<

1 maneer

donker grauwe koleur hebbende, een steen gelyken

B

Zy