L4 D’AMBOINSCHE

welke myns oordeels zoodanige zyn die daar in gegroeit, en met den staert noch níetlos zyn , anders kan men ze ook in de hand houden, en wagten tot dat ze haar hooftvan zelfs üitsteeken, wanneer men ze gauw met de vingers moet aantasten, een weinigVast houden en zoetjes draaijen, maar niet sterk uithaaien , want anders trekt men zevan haaren staert, die dan in ft hoorntje blyft, en op nieuw rot.

Haar naam in ft Latyn is Goto’/// 5 Mal eits Goeman, Amboins Oeman. De Franfche^^Bewoonders van de Carybische Eilanden , gclyk men leest, Hifi. Antill. Rochefort-lib. i-Uk. i. cap. 4. noemen ze aerdig Soldaat en , dewylzegeen eigen huis hebben, en over al daar^oliaaten ze komen zig meester maaken. In Langue doc q Tejle Rondolet , men noemt ze ook Ber-geheeten. nard FEremite , om dat ze als Kluizenaars omzwerven , en in gehuurde Celletjes

Eti van

, woonen*

anaere

Heremiten. Mén vind zë op alderlei vlakke stranden, daar de Zee veelderhande ruigte opimyt,Rondin ihzönderheit daar eenig aas of uitwerpzels onder loopen ; als het water wast , be-

worden. geven ze zich op de naaste klippen, en als ze een menfch zien aankomen , fprin-gen ze met een gedruis van boven néér, en verbergen zieh zoo gauw in ft zand, datmen 'er van hondert qualyk een krygen kan. De gevangene kan men noch in de hand,noch in de zak by zig draagen, want de warmte gevoelende, kruipen zë straks uit hethuisje, en nypen mét de schaéren, (zoo hardnekkig vast houdende het geen zy gevathebben) dat ze zich dikwils eer in stukken laaten trekken, dan los laaten. Als 'er naveele mooije drooge dagen een regen komt , kruipen ze ’s nachts in de huizen estop de kamers, en maaken aldaar zodanig een gerammel, dat de slapende wakker moetestworden, meinende dat'er Bokken in de kamer zyn. Andere klugten meer bedryven’erdeIn woonders mede, als ze dezelve iemant ’s nachts onder ft hoofdkusten steeken , of in eesttoegedekte pot onder de kooi stellen. Tot de kost zyn ze onbeqüaam, immers in dé-ze Eilanden, doch in voorschreve Hifi. Antill. leest men dat ze de Carybanen eeten,Doch word als mede tot eenig Geneesmiddel gebruiken } want uit de schaal getrokken, gedoodt en ist-Zít à Zonne gelegt, geeven ze eenige olie van zich, die nuttelyk gelmeert word op Gut-gebruikt, tam Frigidam , of Koude zinkingen. Men gebruikt ze ook zeer gelukkig om de har-hverschei- digheit en klieren des lichaams te verdryven. In Amboina is het ook beproeft,dat de staert van deze Cumans gestooten, en pleisters gewys opgebonden , de pynlykesteeken van den vifch Ican Swangi en andere venyilige vislchen geneest. Over haarestoorsprong vallen niet minder twisten, dan van de bovengemelde Beurskrabben ; wantctfiZt sommige oordeelen dat ze groei jen uit de overblyszeltjes der Alikruiken, die men gekookt,en niet wel uitgetrokken heeft, maar het agterste krulletje hier van met het huisje wegfmyt,en dat daarom het agterlyf van deze Cúemans ook met de Slakken overeen komt. An-dere beweeren met beter reden, dat ze zelve voortteel en, om dat ze onder den staertzoo wel eyers hebben als andere Krabben -, mislchien komen beide deze gevoelens metde waarheit overeen , namentlyk dat de eerste groeijen uit de reliquien van de weg-geworpene Slakken, en daar na weder andere voortteelen, die zoodanige huizen moe-ten zoeken als haare Ouders bewoont hebben. By dit gevoelen zal ik zoo lange blyven,tot my de Ervaring wat anders heeft geleert, want ik het eenemaal daar voor houde,dat een ieder hoorn zyn by zonder Coeman voortbrengt, gelyk men uit haare verichei-

Zyn Jlerkin haarfchaeren.

En onnuttot Jfys.

de voor-vallen.

gevoelensvan haarvoortko-men.

de gedaante bemerken kan.

Wederom zyn'er zommige die staande houden, dat zeker slag van deze Coemans zoogroot geworden zynde, datze geen bequame huizen meer kannen vinden, voortaan blootZy kruipen ïoo P en ' en eindelyk in Beurskrabben veranderen, ft welk my gansch-niet waarschy-by gebrek nelyk voorkomt , en dieshalven het boven in ft zelve Hooftdeeel wederlegt hebbe Zyin holle g aan met alleen de leege alikruikjes bewoonen', maar als ze geen hoorntjes konnest’oo^inde ^ r 7 o en ' kruipenze ook in de leege doppen van de vrugt T ar rang , die men Fa-fchaeren ba en Caflancd Marina noemt : in de leege fchaeren van groote Krabben , en dierge-Krabben. tyken, datze voor haar lyf bequaam vinden, Arijl. Lib. 4. Hift. Animal, en c Mlid-kus Lib . 7 . Cap.'ï x . noemenze Carcinades , en de laatste zegt, datze bloot zondes

schaal