Buch 
Incipiut tituli libror et capitulorum venerabilis Bartholomei Anglici de proprietatibus rerum
Entstehung
JPEG-Download
 

UiberIncipit liber decimusseptimus ꝺe arboribus7 herbis earum pprietatibDstque adiuuante ꝺeo completus est libervl tractatus ꝺe pprietatibus rerum que in terra intrinsecus ge-nerantur.s. ꝺe lapidibus 7 gemisac metallis et alijs que nascum-tur in terre venis. dicendum est breuiter ꝺe arboribo 7 herbis? fructibus ac seminibus quae ex eis me-diantibus radicibus procreantur. solummodo autem ꝺeillis arboribus 7 herbis aliqua sunt hic dicendae quorum nominib? fit mentio in sacra pagina intextu vel in glosa. 7 H put poterimus faciemusDe arbore. La j.Pordinem alphabeti.rissRbor vt dl. Ili.li. xvj. ca. ab aruis nomen sumpsit.eo quod adherere tere fixis radicibus con-suenuit sicut herba. vtraque enem similia sunt quo adortum. quia ex vno gignitur alterum. nam ꝺu se-mentem in terram ieceris quasi herba prius pullu-lat erumpit. ꝺehinc ƒfecta surgit in arborem 7q& infra breue temporis sacium herba videbatur indurat in arbustam id est in arhorem nouellama teneram conualescit. 7 est dicta arbusta quam arboris hasta. nam arbustum dicitur locus vbi arboresPcrescunt r vbi salices salictum. carectum vbicarices vt dicit Isi. In li. autem Arist. ꝺe vegetabilibo ponuntur iste arborum 7 plantaꝛ pprieta-tes. dicem est in arboribus 7 plantis est vita.i. vegetabil»tus quemadmodum in aimalibus. β different. qrin plantis est occulta. in amalibus mainfesta perfecta. s. etcompleta. arbores enem non mouenter motu volunta-rio nec progressiuo sicut ainal. nec mouentur ſm appetitum 7 ꝺelectationem 7 tristiciam sic animalia quamuisalite senserint aliqui phi vt anaxagl. 7 alij quosredarguit Arist. Aita itaque vegetatina est in plan-tis per quam fit attracton humoris ad ipsius arbo-ris vl̄ plante nutrimentum deseruationem.& nullatenque hz sensitiuam ainam. vn̄ non dolet quam inscin-diter. nec ꝺelectatur quam nutritur cibatur. nec vigilatnec cormit nec spirat vl expirat. nec subiacet a-lijs ꝺditionibusque sunt pprie sensitiue. nec ge-nerat arbor nec generatur per sexuum omixtionem. Bise hz ronnem semialem per quam hz ex se producendipotentiam simile sibi 7 suam speciem? seruan-di. B hanc potentiaz non potem producen in actus nisiab extrinseco adiuuetur.s.a temporibus anni. In-diget enem hyeme ad humoris seminal aggregationem. Indiget et vere tempato ad eiusdememissione. quod te nec est vehemens frigus ꝯge-

XVII.sans vel exprimens nec calor vehementer adurens semen ac corrumpens. Indigz etiam sole resoluente partes ipsius østrictas a precedentefrigore. vt calor ingrediens segreget humorezseminarium anutritino. Indiget etiam terra pluquam aliud generans. quia ex terra est materiale pncipium sui nutrimenti sicut principium generationis sue est a sole sicut a causa efficiente. 7 idovt ait Aristo. in libzo ꝺe plantis. terra est mat̾et sol est pater plantarum. quia terra nutrit more matris. sol efficit more patris. quidam λοconsiderantes in arboribus 7 plantis generati-onem cibationem augmentationem duratio-nem& ex radice annuam renouationem nullampenitus per vrinam vel secessum eiectionem pu-tauerunt plantam animali perfectiorem. Sedhoc reprobat Arist. dicens. quod arbor que est al-ligata terre non habet motum ex se nec ex suototo nec ex suis partibus. nec habet formamdeterminatam in suis partibus. ita quod ꝺiuerse partesdeterminentur diuersis operationibus per formas ꝺiuersas. vt oculus in animali ad viden-dum.& auris ad audiendum. nec habet animamperfectam immo non habet nisi partem partisanime. id est animam vegetatiuam. sed animalhabet operationes plures 7 nobilioꝛes quam plan-ta. ideo animali nobilius est omni planta. Di-uersificatur autem arbor quo ad substantiamvirtutem operationem. nam vt dicit Arist. libro ꝺe vegetabilibus ca. ij. quedam arbores habentgummi resinam cuius ratio est. quia humorsuperabundans a calore totaliter non digeri-tur. nec etiam totaliter a regimine nature dimit-titur. 7 ideo oepellitur ad exterioza. 7 ibi a frigi& aere circumstante infrigidatur. Item quedazhabent nodos. quia illis mediantibus partessuccessiue generate adinuicem colligantur. Itemhabet venas id est rimulas in quibus naturalishumiditas custoditur a terra ad partes sin-gulas ꝺeriuatur. Item habet ventrem id est medullam in quo fit humoris aecoctio antequam teferatur in substantiam foliorum fructuum vl̕ ra-morum. vt dicit idem. Item corticem habz adinteriorem ligni eefensionem. quia quod facitcorium vel cutis in corporis animalis superfi-cie. hoc facit cortex in arbore. vt dicit Isidorum.Item habet generaliter lignum siue eruncum.vt ꝺi. aris. est sic dictum ſm Jsi. eo quod incensum de-facili in lucem sit quersuz. vii 7 licnus ꝺem eo quod pntiby praestet lume. Lignum itaque est pers arboris fortiory solidior& substantialior que a radice exiens vs-que ad summitatem ipsius arboris se extendit. Ethabet quedam intrinseca vt medullam ad quam est re-