,ü|'
ved
isi
d
ILINSTRISS"ET PIENTISS
PRINCIPI AC DOMINO. DOMINOCHRISTOPHORO DVCI VVIRTEBERGENSI], ETComiíti Teccenfi ac Mompelgardi, fuo Dominoclementiísimo:
Optat MA T TH. FL. ILLYRIC V 5 plenam cognitionem e
ardentiffimum zelum celeflis ueritatis EuangelijIESv CHRISTI
Nixuiporzxsille,fapientifsimusg rerutm omnium ar4&13| chitectusac Creator, condidit tum amplífsimum augusV ftifsimumqg hocdomiícilium: tum& omnes in eo conz
J| tentas creaturas, acpravfertim hominem, fuam imagine:IN| in eum potifsimum finem,ut ipfe eiuscy írnimenfa fapien-RE tía;potentía, iuftícía€ benignitas ab homíne& anoelís(| agnofceretur,celebraretur;& olotificarettr. Cui diuinoconfilío& altera caufa; priore non inferior, accefsit:quodtas omníno uoluit habere, cuifefe communicaret, feu cuíbenefaceret: ut etíam gentilium fapientes díxére, Bonum effe fuí cómunicatiuu,
Imperueftigabilís enim ars& ordo in opificio totíus naturz ,ín coeli& elemetorum pofitu,ín fiderum motibus,in perpetua conferuatíone fpecierum per indíuíduorum propagationem,in míranda fabríca humani corporis, in luce mentísnofirz tam multiplíces artes fcíentías'que inueníetís& percipientís, ín numetís,ordíneaclegibus,ín omnibus artibus homínum uítze neceffarfjs,& deníq; in míranda conferuatíone tot politíarum, regnorum ac gentíum,ex tantís bellís ac tuamultibus euidenter oftendit,& quafi clara uoce teftatur, hanc admirabilem reràomnium naturam nequaquam cafu ex atomís,ut Epicurei fomníarunt,extítifTe,& temercferriapítarig;:fedab aliquo infinite fapientize, potentiae& bonitatisarchítecto,& ínitio profectam effe,& etiamnum acfemper ab eodem reoi, uegetarí,ac uelutí uítam operofam'que feruatí,
Quapropter non tantum facrí Scriptores, fed etíam profani, ex pía confidera»tione harum rerum omníum,retro per i4vei ad caufas,ac ceu ad fontes regreadiendo,ratíocinatí funt: effe unum aliquem omnium íftarum rerum authorem,infinitafapientia,potentía& bonítateprediítum,— Hinceft illa prolixifüima difputatío Ciceronis ín libris de Natura deorum,in qua ex accurata confideratíosneac ponderatíone cceli acterrz, omniumQ quae ín eís contínentur, probat, tüeffe Deu: tum ab co omnía,& prafertím hominem,reoiacfouerí. Confimiílemtractatum etíam Xenophon habetin Apomnemoneumatis,& Galenus ín V fapartium,ac etíam Ariftotelesinlibro de Mundo& Mletaphyficis: ubi tandemillo celeberrimo Homeri uerficulo concludit; 2x 4,442 oux!, c xtípowoe sutNonbonum eft effe multos regesín tota hac rerum natura, Rex unícus efto,
Hoc genus ínueftígandi agnofcendi que Dei, etíam ípfemet cómonfttat ínSacrísliterís:cum Moyfen monet, utcogitet quis dederit homíni os ac fermo»nem,auditum& uífum:& índe ftatuat,eundemtalia femper poffe potenter opesrarí,Sic Pfal.24 obíurgatac monethomines,ínquiens: Intellioite ftulti& ínfipiaentes ín populo, GCuos ftultí quando tandem prudentes eritis? Nunquid quiplantat aurem,non audiet?& qui finxit oculum,non uídebit? Sicín Efaía, à 4ocapíte porro peralíquot fequentia, D'eus ex uarijs fuis operibus probat fe folüomnipotentem Deum effe.
«4 4 Síc