765 N A

regem:thure,effe Deum:& myrrha,effe homin£: quoniam ea,humana cadauera,ne putreícant,coudiant:ut illis Orientalibus& etiam JE gyptijs moris fu*& Chrifti corpus effe conditum myrrha& aloe à lofe-pho Arimathienfi& Nicodemo, Iohan.19 cap.legitur.Auguítinus dicit, fignificari huius aromatis amaritu-"Ddine,afflictiones& crucem carnis.MYsTERIVM,Grzcauox,autcerté illis ufitata,

tamet(i nec Latinis quidem planéignota, utpote quz

N A 706

bationem affertz aut negate fententiz addit. Darumbuero, caufam efficientem propofiti effectus exponit,monítratq;. Quod nihil attinet prolixius nuncaut de»clarare,aut probare. Verüm de illo celebri dicto Chri-fti Lucz 7, iam olim Anno 1549 in tertia parte Libellide Fide dixi:& 15 48,in propria charta Madeburge edita explicui.Poftea uero etiam alij hanc expofitionem,ut manifefté uerifsimá, fecuti fant, Multi nihilominusmalüt ad violétas Gloffas huius di&i confugere, Siue

etiam à Cicerone fit ufurpata.Poffet non tantü à Gire; 10 auté ego fiue alius aliquis priorita eum locum expo»

couerbo w/« deduci.fed ctiam ab Hebreo Satar:undehabétilli nomina, Myíter, Myftor,& Mafter, pro re fe-ereta:unde& Saturnus, id eít, occultatus. Significatautem rem per fe arcanam,& tamé religiofam, que abbumanaratione, fine diuina patefactione,& Spiritusfan&i lumine percipi nequeat.Sic Dan.2 omnium re-gis uocatur.Sic tota patefactio Chrifti, Matth.r;, Mar.4,& Luc.8,ac fepe aliàs.Hoc nomine uocat Paulus uoluntatem Dei definali conuerfione Iudeorü, Rom.ir.Sicetiam coniunctio Ecclefiz cum Chrifto, Eph.5 dicitar, Antichrifti quoq: occulta origo& incrementahacuoceà Paulo notantur,2. Theff 2.& meretricis Bazbylonicze myfterium dicitur, Apoc.17. Vulgatauerfiononnunquam retinuit uocem MDfleria, nonnunquamper Sacramentum uertitzut Ephef.t& 5, item Apoc.5:dequo uocis Sacraméti abufu,in ipfauoce SA C RAMENTYagetur. Loqui fapientiam Dei in myflerio, 1. Cor.2,ideft, ny(ticam,& ficut ipfemet Paulus mox exponit,abíconditam à feculo.n NA M coniunctio uel propterea nobisdiligenter obíeruandaeft, quod Girz-ca uocula /z;,& Latina Quis qua crebrouerfores Grecam exprimunt,ambiguaeft,ac ualde polyfema. Adiungitenims-—-!(C utomittá nunc aliasfignificationes)alias caufam efficiétem reiaut effectus de quo agitur,& caufalis merito dicitur:aliàás autem folummodo ra;

fuit,omnino fingulare Dei donum ad illuftrationé ueritatis datum fuit.uide locum in Libello de Fide,& inalio de Iufticia:reperies ibi plures ratióes ac exempla,& omnia prolixius dicta ac confirmata. Sit autem hocexemplum nobis admonitionis loco,ut íÍciamus,(z;pe

1c

in minimis uoculis maximarum rerum momenta(itaeffe, coq; tanto diligentius Sacras literas in timoreacinuocatione Dei fecundum Chrifti preceptum fcru-temur ac rimemur, nec fomnolenter(ut in Papatu)

20 tranícurramus.

NARES,&NASV S.Heuocespariunt compluresobícuras fignificationes in Sacris literis: ficut& apudLatinos,;ac etiá Grecos multe quafi femiprouerbialesloquutiones hinc petuntur. Cuiuímodi eft quód Najuet pro ingeniofis aut aftutis ponuntur, quafi qui facilé

volfaciant. Obcv/eitem,aut emuntle naris,naío quoq; ali-

quem fufpendere, nafum exafperare aut caperare feucorrugare,& fimiles.Prima aüthec difficultas eftin Sacro fermone huius uocis,quod Hebrzieadem uoce tü

30 iram tum naíum fignificát:forté quia ira maximé in ru

bedine& exafperatione nafi, ut Plautus inquit, cernistur;item ex crebro ac ueheméti& ueluti ignito halitu,qui ex uehementer irati hominis naribus efflatur: ta»metíi uerbum iN anapf,unde uenit rs apf(impliciterirafci fignificet. Dubiü ergo eftin multis locis an uer-tendum fit nafus;anira,cum de feníu minime dubiumfit. Primüm igitur N/» pro ira ponitur. Vnde eít illud

epitheton,quód crebro Deo& etiam maníuetis hominibus tribuitur a^bN 1^ JErech apaijm, quod multi

tionem qua aliqua afferta fententia confirmatur,& ita 49 uertütlonganimis:& contrà n"nN^ zv Kezerepaijm,

rationalis dici poffet. At hec uocula NA M plerunquetantum rationem aut probationem fententiz,non auetem caufam rei efficiétem notat. Quare citra ambigui-tatem fenfum exprimit,cum /z& Quia,uti dictum eft,ambigua fintin utramq; partem. liluftre huius ambi^gaitatis exemplum eftLuc.7,Dico tibi,remiffa(unt eipeccata multa,quia dilexit multum. ubi Papi(lz putát& contendunt,ea coniunctione oftendi,caufam etfici-entem remifsionis peccatorü eífe dileCtioné: perindeaci dictam effet, propterea quód dilexit multum. Sic

& ueteresin hoc di&o impegerür. Verüm quódibi éz,,

'iaanotettantum rationem,probationem,aut demontrationem praecedentis aífertionis, dicente Chrifto,A'lirmo tibi,remiffa ei funt peccata multa, quod pro-boexmulta ipfius dile&ione,&c.multis rationibus alibi demonftraui.Sic /z accipitur lohan.8.Illehomicidaeratab initio,& in ueritate non ftetit, quianon eftue-ritas in eo.ubi à prefenti natura Satan probatur,eumin ueritate non perítitiffe: nequaquam autem caufa efficiens,cur non perítiterit, indicatur. Priícianus& alijGirammatici,tales coniunctiones uocant cauíales.Li-nacerautem,redditiuas rationis. Sed recte diftingue.rentur caufales à rationalibus predicto modo, neno-xiam ambiguitatem tuin in fermone,tum& in animishominum relinquerent. long? enim aliud ett, cauíamcfücientem rei commonftrare:& aliud,rationem autprobationem afferte fententig adne&tere. Germanicalingua habetetiam fpeciales particulas, quibus iítasduas fignificationes citra omnem ambiguitaté expri»

pro iracundo,qui uel facilé cómouetur, uel nimis precipitanter fuam iram exequitur. Contrarius eft autemhuic is,qui ab Hebraeis longus irarum aut narium uocatur:nempeut uel non facile commoueatur,uel non approperetadirefügeexequutionem, Fumarenafum aut iranalicuius contra alium, eft irafci ei. Similis locutio eft,inflsmmari alicuius iram contra alium. Ratio locutionisuideturea effe, quód(ut dixi)ignitus quidam fpiritusex accenía cholera fufcitatus,iratis ex naribus efflatur.

59 Pía.74. Quare Domine fumat naíus tuus contra oues

paícug tuz? Sicputant aliqui iram Mefchiz defcribi1ía,2. Ceffate uel cauete uobis ab homine, in cuius na-ribus eft flatus aut halitus: id eft,qui e(t iam cómotus,&(pirat naribus ignem, ut Poetainquit. Alij putáribiquemuis homuncionem,atq; adeó hominü imbecillitatem indicari,eo quód per nares carpantuitalem au-ram,(ine qua uiuere nequeát.Impius i aut pra aliudnaris n requirit, fubaudi Deü:aliqui exponüt,in altitudine faciei,eo quód fuperbi extollüt faciem, magis cos

Td

60 lum d terrá fpectátes.Sed comodius iram uerteris. Cü

enim irafcuntur& cómouentur cótra miferos,feuiuntac graffantur in eos, nihil curantes quid Deus iubeataut ,phibeat.Forté hec locutio uicina eft illi, magnum fpi

are,& magni[biritw:aut fimpliciter, Dant faciunt ueali-cui opes fpiritus. Nam irati& fuperbi infolétius& ue.hementius halitü& flatum cüm ex ore, tum prefertimex náribus fpirát. Quod fuprà citaui Pfal.74, de fumatioe nafi,id multo plenius ac clarius ponitur in defcri.ptione cómoti Deiob miferorü,eum d; inuocantiü op

mat.Siquidem uocula Dem,tantum rationem aut pro» 79 prefsioné,Pfal. 18.8 2,Sam.22, Afcendit fumus in nari.

G3 bus