Buch 
Clavis scripturae S. seu de Sermone Sacrarum literarum / Autore Matthia Flacio Illyrico
JPEG-Download
 

9$ C^A

uilifsima ulda. Iob.jo, Quorum patres Ípreuiffem po»nerecumcanibusgregismei.^ Canemmortuum períe-qui,1.Sam.24. z.Sam.9. Refpexiíti fuper canem mortuum,(imilem mei. ubi itidem ponitur pro re viliísi-ma. Inéodem fenfu et& Matth. 15. Non eft bonumfumere panem filioca e protjcere canibus. Víita-£um porró eítin omtibus ferme linguis ac gentibus,ut canis uilem ac ociofum hominé fignificet. Sic Grz-cifaos cynicos,ob impudentiam& mordacitatem uo-cárunt:(ic Helena. lliad.6. emet nominat,loquensHe&tote.Hinc& Caput canis, pro re uilifsima: 2. Sam.3,Nuriquid ego caput canis furhzid eít,dux aut gubernator canum,uel alioqui tés uilis aut abie&ta,ut caput canis,in quo nihil expetendum eft. Simili phraft Geremani Caput diaboli pro pefsimo homine ufurpant:& ca-put canis, Hundskopf, pro uili. Preterea Em efelskopf,oderhalbskopf; pro ftupido& nullius ingenij hominé,cuiuf-modiilla animalia funt. Canes aliquando fignificantdo&ores,ob fimilitudinem: quia utrorumque éft tué»

C^ 160grati(sima canam.^ Cantici uerba dicere alicui, eftaliquélaudare: z.Samuel. 2z.ubi Dauid Deum laudat. Caneticum non raró caufam canendi denotat, nempe libera-tionesac beneficia Dei. Sic dicitur Canticum Deieífe tobifcum.Pfal. 42, No&te eius canticum meum:ideít,(uis fubinde renouatis beneficijs,me excitat ad gratiarum actionem.Idem e(t Dare alicu cantica, Iob.55.D e-us datcanticain nocte. Prorfus idé ualet, Ponere in ali-cuius ore canticum. Píal.40, Pofuitin oremeo canti»

1o cam nouum, laudem Deo noftro. ubi Pfaltes per laue

dem Deo noftro,exponit cáticum. Intelligitur autemperutrüq; caufa canendi nempe liberatio. Zach 9,Vi-num faciet cantare uirgines:id eft,exhilarabit,erit co^piauini; Nouumcanticum fz pe ponitur pro|nouo bene-ficio,& noua gratiarumactione:quia fubinde de nouisbeneficijs noue cantiones componebantur. Pfal.95.&149.Àlioqui& Homerus dicit, recentiísimas quaí-que cantilenas eífe longé gratifsimas.Non raró autemfignificat etiam ipfum Euangelium, feu przdicationé

rigregem,& arcere lupos. Sed canes muti, non ualentes 20 de Chrifto, que eft maxime luauis,& mundo noua ac

latrare,(ignificant negligentes doctores, Efa.56. Ibi-dem:Canes impudentes,nefcientes faturitatem. de a-uaris factificis.Sic& Phil.3. Canes, malos operarios fi-£nificat. Hinc oriuntur uarie locutiones: ut, Comedia cambus t. Reg. 16,eftnon fepeliri, fed iacere ut alia brutorum morticinia.^ Neccanis quidem mutiuit, Exod.ri:id eft,omniafuére tranquilli(sima& pacatifsima.

Canis ad uomitum, de redeuntibus ad fua peccata dicitur.Prouerb. 16, Vtcanis reuertiturad uomitam, fic ftul:

ignotadoctrina. Loqui uerba cantici, eft gratias agere,2. Sam. 22, Dauid loquutus eft uerba cantici huius: ideft,gratias egit Deo hac cantione.Iud.5.Exurge Debora,loquere canticum. Tertio, E[fc aut minisirare in cantico,t. Par.6,eft pfallere in téplo.Ibidem habetur, Prafici inloci cantici, pro eodé fermé fenfu.Porro Vir cantici, Ne»hem.12.& do&us cantici,i Par.25, fignificat peritü cantionü Ecclefia(ticarü. mmfhrumenta cantici,1.Par.16.& fe-pe aliás,pro inftrurétis Muficis reperitur. Atq; in hif-

tus iterans fuas ftulticias.Sic& 2.Petr.£. Canem appren 30 ce omnib. fignificationibus& phrafibus, canticum in

dere auribus: id eft,fibi attrahere neceffarias rixas.Prouerb. 16, Sicut qui apprehendit canem auribus, ita quitranfiens irafcitur in lite non fna, Vicinum eft uerbis,fed fenfu plurimum differt prouerbium, Lupum tene-re auribus:quod deancipiti periculo ufarpatur. S4»crificare canem, Efa,G6.pro, rem abominandam. Vicinühuicillud Ecclef. 2, Qu cómunicatio homini fanctoad canem? Idem eít dicitur Apoc.22,Foras canes&uenefici,pro execrandis impijs.Caterüm, Santtum daricanibus c2? porcis prohibens Dominus, intelligit proríusindignos,impios&;rophanos, Matth.7. Idem ualetfermé illud,Panem rer a dare canibus, Matt.15. Ta-metíi in priorilocoipfemet Dominus addens, Ne conuerfilacerent uos, indicet, fe loqui non tantum de in-dignis, fed etiam ingratis, atque adeó obítinatiísitnisperfequutorib.piorü. Canisuwus melior eft leone mor-tuo, Ecclef. 9. uidetur impiorü fententiam referre, quimortuis nihil uite aut boni reftare arbitrantur.CANICIES pro fene&ute,aut fene, Gen.42, Des

meliorem partem accipitur de laudatione Dei Quaere, Canticum aliquibus effe, ctiam in malam partem accipi-tur, nempe effe ludibrio acrifui. utlob.30. Nuncautécanticum eorum fum,& fa&tus fum eis in fermonem:id eft, de me ignominiofé cátillant.Sic& Thren.3. dicitur:Sefsionem& furreCtionem eorum afpice, ego canticum eorumfíum.| Quinto, Canere pro fimplici etiá fer-mone accipitur: ut Efa. 5, Cantabo canticum dilectomeo de uinea eius.id eft,indicabo quomodo fe res ha»

40 beant inter dilectum meü& uineam eius. Sic Mattb.r

dicitur,quód& lata& triftia fint cantata aut prdica-ta ludzis,fed fruftrà. Deniq;in nouo Teftaméto,prz-fertim Eph.s,& Coll.;.de ipfis pientifsimis cordis co-gitationibus,fide ac motibus accipitur Cantante; ac pfallentes in cordib.ueftris Domino.

CAPILLI,cum int numero multi,& resin homi-ne minime& tenues, multis locutionibus occafionépraebent, ut, Numeratos effe alicuius capillos capitis,Matth.1o Luc.12.pro,omnia noftra,etiam minima,fide

fcendere facietis caniciem meam ad inferos: pro, faci- zo fumma ac optimaà Deo cuftodiri,& conferuari, ned

etis menuncfenem mori.1 Reg 2, Non deduces cani.ciem eius pacifice in fepulchrum:id eft,non permitteseum in bona fenectute naturaliter mori.Ofez 7,Canicies fefe(parfitin eo,& non nouit: id eft, iam eft gran»dzuus,interitui uicinus.

CANERB,&Cantio, quid proprie fignificet.notumeft. At figuraté modó in bonam, modo in malam par»tem accipitur. Nam cantilenz cóponebanturtum delaude,tum& deuituperio aliquorum, ficut& nunc.Plerunquetamen laudationem Dei hec uoxin Sacrisliteris fignificat. ut Pfalmo ror, Cantabo bonitatem&iudicium:id eft,de bonitate& iudicio Dei, Et Píal.z1,Cantabo fortitudinem tuam:id eft,de fortitudine tua.Ibidem,Fortitudo mea,tibicantabo. Pfalm.30, Canettibi gloria, in feculum confitebortibi: ubi cantionemfuam oftenditeffe confefsionem. Secundó dicitur alisquando& ipía resauthomo,cantio aut canticum. utPalm 18,Iehoua fortitudo mea& canticum: id eft,illeme corroborat,& ego de eo cano, Píal.119, Cátus fue.

maiores& preciofiores partes. Eadé ratione dicitur,non cafurü aut periturü capillum alicuius: 1.Sam.14.& 2.Sam.14.1 Reg.1.& Luc.zr.id eft, ne minimam qui-dem eius partem ledendam effe, nedum maximá. Si-mili occafione aut natura capillorum dicitur Matth.s,Non potes unum capillum facere album:id eft,ne mi-nima quidem noftra re&é mutare poffumus, nedummaxima. Inhiíce ergo omnibus loquutionibus, ca»pilli pro quauis ignobilifsima hominis parte ponune

6otur. Porro funda iacere ad capillum. Tud.2o, eft directifsi-

ac certiísimo ictu fcopum tangere. Píal.40& 69.à numerofitate loquutio fumitur,cum dicuntur peccata authoítes noftri multiplicati effe fuper capillos ca«pitis noftri. Denique dephrafi, Raderebarbam accapillos,quod fignificat dolorem, merorem aut indignationé,ut eftexemplü etiam Eíd.o.fapráin B ARB A& CAL,V1CIO dixi.

CAP10,& Captiuitas, uarias habetloquutiones: ut,Capereanimas. Prouerb.n.Qui capit animas, fapiens

runt mihi ftatuta tua: id eft, de eis tanquam rc longe 70 cft;id eft, qui docendo homines perfuadet,& ueluti in

fuam

*