2t D' E

dum Septuaginta,uirtutum, fecundum Aquilà, exer.cituum. Quintum, y 5» Elion, quód nos excelfumdicimus.Sextü,n^nN vx Ezer echeig: quod in Exo»dole itur: Qui eft,mifit me. Septimü,^1* Adonai,fios Domioà generaliter appellamus. Octauum,mIah,quódin Deo tantum ponitur,& in Allelu Ih fo-natur. Nonum,nm*Ichoua,quod nomen z,2)faunnzey tetragrammaton,& ineffabile putarunt;Idé aüt fibiuult,quod Exiftés.Decimü,"wv Saddai: Aquila inter-pretatur Zwv,id eft,robu(tü,& ad omnia perpetrádafufficienté, Caterüm obuia funt in Sacris literis& alianomina:ueluti cü appellatur clypeus,fcutum,refugiü,cornu falutis,propugnator,defenfor, petra feu rupes,ignis confumens,gloria fpes,robur,fortitudo: ité om-nipotens, Deus deorà, Dominus dominorum, Deusac Dominus coli& terre,&c. Sed hec potius p epi-thetis,dignitaté,potentiá,& admiranda Dei effecta,il-luítri quadá ratione defcribentibus, quàm pro nomi-nib. proprijsaccipicóuenit. Quo quidé pacto dicere

D E 218

fis. Tertió,mifericors eft preeruans fcilicet à lapfu.Quartó,clemens eft, erigens fcilicet lapfum. Quin-to,longanimus eít;non ftatim punit homines atq: peccant,fed differt paenam:quia non uult morteíri pecca»toris,fed ut conuertatur& uiuat. Sextó, multa pie-tatis fiue mifericordie eft, erga eos fcilicet qüi indi-gent,& non habent merita, Septimó, multe quoqueueritatis, in przftandis fcilicet promifsis. Octauo,cuftodit pietatem fiue bonitatem in mille generatio

Io nes. Punitenim peccata parentum iin filijs,in tertiam

& quartam ufque generationem: mifericordiam ueróacbonitatem fuam protenditin mille generationes, i-taut miéricordia eius maior& amplior fit ira eius idqd' Hebrzorü fapientes ita efferüt:Maior eft pprietasbonitatis Dei,quàm gpprietas ultióis, NonóG,remittitomnis generis peccata:Iniquitatem,hoc eft, ea pecca,ta qua temere& cum quadam pr&íumptione admit-tuntur:tranfgrefsionem,hoc eft,defe&tiouem& azveza»eia», quod Hebrzis eft ywn Pefcha: Manifeíta quoq;

poffemus, Cneum,& Cornelium,& Scipioné, propria 20& publica peccata, que ueniunt appellatione non

effe nomina eiufdé perfonz: at Tribunus, Imperator,uictor,triumphator,gloria Reipub.& que huiufmodifunt,agnofcentur fané eiufdé períonz appellationes,fed minus proprie, atq; ppter externas caufas afciti.tiz. Quoties proinde legis, Hzc dicit Dominus,bec dicit qui eft, hec dicit fortis, Dominus exercituum, om-nipotens Deus coli propugnator nofter,&c.hzc om-nia fic accipies, tanquam fi fimpliciter fcriptum effet,Hzc dicit Deus:neque ob diuerfitatem nominum di-ueríos deos quisfufpicabitur.—Porró quiaresagno-fcanturtum perattributionem fuarum proprietatum,tum& per feparationem alienarum:idem funtnó tanetum pofitiua,fed& priuatiua nomina rerum. Quareetiam crebró quedam nomina dicuntur de Deo negatiué:ueluti quando appellatur Increatus, immortalis,inuifibilis,incorporeus,&c.Atq; hec defcribunt,Deüoftendendo duntaxat quid non fit:nempe effe eiufmodifubítantiá,que non fit creata, quz initium non ha-buerit,qua item non moriatur feu corrumpatur, quz

Chataah.tametfi quidam n^won Chataot dici uoluntpeccata, quz in pueritia maximé, non pleno rationisufufiunt. Decimó,non eft refpector perfonarum, nóenim innocentem habet eum quinocenseít. Vnde-cimó,uifitat iniquitatem patrum fuper filios, fi fcilicetfilij imitentur facta& fcelera parentum. Aliàs nó por-tabunt filij iniquitatem parentum. Ha&tenus Hebraique bona ex parte leguntur& apud Rabbi Salomoné.Et Hebrzi hzc Dei epitheta(iue elogia fic diuidunt,

3o utexipfis faciant 1;(quas ficuocát) proprietates Dei.

Obferuandum autem eft, quód plerunque Paulus infuis Epiftolis nomen Dei,patri, Domini autem, Chri-fto feu filio Deitribuit:quód non eo facit, quód uel pater non fitetiam Dominus, uel filius non fit uerà De-us:fed ideo, quód in myfterio redemptionis patri fumma dignitas ut uero Deo tribuitur:& filio contrà exi-nanitio,quéd pater donauerit& miferit filium eiquemandata redimendi& docendi humani generis tradi-derit. Quapropterfilius tanquam iam feruus, dicit fe

deniq; nó confpiciatur corporeis oculis, neq; etiá con 4o ab illo miffum:íe eius,non fuam uoluntatem facere:il -

trectari,autfenfibus percipiqueat. Secundo: Quz-dam nomina dicuntur affirmatiué, ead; relationé ar-

uuntadeaquzà Deodiftinguuntur. Huius ordinisfn ee CAATE tU pubernator, Dominusnanq; eft,refpectu miniftrorü: Rex, propter fubditosquos regit: Creator, propter creaturas quas admirabili potentia condidit:Gubernator,quód eaídé fua fapi.entia conferuat,gubernat,moderatur, Tertio,Quz.dam nominatantü fignantaliquid cófequens naturá

lum honorificare,feQue tantum eius mandatü exequi

& do&trinam docere,non fuam. Quare illum etiam utferuus ubique inuocat, ab eo opem petit,& omniaineum ut füuum Dominum refert:cum& ipfe tamen cumillo femper operetur,& plenam poteftatem habeatanimam fuam ponendi& recipiendi. Domini porró no»inen magis filio conuenit,tum quia nos illi paterinlhereditatem ac cultores dedit:tum etiam, quia ille nosfuo preciofo fanguine redemit, fuaque membra effe-

autoperationem Dei,ueluti hzc:Iuítus, fan&us, bo- 5o cit,non uel pater,uel Spiritusfanctus. Hzc e(t cau»

nus,fapiens,potens: quz naturá quidé& operationéDei confequuntur( ex effectis namq; ipfius Dei fum.pta funt) minimétamé fubftantià oftendunt. Quarto,Quzdá deniq; fignificant rationé quandá accidenta;riam,quz à natura, aut ab operationibus Dei deriua:tur.cuius generis funt hec:Protector,defenfor,clype-us,petra,refugium,&c. Quintó,Exhisuero omnib,fromptàü eft animaduertere, nulla omnino extare no^mina quz fubítantiam Dei appofité euidenterque ex-

fa,quarein Nouo teftaméto plerunque tantum primaperfona uocetur Deus,& tantum fecunda Dominus:quod obferuaffe utile effe,ne quis hinc errandi occafi-onem hábeat. Poftquam dixi deipfa fimpliciuoceDeus,deque eius fignificationibus:nunc etiam dicamde eiusui, quatenus cum alijs uocibus coniungitur.

Deum alicuius aut alicui effe, faprà expofui effe correlati-uum., Quare cum fepe in Pfal.reperitur, Deus meus:omnino in eo feníu accipitur, ac fi diceret, Tu fumme

primunt. Verüm adícribamus fané prolixiorem ho: 6o creator,quem ego prouero Deo agnofco,colo acinuo

rum Dei epithetorum enumerationem,ut eam Fagiusex Rabbi Salomone recenfet.Sunt autem eius hec uerba. Sed placethic commemorare, quomodo HebreihecDei epitheta, quz fibi ipfemet Deus attribuit,ex.ponantatqueenarrent, Quódbis dicitur Adonai A-donai,eo fignificari dicunt duplicem in Deo mifericordiam:alteram,qua preferuat hominem à peccato: al-teram,qua remittit ei qui peccauit delictum. Secüdo,&àocat fe 9N E], id eft, Deus fortis:quo innuitur poten-

co,quique me crea(ti, redemiíti,& nüc regis ac foues.Nonnunquam etiam. ingeminatur, ut magis affectusorantis, X hic mutuus refpectus aut correlatio expri-matur: ut Pfalm.22.D eus mi,Deus mi, quare me dere-liquifti?.— Deusdeorum, dicitur uerus Deus, Pfalm. 50.Dan.n:: quiaille nonita Deus e(t,ut angeli aut reges,autetiam cacodemones,ut quandam inferiorem po-teftatem habeat, fed fit fupraillos ipfos fammus Do»minus:ficut communi more füummum regem, Regem

tia Dei, qua poteft fuccurrére fuis, utcunque oppref. 7o regum uocamus,| Rebus quas amplificare uolunt,

k aliquando

||til|||