241 D

Viam mandatorum tuorum curram, cum dilataueriscormeum. Dilataricor.2. Corintb,6, figaificatfecure,liberé& plenaanimiconfidentia, non tantum exclu-fo timore, fed etiam adhibito amore ac gaudio, cumaliquo agereautloqui. Dicitenimibi Paulus,fuumcor dilatatum,& osapertum effe erga eos:iubetque eos non anguíto erga íe animo effe, fed uiciísim dilata-ti;id eft,liberé,candidé, aperto pe&ore&latoanimoergafecífeacagere. Latitudocordisaliàsin bonam

D. 4 224.

bulatio. 2.Sam.26. Angufítiamihi fuperte frater mi,dulcis mihi fuifti ualde.pro,crucior detua morte. Sie&riSamuel28. Iangujlia ambulare.P(21.158, Si ambula»uero in medio angufítie,uiuificabis me.id e(t,fi in fummis periculis ac difficultatibus uerfabor: De anguítiainuocaui Dominum,& exaüdiuit mé iri latitudine.Pfal.u8, Angujliis afficere animum alicaius, Genef. 27. pcruciare. Ang»[Has dilatare, Pfal.25 fignificat crefcere dit,

ficultates:tametfi ibi fit Tribulationes. Anguftiz ap^

partem accipitur,& fignificat amplitudinem fapientie to prehenderunt me, ficut anguítiz parturientis: Ifaizs

autetiam animi magnitudinem, utlegitur 1. Keg. 4.Dedit Deus Salomonilatitudinem cordis fecundumarenam quae eft in littore maeris.id eft,ampliísimam rerum cognitionem. Nam de fapientia Salomonis inprecedentibus& fequentibus illicagitur. Nonrarótamen etiam uitium, prefertim fuperbiam& audaciam, phrafis hzc indicat: ficut& apud Latinos Magnus«nimus in bonam, magni uero[piritus& uxyaav*ay in malápartem accipitur, Sic Prouerb.z1,altitudinem oculo-

2tideft, tales cruciatus; De oréanguftiz reniouere,Iob;6.pro, liberare, Verüm dehoc Hebraifmo dilata-tionis&anguftiz, pofteainnomine LATITVDOadbuc quaédam.;

DILECTIO,charitas&amor, haud itamultumin Sacris literis differunt: tametfi Grammatici,& etiáipfe Cicero,dicant plus effe amare quàm diligere. Ali-quiautem Theologi Charitatem utrique praeferunt,Diftinguunt aliqui& hoc modo, quód Amor fit om.

rum& latitudinem cordis impiorum dicitureífe pec. 2o nium obiectorum, ut etiam brutorum aut mortua-

catum. Ineam fententiam Deut.6.legitur, Ne dilateturcortuum, Seddepleriíq; hifceloquutionibus fu-prà inuoce CORDIS actum eft. Dilatari etiam os,ingenere anie liberé& audacter loqui,& ueluti ce^lebrare aliquid;aut gloriari de aliquo.Quodaliàs in rebonaáaciufta in bonam partem accipitur: aliàs contràià malam.in bonam partem, ut fuprà audiuimus Pau-lum dicere,fuum os erga Corinthios effe apertum. Et1 Sam 2,Ànnamater Samuelis dicit, dilatatum effe osfaum fuper inimicos:id eft,datam fibieffeà Deooccáfionem celebrandi Dominum,& gloriándi contra ad.uerfariam aut emulam fuam, Contràir malam par-tem de iimpijs dicitur Pfalm. 35. Dilataueruntfuperine os füum, dicentes Euge euge: pro, infultaueruntmihi petulanter gaudentes dé mea calamitate. Sic&lfaiz 57 dicitur, Super quem dilatafti os tuum.tametfipofsit uideri hioc loco fignificare derifionem, quia fz-petali ge(ta alios quafi petulanterirridemus. Przce:denti porró phrafi uicina eftilla Germanica,€?u bafttae maul(doíer su vocít auffgetban. Dilatare s fignifi/cat etiam paratum effe ád accipiédum:(icut Pfalm.81.Dilataostuum,& replebo illud. perindeac fiidada-uium, aut etiam infantum nutritionem refpiciat, qui^bus id unum fupereft operis,ut porrigente matre má.mam aut cibum,os aperiant,& porrectum alimentumfufcipiant, Dilatave am,aut grejjus alicuius, eft, eutn ac e»ius conatus in tutum locuti deducere, tueri ac prote

ere.ut 1. Samuel.22& Píal.18. Dilatafti greffus meoseee me, Firmius enim ftant; qui rionnihil dilatantpedes, ut folent lutantes: quàm qui eos nimium iua-gunt.Tametfi& inde phraíis hzcuenire queat, quódIzti ac confidentes longos paffus facere folerit,«au;eeBiblfovrss, Dilataré animam, fignificatamplum quid expetere ác defiderare.ut Habac.2, Qui dilatatanimam fusam ficutinfernus. Et Ifaiz 14, Dilatauit inferrius ani-snam fuam,& aperuit os fuü(ine modo: quod magni-tudinem ac przíentiam painarum impiorum indicat.Prouerb.i$8,dicitur munus alicui Dilatare uiam: id eft, parate aditum ad regem, aut alios magnates. Sic Latinidicererit, parare uiam. Contrà autem anguftie ponuntur pro odini difficultate ac preífura corporis aut ani.mz. fiue hictropus inde ueniat, quód in aduerfis&triftibus conftringatur cor:fiue etiam, quód perincó.moduri eft in loco angufto uerfari, undé nequeas eahabere quz tibi fantneceffaria, Cuius üocis aliquotphrafes exponemus, ut ex contráfij confideratione tátore&tius uerbum Dilatátionis intelligi quéat. Axigueflus et locus à nobis, 1.Reg. 6. pro, anguftior e(tquàmut commode omnes fimul habitare queamus.Hic uox

rum rerum,ueftis,pecuniz,& fimili: fed dilectio,&praefertim charitas,tantühominü ac Dei. Nos iam p-mifcué iftis uocabulis in explicando utemur, tanquáfi prorfus fintfynonyma. Definitauté Anguftinus a^moréinlibro de Amicitia,quod fit anime rationalis affectus,per quem illa aliquid cü defiderio querit& ap-petitad fruendü,per qué& fruitur eo,& cü quadá fuauitate interiore amplectitur,& conferuat adeptü.Hücaffectum diftinguere pofsis uarié. Alius enim eft a-

jo mor Deierganos,quo ille adeó dilexit mundum utu-

nigenitü traderet pro nobis.Ioan.;.& quo nos dilexitin dilecto, Cá igiturScriptura predicat diledtionemaut amoré Dei, plerunq; intelligit de paterno fauoreDei erganos, ficut Iohannes in primz quarto inquit:In hoc eft charitas,non quód nos dilexerimus Deum,fed quod ipfe dilexit nos. Sic& Rom.s. Papi(ta aut&plérunqi ad fua opera& merita erga Dea ne uocé& eius dicta trahunt. Ex hoc porró atnore aut dilectioné duz figurate fignificationes exoriuntur, Aliàs e-

40 nimad caufam efficientem uox hecredit: utcum ibi»

dem Deus diciturCharitas id eft,autor.effe&or& ap^probator dera charitatis. Aliàs ad effectus fuos prola,bitur.utiloan.j. Videte qualem charitaté dedit riobis Deus,ut filij Dei nominemur. Charitas híc probe-neficio ex charitate profluente ponitur, caufa pro effe&u,ut opere diligere.Sic& Ro. 5, dicitür dilectio Deidiffufa effe in cordibus noftris per Spiritum fan&um.id eft,effectus,indicium,aut teftimoniü illius páternzcharitatis,nempe ipfemet Spiritus fanctus, clamásin

50 cordenoftro Abba pater. Alius eftamor hominis fiue

erga Deum,fiue erga proximumm,atq; adeó etiam aliasres inferiores, Deamore erga Deum& proximum a-giturillo precepto: Dilige Deum extoto corde&to»taanima,& proximü tüum ficutteipfum:exhifce duobus preceptisuniuerfíalex deperidet, Matt. 22; Quidiligit,legem impleuit:dilectio enim malum non Ope-ratur, Rom. 15 Dicituretiaim dile&tio autcharitas o-perire uriiuería delicta, Prouerb Io. pro, difsimulare,Dicitur& uiriculumi integritatis effe,jnon quód perfe;

60&iísimum reddat hominem, ut Papiftz interpretan,

tur: fed quód conferuet unitatem ac coniunctioné fratrum. Quod Gregorius eleganter hifce uerbis expo-nit: Charitatis eft proprium;nutrire coticordiam, íer^uaté compofita,coniungere diffociata,&c 1.Ioari.4 dicit; perfectam charitate esicere timorem foras: quodrecté tum de Dei charitate erganos iritellisimus( càenim ear credimus, utidcm ibideii affirmat, fiduciaconcipimus in dieiudicij tü etiam de noftra charita-teerga Deum. riam dilectio cum feruili timore confi-

h&cpropriéaccipitur. Argwélia loci; pro, dolor aut trj» 7o ftere nequit. Plerüq; enim odimus ac deteftamur eos,