Buch 
Clavis scripturae S. seu de Sermone Sacrarum literarum / Autore Matthia Flacio Illyrico
JPEG-Download
 

Wiese quu e aig mnes i Mai i tn tn tt gii eee pU

35 P 1effe diele&io ex corde puro, confcientia bona,& fidenon fi&a: cuius di&i fenfüs e(t, quód lex exigat chari-tatem unà fide, corde& cófcientia pura: uel etiamfimulalluditad renouationé, ubi ex uerbo concipiturfides feuagnitioChrifti,g efficit cor purü,& conícien.tiá boná,ex qua porró charitas& alic uirtutes ac bonaopera proficifcuntur. In Apocalypíis fecundo,& ui-gefimofecundo, Chri(tus dicitur«&«, principium&finis, propterea quód illeeft& autor omniü,& finis:idque dupliciter,ut qui ubique,omniaboná agit& perficit:& ad cuius gloriam omnia directa effe debent. Sic ex ipfo,per ipfam,& in ipfofunt omnia. a.FINGERE,&FORMARE, dicit Bafilius perti-nere ad corpus; fed Creare, ad animam: quod difcri-menexSacrisliterisprobarinequit.FIRM ÀRBE,nonnurquam non tántum elfentiz a«licuius rei cortobórationem fignificat, fed etiam qu&cunquerei(utita dicam) ekornationem. SicPaulusdicit Romanorum quarto,fe non deftruere legem perfidem,fed confirmare aut ftabilire: id eft,implere. Firemare uultum aut faciem, fuprà in F A C IE expofui, Firmaere aliquem uper inimicos: pro, firmiter conftabilire& fupe-riorem facere. Pfalmo105. Et firmarunt eum fuperinimicos eius. Firmare fantlusrium, Exodi decimoquin-to:Sanctuarium Domini firmabunt manus tuz.id eft,tu tibi minifterium&tabernaculum extrues. Firmareegenum. Leuitici uigefimo quinto:Cum nutauerit ma-nus fratris apud te,&c.tu firmabis illum: pro, nutantéeius rem familiarem falcies tuo aliquo auxilio& con-filio. Femmare in terra.pro,conftabiliri eius ftatum ac res.Píalmo 149. Virlinguz non firmeturin terra. pro, ni-hil ei faccedat.Sic Plalmo ror, loquens mendacia nonfirmabitur coram me.pro, non etit acceptüs, non pla-cebit mihi,nec ftabilietur, non feram diu apud me,virmari cogitationem. Fitmata eft contra Babel omnis co-'gitatio Domini, Hieremiz&1.id eft,Deus certó ac fineulla difpenfatione aut acceptatione faciet, quod femelde caftiganda Babylone ftatuit.

F!'L 336

do,quód calamitates non fp onté aut temeré ueniunt,uthomines de phyficis caufis fomniant:fed à Deo,ca-ftigante pios quidem ut fanet,impios ut perdat.Sicaccipitur Marci tertio: Accedebantut attingerent eum,quicunq; habebant flagella:id eft, morbos. Sicetiam5 eiufdem dicit, Sanerisà flagello tuo. Sed nihilomi-nus crebró& pro ipfo caftigationis organo aut mediofamitur: metaphorice tamen translata, uel ad homi.nes quibus nos caftigat, uel etiam ad ipfas actiones ca

initio,in medio& fine io ftigatidi,ut Iofuz 27. Gentes ifte erunt uobisin flagel

làm in lateribus ueftris:id eft, inftrumentum quo uosDeus fubinde caftigabit. SicIob quinto, A. flagellolingue abfconderis:id eft, ne tibi delator, autalioquimalalingua noceat. Flagelleauferri progenitus perdi,accipiturIob 36. rlagellum excitare fuper aliquem, líaiz de-cimo: Excitabitfupereum flagellum iuxta plagá Ma-dian.pro, perinde grauiter eos affliget, ut Madianitasolim. Flagellum inundans: pro, magno impetu ueniens,aut potius laté graffans, ficutin magnis exundationi-20 busaquarum laté fit peragros& rura uaftatio:ita funtcómunes calamitates, cum Deus plurimos homines,ciuitatesaut gentes caftigat. Ifaiz28.Flagellum inun-dans cum tranfierit,nó eueniet nobis.pro,etiáfi Deusplurimos paísim caftigauerit, immiffa caritate, peíteaut bello, tamen nos foli erimus ab omni calamitateimmunes. Sic Pfal. 77. queritur Dauid, fe perpetuó àDeo caftigari: contràautem, fceleratosíolos immuenesácladibus effe, Ideo inquit: Inlaborehominumnon funt,& impijs flagellantur.In hifce teftimo- nijs plerüq: eft generalior uox Vapulare, aut Plaga: qua-re& plagarü uox celebris eft: fed Grecus plerüq; ba-betaceif quem Latinus uerfor imitatus fuiffe uidetur.FLATYV S uox aliquarido explicatione indiget, utprafertim Ifaie fecundo,ubi fcriptum eft: Ceflate uobis ab homine,cuius flatus eft in naribus eius. Quo a-lij putant défctibi iracundiam, quia irati fpirant ardentem qQuéndam halitum etiam per nares: quafi moneatIfaiás,ne fint molefti Mefchiz,qui etiam irafci& punire foleat.Alij putant moneri homines,ne magistyran.

EIRMAMENTVYM uertunt fepe, quod Hebraei 40 nos quàm Deum timeant, utpote qui fintadeó imbe:

uocant y"v^ Rakia, regionem ztheream, in qua funtftelle:Gracé esgtuuz foliditatem:quod forté tun ideofic uocatur,quia fitfolidifsimum ac firmifsimum: tumetiam, quia fit quafi fundamentutti totius edificij,autopificij mundi. Aliquando etiam uocatur Mab-dil diuiforium, quia diuidat aquas fuperiores ab infe-rioribus,ut Gen.t.ubi uidetur etiam infimam regionéaeris comple&ti fuper quam fint nubes, pluuiam& cognataaquofaQué meteora continentes. Eam enim o-pinor fententiam ueriorem effe, quz fentitaquas fu.pra colos pofitas, effe itas ipfas quz in mediatepio^ne aeris, in nubibus miraculofe à Deo fufpenfz deti.nentur: quàm quód füpraomnem ethereámi régionéfintalique aqu, quarum ibi nullus Certà ufus homi.nibus( propterquem omnia creata funt) effe poffet.Verüm de hac quzftione fupráinuocé AQ.VA proli- dictum e(t.Senfus ergo loci Genefis í,eft,firmamé-tum diuiditaquas inferiores ab ijs quz funt fupra fir-mamentum: id eft,fupra hanc infimam regionein cc.

cilli,ut mifero narium halitu ui&titent:aut etíam,quo-rum anima acuita perindeut flatus quidá expiretpernares. Sic deimbecillo medio uitz, aut refpirationeaccipitur, Iob;4. Siapponeret Deus corfuum fuperhominem, fpiritü eius& flatum eius ad fe colligeret:id eft, mox ei adimeret refpirationem& animam. Sic& lobis, accipitur. De irauideturaccipi Pfalmo 10.In omnes inimicos fuos fufflabitin eos: id eft; iratus,minas& mera exitiá fpirásirruet in eos. Sic& in Plau

56 t6 dicit miles gloriofus,fe difflaffe integras acies,quia

(ut di&um eft)irati ob cholefatn accéíam quafi igneüquendam halitum fpitant, Vicinum huic eftmagnumfpirare,«ya wikev, mapnos fpiritus fibifumere. Sic&Poetae de iratis dicunt,

^oSpirantesnaribus ignem.

FLECTERE genua, fighificáttum orare, quiabicorantium geftus eft:Ephef.2.tuim etiam colere, hono-rare: Philipp.2.Vt ei omne genü curuetur, cocleftium,terreftrium,& inferorum..

li autaeris,quz circa nos eft: de quahicnunt proprié 6o/ FLERE,notauox eft:fed parittamen quofdam He

agitur. Nam de fuprema parte cceli, in quarte diei o»peribus dicitur.

EIRMIORES iubet Paulus confirmare imbecil,los,& eorum infirmitatem geftare, Roman. 14 15: in-telligens,uel eos qui parum profecerunt, uel tentatio^nibus cribranturà Satana.

FLAGELLV M,inftrumentum caftigationis,cre-bró in Sacris literis ponitur pro ipfis inflictis plagis,fiue fint externz calamitates, fiue interni dolores,ten

braifmos,qui explicationeindigent.ut Pfalmo 78.Vi-duz eius non fleuerunt. de magnitudine cladis dici-tur.ubi enim non poffunt funera folenniter peragi,fo^lito fletu ac lamentationibus uti mos fuit. Fletes fulci,Iob trige(i moprimo:Si fulci terre mez flét.pro,fi coe-gi agricolas inuitos ac flentes, feu fine mercede mibiarare. Flere flendo, eft, uehementer flere: ut reduplicationota eft. 1reco»flere.pro,inter eundum flere.Hieremizquinto, Eundo& flendo ibunt,& Dominum Deum

tationes,ac uexationes Satang.'" Quodinde fieri cre- 70 fuum quarent. Sic& quadragefimo primo eiufdem.

Signi-