p

353 p M

cum ira(citar,declarans eorum ruina fuatn iram& tremendam omnipotentiam.Píal.8.Commouebuntur Q^mnia fundamenta terrz: manifeíté dicitur de princi.

ibusà iufticia ac pietate declinantibus, qui moueri,id eft,non conf(iftere in uera uia,(tatione,aut diuinitüsordinata functione dicuntur:ideo illis etiá graues pnas minatur. Eadem ratione poffet intelligi hzcuoxetiam Mich.6. Audite montes expoftulationem Domini,& fortia fundamenta terrz.niíi quis mallet per pro»fopoposiam interpretari.nerationis fufcitabis,líaiz 58:id eft,origines.Forté ta-men melius,quód uetera edificia inítaurabit, feu dirutas ciuitates renouabit, Fundamentum uocat Apoíto-lus r.Corint.;,ipfum Chriftum,cum dicit: Fundamen-tum aliud nemo poteít ponere, preter hoc quod pofi»tum eft,quode(t Ig s vs CHRISTVS.Sic uocatur,quia ipfe eft totius Ecclefiz ac religionis fuz caputacfedes:exquo,per quem,& in quem omnia,& cui acce:duntaliqua quafi ornamenta, aut ueluti accidentia:utpia ordinatio Ecclefie, ceremoniez, eruditz tractatio-nes uerbi Dei,& fimilia etiam que fundamento conuenire debent. Dicit igitur Paulus, ibife bonum funda»mentum ieciífe: id eft, primüm eis catechifmum autfummam do&rinz Chriítianz, feu ipfum Chrifti my-fterium ac meritum recté propofuiffe: fequentes ueródo&ores debere uidere, quid porro adijciantin exzdificanda Ecclefia. Fundamentum pro do&rinaaut do-&ore ponitur Ephef. 2, cum affirmat Paulus, pios effefaperítru&os fuper fundamentum Apoftolorum&

Fundamenta generationis& ge. 10

20

Prophetarum, exiftente fummo angulari lapide ipfo jo

IE S V:quod propterea dici credo,quía ficut firmo fir-mamento zdificium,ita uerifsimé doctrina ac teftimonio Prophetarum& Apoftolorum fides& pietas no-ftra tutó inniti poteft,& etiam illi foli incumbere de-bet. In hoc etiam fenfu,fuper Petrum, id eít, eiusueráconfefsionem ac doctrinam, quam tunc confefíus cftcoram Chrifto& Apoftolis,fuperftru&ti pie dici poffemus: nonautem fupereius perfonam, que mox Íz.-piufd lapfa eft.Sic& Píal.87,Fundaméta eius in mon.tibus: de ueris doctoribus dictum effe, pleriq; intelli.gant,qui fint fundamenta Syon aut Ecclefiz.2. Tim.2.dicitur: Fundamentum Dei firmum ftat,habens figna,culum hoc, N O v1 T Dominus qui funt eius; id cít, inhoceftprora& puppis, omnifQ; noftra pietatis firmistas acfecuritas, quód Dominus ueré curet. foueat actueatur fuos, neceos fibi de manibus eripi patiatur,Alij intelligunt de przdeftinatione:q.d.Paulus,folumDeum fcire feruandos& pereuntes.

FVNDERE AQVAM fupermanus alicuius, eft

4

o

eius famulum effe.Sic 4.Reg.5,Helifzus dicitur fudif 5o

feaquam fuper manus Heliz,propterea quód miniftrifoleant fundere aquam dominis loturis,fuper manus.Vno igituroperetotum munus famuliindicatur, Si-mul uero intelligiturinde,quod precipuum eft, nem-peeum fuiffe intimum difcipulü tanti uiri; Similis fer-mé loquutio eft,cum Dauid in Pfal.81 dicit, Moab effeollam lauacri fui:id eft,unum ex uilioribus inftrumentis fuz domus,quo ad fordidiísima munia utitur.EV NIS,& funiculu, lingue Hebrzz idiomatenonraró pro poffefsione,diuifione, aut etiam limite poni-tur: idd; ideo, quód Iudzitertam promiífam olim fu-nibus metiti funt,& poft dimenfas terre portiones fortem iecerunt,que pars cui contingere deberer.Píal.16,Funes ceciderunt mihi in preclaris:id eft, in locis commodis,amoenis& fertilibus,naCtus(um meam portio:nem agri, Suntueró ibi metaphorz, quibus Chriftusfuam Ecclefiam depingit. Sic& Pfal, 105 dicitur: Tibidabo terram Canaan,funiculum hereditatis terre noftrz:id eft,portionem promiffam.Sic Mofes dicit,funi

[n

o

pov fá

8toto mundo propri Deo fegregatam.Sic Iofeph dici.tur obtinuiffe duos funiculos:quia Iacob duos eius fi;lios Ephraim& Manaffem(ibi adoptauerat,& itaexuno filio duas tribus fecerat, cum alioqui finguli filijfiagulas tribus conftituerent. Zoph.2 dicitur, Ne quihabitant funiculum maris:id eft, Philiftzi qui incolütterram maritimam, Huncuero morem diuifíionis fub.inde Scriptura indicat, ut& Píal. 77: Sorte diuifit eisterram:id eft,funiculo diftributionis.Hinc eft illud Michez 2:Non erit tibi qui proijciat funiculum in fortemin coetu Domini:id eft, nó habébishzredem, qui cumalijsfortiatur de portioneterrz fibi conueniente. Funes, pro imperio ponuntur aliquando: quia legibus,mandatis,& armis,ueluti funibus quibuídain, fubdiricolligantur,& ad obedientiam magiftratuum adigun-tur.Píal.z:Proijciamus à nobis funes eorum. id eít, do&rinam, claues,& totíus minifterij Chrifti feueritaté.Píal.129.Dominus iuftus preciditfunes impiorum:ide(tuim,potentiam ac fraudes, quibus pios perinde iafua feruitute colligarant, ut agricole equos aut bouesfolent alligare fuo aratro.Siclob;o:Funem meum fol,uit Deus,& afflixit me Dei mei potentia.Sicpofsis in-terpretari& illud Pfal.18, Circumdederüt me fuxes mor»tis item funes inferni. Aliqui malunt dolores, quandoqui^dem heuel utrunq; fignificat. Sed rectius funes:(icutmox fequitur, Laquei mortis.Sic& Iob;61legitur irre-tiri funibus paupertatis. Funibus bominis trabi aliquem: id.e(t,humaniter aliquó perduci, Ofez r:Funibus hominüin traxi eos, funibus charitatis: pro, fumma huma-nitateac benignitatecoseduxiex /£egypto. Per funescharitatis ille exponit funes hominis, ut folet Pfaltes fa-cere. Funisarcus intelligitur neruus arcus.PÍal.21:In fü,nibus tuis preparabis contra faciem eorum. quafi di--ceret,ficut fagitte in neruo arcus dirigunturad feriendum aliquid;fic Deus etiam praeparat& dirigit poenasac plagas in caftigationem impiorum, Funes mendacij,Ifaie 5: Va illis qui attrahuhtiniquitaté funibus men.dacij,& ueluti funibus plauftri peccatum. id eit, ratio^nibus illicitis,illecebris& pretextibus addunt pecca-ta peccatis:uel potius qui ualde folertibus& admodülaboriofis conatibus ac cofilijs aliqua fcelerata,& pietati hominibufd; perniciofa opera molianturac pro-mouent.Similefermé eft quod Paulus dicitigevpizzr xà«iy, excogitatores malorum:cuiufmodi funt infidizbellorum,corruptelz religionum, expilationes fubdi-torum. Máximé autem apta uidetur effe eà expofitio;quód ultra omnia fua peccata infultándo ire ac minisDei, uelutiuiolenter fibi cuinulabant& accelerabantpeccata,irám Dei,& poenas: non aliter ac cum ui maxima plauftra ualde onerata funibus à bobus zut equis;aliquó ad difficilem locum pertrahuntur.Solent enimiin multislocis,curribus iuga funibus alligari.ideo etiain z. Pfal.connectuntur ifta duo, 2.Sam.8 legitur,auodDauid percufferit Moab,& inetitus fit eos funiculo:quod ita pleriq; exponunt, quód certaratione pop uláfit partitus,ut aliquam partem interficeret,& aliquamfibiin feruitia referuaret, ficuti etiam ipfe textus cl«rénárrat;(icut& terra funibus diuiditur,quó hec loquu;tio refpicit. Vocem 1o, fecundi Regum uigefimopri:mo,Ifaiz trigefimoquarto: aliqui uertunt funiculum;aliqui lineam, aliquiregulam. Ego eam exporiam iriuoce Regula.

FV R O R,exponetur in uocelIre,quoriiàm in Sacriscognata funt.

FVRARI prater propriam acufitatifsimam fignificationem, habet quzdam idiomata in hac lingua: utGen.31,Iacob dicitur furatus effe cor Laban: id eft,cé-laífe eum fuurn abitum,atq; ita impofuiffe ei, ficut tex-tus ipfeeam plirafin exponit.Sed 2.Sam.15. Furabatue

A3

culum Domini effe Iacob: id eft, fuam portionem ex 7o Abfolon cor uirorü Ifrael, lógé in alio fenfu accipitur:

o