349 L E

tanturea que faprà diximus, quorodo per fidélex ftabiliatur. Sub lege effe,1 Cor.9, fignificat Paulo,obferua-re ceremonias legis. Dicit.n.fe ijs qui erát fub lege fa-&ü effe fub lege, ut eos qfub legeerátlucraretur. Ro.6 fub lege effe, cft fubeffe maledicto legis. Cótrariü eftSub gratia efJe-Sic& Gral. 4 Chriftus dicitur factus fuble

e,utnosá maledictolegis liberaret. Deniq; fub legeeffe,eft,à lege regi ac gubernari,ut puerü,ut carnalem,utnó fpiritui ultro obedienté, Vide fuprà deabroga-tione legis,aut liberatione à lege. Legisopera dicuntur,quzcunq; lex precipit:prefertim aüt Decalogus. Ali-quádo tamen licet raro,uidéturtantü ea dicioperalegis,queillanobis extorquet,nó que gratia pernos ef-ficit. Cá aüt Paulus ex iuftificatióe operalegis exclu-dit, dicés, Ex operib.legis non iuftificabitur omnis ca-ro,&c. tü fimpliciter omnia noftrabona operaexclu-dit,fiue à renatis,(iue à non renatis, fiue ex gratia,(iueex natura facta,ut ex innumeris alijs equiualétib.phrafib.apparet:qua de re fuprà plenius monui in uocabu-

"*

L E$59fub alio feruatore,quàm fub Mofe: quia indicat nos efÍe liberatos à maledicto legis, quia ià fponte fpiritu impellente ea agimus quz recta(unt: non perpetuo in-Ítante,exigente,& extorquente pedagogo,autetiamtyranno Moyfe. Legem dari aut infcribi in cor, Hebr.10,&lerem.;r e(t, ita fpiritu Dei renouari, illuminari,& in»flammari cor,ut& iudicare de reb,diuinis rectius ho-mines queant,& cupidius illis obtemperare covétur.Nonaüt e(t fenfus, quód pij plená noticiá omniü fen-

rotentiarum legis ac doctrinz Dei perillam fpiritualem

inftitutionem aut legis inícriptionem habeát, ficut fa^natici quidá ex illis dictis contra Scripturam perperáratiocinantur. lacob. cap, ruocatlegem perfcttan überta-t, mandata Deiconiuncta cum animigegeneratione:ubiiam funtnon tantum mortuz ac fugaces noticiz,utez queex fpeculo concipiuntur, ficut ipfemetibiloquitur, quales funt ez quas folalex in animali homine gignit:íed uiug,efficaces,permanentes,& in opereipío uigétes. Talis uero lex dicitur effe libertatis,quia

lo Gratiz,& ét in hac ipfa uoce paulo anté.Gal,.2 inquit 20 non amplius feruiliter aut tyrannicé urget hominem

Paulus,Ego per legzlegi mortuus fum,ut Chrifto uiuam.i.lex me ad defperationem de fuaiufticia ac falute,acadquerendüaliü feruatoré,uolenténolenté adegit.Quomodo alioqui etiá per Chriftum legi moriamur, fupràplenius dixi. Gal.; dicitur, Lexno: es ex fide: quod noneft ita intelligendü, ficut cum Paulus Rom. 14 inquit:Quicquid ao eft ex fide,peccatü eft.Hoc.n. modo etiálex eftex fide.fcimus.n. eam à Deo effe, Deü eius obeedientiá flagitare,& placere Deo ut legi obedianthomi

ad preítanda opera: fed ultro ac ex libertate fpiritus,fponte ei obedithomo renatus, Capite z uocat lacob.legem regiam illad preceptum, Dilize proximum tuumficut teipfum:quia ficut rex totum populum fub fe ha-D q popbet, fichec uniuerfalifsima regula plurima fpecialiamandata. Chriftus negat Íe uenijJe legem foluere, fed im-plere, Matth.5. Putabantilli eum fimpliciter ac prorfus legem abrogaturum, latanoua quadam,fua multocommodiore: ficut fermé etiam Papiíte hoc tempore

nes. Sedfíenfus e(t: legem nó polliceri iufticiá foli fi-; o fentiunt. Euangelion.n.dicunt effe nouá& perfectio.

dei, aut credenti,uerüm integre obedienti. Sicut ipfe.met Paulus fefe declarat,addens legem dicere:Qui fe;cerit ea,uiuet in eis.i, quód integram obedientiá à fal-uandis requirat& flagitet.t Corin.15, Peccati autem uis etLex.i.ideo& ea demum ratione grauat, accufat& pu:nit, Deod; exofum reddit hominem peccatü, quia eftlege prohibitum. Nifi.n.à lege prohibitü effet.tanto.peré Deo nou difpliceret, nec adeó bominé granaretac perderet. Conuenithoc dictum cü illis fuprà expli-catís:Vbinon eftlex,ibi nec peccatum.item: Vbinoncítlex, ibi peccatü nO imputatur. Sicut ueróibiait À-poftolus oém efficaciá peccati uenire ex lege: ita por^ró adiungit, mortis uim, potétiád: cótrahomines nonaliundé effe,d ex peccato.Sicur.n.lex caufa eft, cur o-mne cótrariü factü(it peccatü.i. res Deü offendens,&hominé coráeo faciens reü:itaporro illud prauum fa-Gà e(t caufa,cur Deus irafcatur& puniat:utlex fit caufa efficiés peccati, peccatü aüt fit caufa pene feu mor»tis.Omne.n. factü ideo malü bonumüe habetur, quiaeft fuperioris lege aut mandato prohibitumaut preceptü:& quicunq; punitur, aut é premio afficitur, ideoponapraemiote dignus cenfetur,quia aliquid uel prohibitü uel mandatü perpetrauit.Galat.2 Quod fi exlege fit iufticia, Chriftus fruftrà mortuuseít. Si.n.no-ftris operib.legi pre(titisiu(tificari& faluari poffemusnihil certé Chrifto indigeremus. Sed Chriftus ob hocipfum nobis datus e(t,ut quoniá lex nos faluare nequiuitipfe nos iuítos ac faluos faceret. Idem prorfus di-citillud di&ü,Spiritus arguet mundü de iuíticia, quia

rélege Mofaica. Sed Chriftus reueranon uenerat utfimpliciter tolleret,aut antiquaret etiá moralélegem:uerüm ut eam impleret,prezítando que ceremonialisin fuis pi&uris pinxerat, przítando integ itiá& panas, quas lex exigebat ab homine:renouando& condendo hominem, uteiperet. Ceterüm nó immerito lex folui dicitur,curogatur.eít.n.qua(i quoddà uiaculü, ligans& ohomines ad preítanda ea que lex iubet. Quare:

e

4o turálegis alluditur, cü folui dicitur. Exoper:bis legis effe

Paulus Gal. diciteos, qui perlegem iuftificari&(al-uari conátur.Eos ueró dicit effe fub execratione, quiafcriptü fit, Maledictus quinon permanferit in omnib.quz funt ícriptain libro legis. Ngminé ueró in omnib.permanere,aut omnia ueré perfecteque preftare quaslex precipit. Ex Zion exibit Lex,& uerbum Dfii de Hie-rufalem(inquitI(aias cap.2.& Hoíeas 4) idem per u-tráq; uocé fignificantes.Seníus aüt eft, quód inde pro^pagatio uere doclrinz ac religionis fit incoeptura, die

50 Íperíis pertotum mundum Apoftolis, quin& ipfemet

Mefchias cum fua paísione& bonis itiade uenturus.

Allufio aGt eftad comunem morem regaorum,ubi in-

gens decus eít primariz ciuitatis ac regiz fedis, quód

oés inde mandata,leges&iurapetere cogantur. Taliloria condecorant Prophetz lerofolymà, eatnd; ues

F y,luti matrem omniü Ecclefiarü& magiftrá fidei faciüt:quod re ipfa accidiffe, Ata Apoftolori à narrát,], a;: IL:rlhHoc decus Romana Babylon fibi falfiísi

oítolné ulurpare

uado ad patrem. Gal. 5 dicitar, quód qui circumcidi- 6o tota Europa non aliunde quàm Roma,& per Roma:

tur.obligetur toram legem przftare. quod uerum eft:quia circumcifio erat faedus, obligans hominem ad totálegem.Tanto aüt erat ea obligatio uehementior,&minus apud Deü difpeníabilis, quod iam poft agnitüChri(tà, ueluti defperátes de eius plena faluatione,adMofen recurrebár,à libertate in feruituté, à folido do-Core ad pedagogum:idd; cü ingenti ícádalo,ac uelu-ti damnatione quadá Chriftianiími. Eodem cap.dici-tur:Si fpiritu ducimini,non eftis fub lege. quia uideli-

cet primü Spiritus fancti donum indicat, nos iam efÍe 70 bilitari aut infirmari legem, Habacuc, eft; ne;

nos doctores propagatas effe. Quod cim omnes hi-ftoriz,tum& ipfamet acta falfifsimum effeliquidó couincunt. LexDeiin alicuiuscordetunce[Je dicitur, cum isnon tantum ore& externa hypocrifi, fed& uero ani.mi affectu legem Deifequitur. Sic dicitur Pfalm. 17,Lex Dei in corde eius, ideo non nutabunt pedes e-ius:id eft, ideonec iple declinabitad falfam doctri-nam aut prauam uitam, motus feelicitate im piorum:nec Deus iratus eum,ut iniuftum,perire patie