€25 M O:ji,quz iniuftis ptoprié ponitur:quia pij fponte quz reCluntfaciunt. Poftremó,legi morieft, omnesi(tasexternas ac ceremoniarias leges non magnifacere,fedin fpititu ac ueritate Deum colere. Colof(fenf. tertio.Peccatum nó dominatur ijs qui legi mortui funt: quiahec mortem eis fecundum legis fententiam infligereoteft, cum nulla fit damnatio ijs qui fantin Chriftom$ V:nec etiam à lege excitari aut irritari, ut tantoplures cupiditates in homine cieat. Abíquelege mortuum effe dicitur peccatum, quia nec agnofcitur fineea,prefertim originale, nec ita feruet prauis cupidita-tibus.nitimurenim inuetitgm: nec etiam perinde ira-fcimurae fremimus contra Deum,ignorantes eum nobis impofübilia mandare, impofífibilemque iufticiamfisgitare,€ propternon przítitam eam nos,ira fua&ceterno exitio onerare. Lutherus habet elegantem fi-militudinem: Sicoriginale peccatum ueluti fopitumín nobis occultari icutignemin calce uiua: fic etiamperlegem excitari& exardefcere, ficut ille ex calce ui-ua,fiaqua perfundatur. tunc enim demum bene diffi-snulata& latitans maliciafefe prodit.— Oblioni traditus(um ficut mortuus corde, exponuntaliqui, ficut isquiex utero matris mortuus extractus eft: utcor me-dium aut uterum matris notet,ficut corterrz,^Vmbramortis, ponitur pro locis horrendisac periculofis ,que
babentqua(i prafentem mortem, aut qua(i regnum
fnortis(unt:ut funt carceres. coniungitur ueró plerunquecum tenebris, Permetaphoram porró, transfer;tur ad fpiritualeim captiuitatem,& extremá Dei igno»santiam,aut impiam religionem. Lucz primo, Vtap^areat ijs quifedentin tenebris& in umbra mortis.Bi& Ifaig nono,ac Matth. 4, Populus pofitus in teriebris uiditlucem magnam,& fedentibusin regione&umbra mortis lux exortaeíteis. Plurimus omninohuius phrafeos ufus eft in ueteri Te(tamento. Hebrai.cé unica uox eft Zalmauet,fed compofita. Videtur au-tem haberealiquam fimilitadinem cum Latino,ubiq:eftplurima mortisimago.—— Contritio aut confufio mortiserat apud Philitzos prefente arca. 1.Samuel. quinto:
M Oo é76
ad moviem,Hieremiz 4.id eft qui deftinati funtin mor-tem,illi uiolenta morte peribunt. alij,in exiliüübigenstur.- Eruercà morte, Píalm. 35, Vteruat eos à morte,&uindicet eos à fame, Idemuideturbisdicere, Morspafcet eos, Pfal 4. 9.id eft, dominabitur, perdet eos:ficutbruta pafcendo abfumunt aut deuorantherbám. Probibere à morte animam alicuius: Pfal. 78, Librauit femi.tam irz(az ,non prohibuit aut pepercit à morteani»mam eorum, fed uitam eorum pefti conclufit, aut tra-
Io didit..Sepelirein morteIlob 27, Superftites eius in more
te fepelientur. id eft, confecti morbis adhuc femiuiuifepelientur., Pa&lum cum morte, laize 28, Percufsimusfaedus cum morte,& cum fepulchro fecimus pactum.id eft,minaris nobis mortem& infernum,illi ueró funtnoítri amici,nihil nobis damni inferent.Sic deridebátProphetam,poenas Deidenunciantem.^ Ligamenta inmorte: Pfalm. 73, Non funtligamentain morte eorü. a-lij,pericula mortis. Forté fenfus eft. Diuturnis morbisante mortem nonexcarnificantur. Ligamenta alio
20 qui fignificant quauis ttiftia ac moleíta onera, Ifa. 58.
Ego moriar,D eas autem uifitando uifitabit uos: Gen.5,id eft,omnino poft neam mortem uos feliciliberatioeneinuifet, Moriar poftquam uidi faciem tuam, Gen.46.id eft, nüc libenter moriar.ficut Simeon canit:Nücdiniittis feruum tuum Dominae, uifo Mefchia. Et au^dietur fonus eius,& non morietur: Exod.28.id eft,taléfibi Aaron uefté cátintinabulis parabit, ut exaudiatureius ingreíTas,nec puniatur morte à Domino, quod eialioquiaccideret. Impiw ut moriatur:id eft,reus ac di
30 gnifs.capitali fupplicio.Nume.35, Neq; accipietis pre-
cium pro anima homicidz,qui eft impius ut moriatur,Animanof(tra pro uobis ad moriendü Iof.2.id eft, oppignoramus uobis uitá noftrá, quód faluieritis. M ORTY V S fumi, ignificat quod Latinis Perij:uel certé mortaü in potentia,non actuindicat.Sic dixit Deus ad A-bimelech Gen.20,Mortuus tu, quia mulier quá accepifti eft coniugata: id eft, iam iá tibi morsimminer. SicGenef.;o.Da mihiffilios:fin minus, mortua fum:id eft,perij,actum eftdeme,— Omnesnos mortui, Exod.12.id
id e(t, lues, uel etiam perturbatio acterrorex morbo 49 eít,oés perijmus.iáiá moriemur, nifi iftas expellamus:
ortus,perinde ac fi hoftes urbem cepiffent,& peream
raffarentur.. Domini füntexitas mortis: id ett, folusopen poteft fuos liberare ex media morte: Pfalm.68. celebrat enim Deiliberationes ex fummis malis,prafertim fpiritualibus.— Exitis martis igitur, fignificatliberationes ámorte.— Filius mortis,& Vir mortis,pro tnorté dignus,aut morti iam adiudicatus, r.Sam.20.Sic&2.Sam.19, Non faitfamilia patris nifi uiri mortis dominomeoregi. emt. Regá fecundo. Vir mortis es, ue«
Ecce oés nos mortui fumus,perijmus,omnes nos per^ijmus.de proxima potentiaintelligendü eftid eft, iamiá moriemur,morsnobisimminet. Mortuus, pro cadauere,Gen.2;. Sepelimortuü tuü.. Ité, Surrexit mor-tuo fuo:id eit,à cadauere fuz uxoris.—Lu&iu mortuorisid eft,qui pro mortuis fieri folet Ezech.14,Lu&tà mor-tuorünefeceris, MortuiDei:id eft,qui propter Deumfunt mortui Ifaiz 26, Viuent mortui tui,cum cadaueremeo refürgent: pro, cü illis qui propter gloriam tuam
rüm non interficiam te hodie:id e(t,dignus mortis fup 50 interficiuntur,autinterficientur, refurgam.^ Admore
plicio. Mufee mortisfaetere& exhalare faciunt unguéstG aromatarij, Ecclefia(t.10. id eft.pregrarides ille mü-Íce, que pleraniq; taatum in feetidis cadaueribus reperiuntur,(i incidant in optimum unguentum, corruüm-puntid. Peccatum mortis: id eft,dignam morte. Deut.22,Non eftilli puelle peccatum mortis. id eft, non ad-mifit facinus capitale,propter quod fit morte punien-da. Verüm loan.in fua Epiftola cap.5.facit mentionemcuiufdam peccati ad mortem,pro euiu(modi peccato-ribus uetat ieri precation&, quia fitirremiísibile. Hoceítpeccatum quod Chriftus uocat in Spiritum fan&tàquoddá; negat unquam remitti: quod aliqui exponuntde finali impceaitentia,& agnitz ueritatis perfecutio-ne. Porte mortis uocantur,ut aliqui uolunt, intima ter.rzuiíceraautlatebre. Iob38.Nunquid dete&e ribifantporte mortis,& portas umbrz mortis uidifti? ideft,num tu penitus perfcrutatus es intima terrz? Prismogenitum mortis uocat grauifs& acerbifs.morbum: IobXj. Mortibus egritudinum mori, Hierem.16.id eft,pefte,lue.
tuos,Ecclefiaft. 5, Poít hoc ad mortuos, fubintell.defcendét.id e(t,morientur poftquá diu praué uixerint. Mortiferus lob 33, Vita hominis propinquat mortiferis. Submorbisid eit,letalibus morbis MORTIFICARE&VIVIFICARE,inueteri Teítamento eft interficere,autferuare uinü,autalioqui extreme debilitare,& co-trà(anare.1,$am.2, Dominus mortificat& uiuificat,deducitad inferos& reducit, id e(t, uita& mors in foliusDeipoteftate e(t.& ipfe folet ac poteft pro fuo arbitrio
6o affligere aut liberare,perdere ac feruare, quos uult. 2.
Reg. 7, Deficiamus ad caftra Syrorü,fi mortificauerintnos,moriemur:fi uiuificauerint nos,uiuemus.id eft,camus eó,quoquo modo res cadere debeat, feu ut nobisparcant,ac uiuamus:(eu ut moriamur,quandoquidemalioqui de nobis actü eft,utomnino hic nobis pereun^dum fame(it.« Oftendi fupràfermé initio huius uo-cis,quàm laté pateat hoc mortis malü,& quód nequa-quam folá anim& corporis feparation&,avtuitz hu-ius priuationé notet,ut Ethnici& Epicurei hanc voce
alij,ut Chaldzus, confectoruinfame,| Qai«d mortem 7o& rem intelliguntifed(imul etiam iniufliciá iram Dei,
& tris
»
vElz
:1j]$
dim