955 p R

PRINCIPATY S,3liquando ipfos principes,eo-

rum; potentiam notat: ficut fupràin uoce P O TE?STA S prolixius oftendi. Vt traderent eum principa-tui& poteftati prafidis: Luce 20.id eft, iuri& iudicioprafidis,feu in manus prafidis. Angelinon feruaue-runt fuum principatum: Iudz Epiftola rectius, fuumprincipium aut originem, de quo moxinuoce PRINCIPIVM dicam. Catachrefticé princeps uocaturinSacrís,quiuis primarius(fao ordine: ficut& Latini di-cunt,Principem Philofophorum, Oratorum,aut Poe-tarum,item Principem pubis Senatus, populi, Princiepes ciuitatis,& fimiles.1.Corinth.2.Sapientiam,quamnemo principum huius müdi cognouit.Sic Pfaltes di»cit deueris ac íammis do&oribus: Cóftitues eos principes. Vtileporró eft confiderare, quàm uarijs nominibus Scriptura principes nominet,ut inde eorum di-gnitas aut etiam prauitas, conditiones, aut neceffarizuirtutes expendantur,Scriptura potentes, hoc eft, re.ges, principes, Cedros Libani uocat, Pfal.20. Cerui appel-lantureodem Pfal. Tauri Libani,Píal.g3. Capita,2.Píalig. CongelatimontesPfal.2t.. Tauri pingues, TauriBa/an,Píal.67. Socijfurum,Yfaig 55.cap. Prmcpes Edom,Robujli Nioab uocantur:item, Fundamenta montiüm cóturbata funt. Moxtes,Pfal.17.1faize 14. Lupi we[perttui Prophetz reges catulos leonum uocant. plauflra laic A.t.Porte, hoc eft, iudices, principes, qui fub porta iudica-bantur:perciuitatem autem,reliquum uulgus:utIfaie14; Vlula porta, clama ciuitas. ficut Montes alibi reges,Colle autem plebeios. Elobim, hoc elt deos,fepé Scri-ptura uocat: Exod.24. Nimrotb robuftus, Genef.1o.(Tauri, Efaiz 19. Abietes,Buxi, Pini, Efaize t5. arbores,& alibi,Potentes terre, Pfal.47. Scuta terra, eodem Pfal./| Angulieorum, apud Sophoniam, Aliàs Cefarem, Barbám,Montes,&c.Hebrai btrcos terre uocatit principes: ficutenim hirci gregem caprarum antecedunt, ita reges&principes plebi pr&funt. Pingues uaccezitem LeoncsundeÍfymbolum eftregum:& tribui Iuda dict, quód quafileo accubuerit. nam inter beítias principatum gerit,Prouerb.3o.Sed&rapacitatem fignificat Pfalm.7,Nequando rapiat utleo animambolus leo eft.Perleonem quoq;& draconem intelligein Scriptura ferocifsimos reges. Denique /c«ta terre appellátur.Sic enim filij Corah,Pfal. 47, Scuta terre principes uocátur, ficut Deus hoc nomine à fan&tis appel-latur: propterea quod defendit fuos,& mala uertit,uti fcutisauertuntur iacula,& feruantur quos illa te-unt.Hofez 4 cap.Cbpei populi funt,ut fuprá,&c.PRIN CIPIVM aliàs magis tempus notat, quodplerunq; fitin Sacris literis: alias rei negocij ue alicu-ius initium, quoeft nihil, eius quidem rei& poft quod neceffario ali-quod fequitur. Msgni ueró momenti eft hec uox in Sacris literis: eod; neceffe eft aliqua loca Scripture desclarare, ac indicare quid ibi hec uox fignificet. Pri»míüm autem dicamus de initio Iohannis, In principioerat uerb. Voxigitur hectres fignificationes habereuidetur, Primüm fignificat initium alicuius rei: dein»de eft uox ordinis,& habet fe relatiuà ad fecindum&tertium:deniq; idem ualet quod zternitas. Nuncigi^turin quànam harum fignificationum hocloco acci:piatur, quz(tio et, Ordinem bzcuoxhic fignificarenon poteft: non enim hic faccefsio quedam rerum fi.milium eiufdemüe nature exponitur. Deinde dererüomnium mundidq inchoatione multi eam intelligunt,quafi diceret: Cüm mundus totad; rerum natura crearetur,iam tum ERAT Verbum,feu filius Dei. Non ergo tunc primüm cum alijs creaturis effe coepit. Hic fenfus non incommodus eft: tota autem uis eius confiftitin uerboE RA T,de quo fuprà diximus. Verüm me ma

ximà mouet initium prima Epiftolg Iohannis, ubi 7o diuortiorum nimia licentia pronunciat Chri

36

haud dubié eifdem uerbis idem quod hoc loco,dicereEuangelifta uoluit: ficut& Auguftinus in Quzflioni.bus ex utroq; Teftamento probat. Oportet autem ibíperuocem Principi omnem zternitaté intelligi: quan.doquidem dicit, Verbum fuiffe ABB initio,2utàpriricipio-Filius autemDei non à creationis initio coepit:fedinde ab omni xternitate,femper fuit. quemadmodum& fecundo capite inquit,bis repetens: Hzc fcribo uo-bis patres, quoniá cognouiftis eum qui fuitab initio:

io ideft,ab omni eternitate, nempe Deum, aut eius fili

Dominàü IE S V M. Quarecum in Epiftola huius eiuf,dem Euangeliíte uox Principij in eadé materia ter.nitatem fignificet, hic quoq; eam idem fignificare ne.ceffe eft, Accedit ad confirmationem huius fignifica.tionis, quód Prouerb.8. eadem hzcuox eternitatemdenotat. Verba hzc funt:Dominus poffedit me initiouiz fux. Ante opera eius iam eram, ab eterno ordina.ta fum,& ab initio ante terram. Quem locum multi intellexerunt,& adhuc intelligunt,de zterna generatio

lfaiz 2o ne filij. Ponitautem hic Salomon duas iítas uoces,

initio,& 4b eterno, tanquam equiualentes, Sic hancuo-culam& Grzecus Scholiaftes Chryfoftomus& Bolgarius intelligunt. Nonnus quoque inquit,ZxeeG- Cz-terüm de initio epiftolz Iohannis uide prepofit. A,uel A B fuprà. Porró Genefis primo,In principio creauit Deus caelum& terram: fignificat initium rerum actemporis,cum fimul& res& tempus effe inccepiffent,neutro antea exiftente, fed tantum Deo íoloinzter-num uiuente. Aliquiibi exponunt principium deordine.quafi dicat Moyfes,Deum primo códiditfeillamrudern maífam,materiam aut Chaos coeli& terrz:de-inde coepiffe ea digerere ac diftribuere. Verüm magisprobatur, ut ipfam rerum ac temporis inchoationemdenotet,tameli fimul etiam feriem operis indicat. Sie& Epiftola ad Hebr&os recitat ex Pfalmo, Tu Domi-neinitio,àutin principijs terram fundati. Iohan.8 di»citur diabolus fuiffe homicida à principio: ficut& 1.Iohannis j legitur, diabolum peccare inde abinitio:ideft. mox à condito mundo, Vtueró aliquanto clarius

meam. quo fenfu& dia- 4o&ille ipfelocusIohan.8&uox hzcintelligatur,adfcrí

bam alterius cuiufdam annorationem. A' prutepio,às! jii: Quotiefcunque fit principi mentio,figuificationem illiusad id de quo agitur, accommodare neceffe et. Quum ergo hic Iohan.8. agatur dehomici-dio, cuius arguitur reus Satan ab initio,certé neceffeeftut( quod etiam facit Nonnus) ad ipfius mundis.que adcó hominis initium referas, non autem ad fata-nz ipfius initium, nii quatenus coepit effe homicida:nedum ut hincconftituas, b eterno diabolum exti-

d Ariftoteles definit effe;id ánte quod 5o tiffe:aurillud teftimonium de filij Dei zeternitate elu»

das,de quo di&um eft fuprà Iohau.r.cap. Neque enimhic fimpliciter dicitur diabolus fuiffe ab initio, ut quüdicitur Sermo ab initio fuiffe, id elt extitiffe:& quidéper preteritum imperfectum,ut fciamus eius hypofta»fim antiquiorem ornniumm terum creatione,id eft eternar effe. nihil inquam eiufmodi hic dicitur de diabo-lo: fed de qualitate ipfius agitur, quá dicitur iam indeab initio creati mundi induiife, quum cilicet fadus et

hoinicida.Auguftinus quem etiam Píeudocyrillus ci^

b tat, ad initium peccati refert. ueré id quidem, firemr

píam fpe&tes(fi quidem cum fatan per peccatum homi

nem interemerit, hinc demum coepit effe homicida,quum peccatum ingreffum eft in mundum:) fed tamefubtilius, Malo igitur pauló crafsius hec interpretari,deipfiushumanz gentis exordijs: neq; ruríus fubtili/terhzc referoadillud primum momentü quo creatusefthomo,(ed principii hocetiá extédo ad tépus crea-tioni mundiac ipfius hominis uicinü, quo fcilicet ho^mo eftà diabolo occifus.Eodem modo& Matth.19,0€

ftus, Abinitio,

—"Ó lmnOD DMTOPL PP www ww Wu w*.-.x v.9-.-1

ce dE: e ung DLL Uu CM usn ts d