1247 V E

num confert domui fuper firmum ac folidum funda.mentum zdificatz, cui nec exundationes, nec uenti,nec pluuiz obeffe queant.

VERB VMuox ualdeuarié accipitur,& maximimomenti fignificata obtinet,de quib. qua potero dex-teritate dicam. Primüm ufitatiflimé,prafertim in Sa-cris,accipitur ,p fententia, doctrina,fenfu ac cogitatio"ne,alteri uel ore uel fcripto indicata, fiue ea Dei fit, fi-ue homigum. De quafignificatione, eiusd; exemplis,quatenus pro hominum fermone ponitur, nihil atti-netpluradicere.^ Secundoó,fignificat in paucis qui^buídam locis Verbum,logos, uel(ut alij uertunt) fer-r1o,ipfummet Dei filium, aut fecundá diuinitatis per-fonam,qui etiam fuo tempore caro factus autincarna-tus eft.Loca precipua huius fignificationis funtin primo capite Euangelij Ioannis,& in primo eiufdem epi»ftola:ubi dubium prorfus non eft, fignificare fecunda

diuinitatis perfonam. Valde auté dubitari ac difputari à doctis folet, qua de caufa fit fic filius Dei à loannenominatus. Querunt enim alij, in Gireca uoceac lin-gua caufam iftius appellationis, eod; ufitata eius figni-ficatarecenfebo, Hieronymüs in Epiftola ad Paulinü,complures eius fignificationes recéfet:ut funt,(ermo,uerbum,oratio,ratio,fapientia, computus: quarum uenamquanq; fignificationem putat aliquo modo Chri.fto conuenire poffe.Irencus uult ideo filium uocarilogon,quia fit perfona loquens cüm hominibus. Tertul.lianus contra Praxeam, multis rationibus contendit,uertendum logon, cum de filio dicitur, rationem, autmentem. Nazianzenus in quarto libro de Theologia,plures rationes diuinat, cur filius uocetur logos uer-bá, quia fic fe habeat ad patré,ut fermo ad menté:tumideo,qd' fine paf(ione genitus e(t:tü, quód fitei coiun&ifs.tü, quod efferat aut exponat, uel enunciet patré,eiusd; uolütatem, quia uideatur perinde fe habere adpatrem ut definitio ad definitum:& quia fit compen-diaria facilis que demonftratio patris. Bafiliusin Ser-mone fuperinitium Ioannis,alias rationes affert. Bu-cerus uult ualere idem quod numerum,uim aut effica-ciam quandam diuinam. Itauarig rationes huius etymologie redduntur:quarum tamen nulla prorfus cer-ta demonítratione,ac fine ulla dubitatione, exclufis a-liis,afferi poteft, Quare non dubito effe abfconditummyfterium. Aliqui uolunt eam rationem etymologiehuius oftendere, quód cum Scriptura teftetur omniaper filium effe fa&a,initio Genefis in defcriptione cre-ationis narretur, Deum dicendo omnia creaffe. putátigitur illud ipfum dicere, effe filium Dei: eoque illumàloanne uocarilogon,uerbum. Verüm contrà ingensincommodum fequetur.ut eadem ratione etiam aliàs,cum Deus aliquid dixiffe legitur, neceffe erit confimi,liter illud(DICERE)defiliointelligi:unde plura ab;farda ac errores orientur. nam fepe ipfemet filiuslo-quitur.fic& Paulus oftendit, Chriftum fuiffe eum quieduxerit patres ex[gypto,& cum eisegerit,loquu;tusque fitr. Corinthiorum 10. Sic confandetur fecun.da perfona cum fuo Dicere. Sequetur etiam, doctrináfeuuerbum Dei effe fübítantiam,& effe Deum, ficqueDeus cum patefacta doctrina confundetur. Huc acce-dit, quód Epiftola ad Hebr.etiam filiofuum uerbumtribuit,cum inquit: Omnia ferens uerbo potentie fug.Quare malim illud(dicere Dei) Genefis rexponere demandato Dei.ficut Dauid claré exponit inquiens: Ip-fe dixit,& fa&um eft:ipfe precepit,& conftitit, Sie&Paulus de mandato intelligit 2, Corinth.4, Qui precepitextenebris lucem fulgere.— Quin& Moyfesipfeprimo capite fatis claré oftendit, illud dicere Dei fuif-fe quoddam przcipere. femper enim cum inquit, Di-xit Deus: mox fabiicit quid dixerit, nempe Fiatlux.Fiat firmamentum, Congregentur aque, Gierminet

ferra herbam uirentem, Fiantluminaria in firnictüer.to coli, Preducant aque pifces, Producat terra anima,lia,&c. Quibus uerbis difertiífimé oftendit Moyfes,il,lud dicere Dei fuiffe merum,fed tamen efficax mandi,reac przcipere. Sic& Centurio in illa fua magna&àChrifto laudata fide inquit:Dic tantum uerbum,&(a.nabitur puer meus.ubi Dicere uerbum, nihil aliud eft quíefficax precipere Chrifti erga morbumjlpueri,& rerumnaturam,aut etiam angelum aliquem, quem eó ablega10 uit:ficut Centurio eius imperium cum fuo minifterioferuos mittente comparat.Illa nihilominus(ut& meífententiam exponam)mihi omnium aptiífima etymo.logia uocis logos, Verbum, uidetur effe: quód cumChaldza ueríio fzpiflime habeat pro nomine proprioDei n^n» Iehoua Meimar va uerbum(qualingu;tempore Chrifti uulgus Iudeorá plurimum ufum eif)uerifimile mihi fit; Ioannem uoluiffe eam uocem etianin fua Greca fcriptione per Logon exprimere: fiutinnumeros Hebraifmos paffim Apoftoli fuis fcriptis20 inferuerunt. Apparet fané fuiffe tunc ufitatum uulgo,pro nomine Iehoua uoce Meimar uti: quod& Gilliti.nus probat:ficut& poftea, ac nunc quoque udzi proeodem nomine utuntur uocabulo at Schem,quodfignificatnomen. Voluit igitur Ioannes ufitata uulgouoce uti,ac ipfo(tatim primo nomine dicere, Me(chiáeffe Iehoua,ut diuinitatem eius afferat contra hareti;cos, Cerinthum& alios, cótra quos fuum Euangelionfcripfiffe dicitur.— Porro caufas diuinare,cur uel Tar-gum,uel etiam uulgus fit ufum uoce Meimar prolcho309 ua,non eftfacile. Videntur tamen nontam fuperfliti-one moti effe, de qua poftea Rabini garriuerunt, quodillud nomen fit ineffabile,& quód non debeat crebroufu pollui: quàm potius, quód uoluerunt indicare, il-lud nomen non facile poffe ullo uno uerbo uerti, fedmagnum myfíterium longoqQue fermone exponendumcontinere.de quo myf(terio in proprio Libello hiíceadiuncto differui, ideo pofuerunt tantum uoculam uer-bum,quafi dicerent: Eft talenomé aut Verbum, quodcum fignificetaliquid,non tamen una uoceuerti que-49 atzideod;(iuis eius uim pernoffe,cognofce in ipfo ori«ginario textu ac fermone,& ex eorü explicatione quiidpoffuntexponere. Sicfzpé folent ueríorcsaliqueuocabula aliarum linguarum retinere(ut exempli gratia,in Daniele Maozim,Mefchiam,& fimilia) quz nonpoffunt uno aut paucis uerbis cómodé reddere. Pof-fet& illa caufa effe, quód fepiffimé nomen DeiinSzcris literis pro ipfo Deo ponitur:utlíaic trigefimo:Nomen Deiuenit delonginquo:id eft ipfemet Deus. Fafce igitur ob caufas,& quas prius indicaui, nempe o59 munem confuetudinem,& quo ftatim ipfo nomine te-ftaretur Mefchiam effe uerum Deum, voluit eum loznnes uocare logon uerbü:& hoc credo effe etymonhu-ius tam celebris nominis, Sed permitto iudicium Ec-cleiz. Porró impudentiffimo Staphili mendacio,quód negauerim logon Ioan. 1. fignificare filium Dei,aliás copiofé refpondi. Hacetiam etymologia comprobata,rectius uertetur Verbum, quàm Sermo: quiaeítunatantum quzdam uox Iehoua, non integerier?mo:& quia id uox Chaldza potius denotat. ConfulGo tius etiam ob eas caufas fuiflet retinere uoculam Vttbum, quia in hac fignificatione iam ip Ecclefia valdereceptum tritumque fuit, quia etiam magis indicat e^fe myíticam quandam uocem, minusque errandi occfionem prebet. Nam cum uideatur perfpicua oratioeffe, Sermo fuitab initio,& fuit apud Deum:in prociui eft, ut quis intelligat de doctrina aut patefactiont,cum Samofateno& Serueto: negetQue ibi fecundamperíonam indicari,aut quicquam maioris mylterij co?tineri. Verüm cumaudituerbá fuiffe ab initio, mox

7o cogiturfecum cogitare ac ftatuere, effe mirabile? n?Íticu

amma lU Ted o e. m ou Peu n2 al. AED