Suppoſita promotibꝰ or biũ& circulorũ.

1.

350 DE RE RVM VARIETATE

uos. Nam anguli cùm fuerint æquales, æqualem laborem præſtant:ubi uerò latera fuerint maiora, tantò baſis maior erit. Paſſus igitur gigantis& pumilionis quali labore fiunt: gigas largos, pumiſio par-uos& angulos faciet. Licet autem æquali cum labore fiant, inæqualitamen robore indigent ut moueantur. Eſt tamen maximum diſeri-men in motu cœli& rotarum: hæ enim mouẽt extrema habentes ini-tium motus in axe& circa polos aut circa centrum, ideo etiam uio-lenter mouentur: at cœli principium motus habent, ubi uelociſſimèmouentur, ut ſub Solis uia,& ſub æquinoctij circulo. Ob id ergo hiduo circuli maximas uires habent, non quoniam uelociſſimè moue-antur, ſed quia ibi uis eſt ac principium animæ. ee,Quomodo uerò cœli moueantur, quomodoq́; hi motus miſcean-tur, nunc dicendum eſt:ſed antea quæedam ſupponere oportet:quo-rum primum eſt, in circulo triplicem contineri contrarietatem, quod& ab Ariſtotele in mechanicis dictum eſt: prima quidẽ eſt centri im-mobilis,& periferiæ quę uelociſſimè circumfertur,& poſitionis: dumenim à leua mouetur circulus antrorſum, retrorſum fertur à dextra:& concaui atque conuexi, tantum diſcriminis eſt in indiuiſibili linea.horum uerò media concaui& conuexi rectum. quo fit, ut magis con-caua ſit, quæ magis eſt conuexa. Ante& retrò, dextrum ac ſiniſtrum:centri& periferiæ partes reliquæ uniuerſæ circuli, quæ inæqualitercum illis mouentur:& etiam quæcunq; in medietate eadem diameiiiinter ſe. In orbibus uerò præter hęc omnia contingit, ut centrum nonſolùm, ſed orbis puncta, quæ poli appellantur, immota maneãt. Partes quoq; orbium quæ inæqualiter à polis diſtant, inæqualiter mo-uentur, tametſi in extimo ſint: at circulorum partes extimæ omnesæqualiter mouentur ſemper:& cùm circulus tantùm duobus moti

bus moueri poſſit, uel antrorſum uel retrorſum, orbis qui ſolum uni

III.

differentiã poſitionis ultra circulum, infinitis tamen modis moueiipoteſt, commune autem eſt utriq;, dum ſecundum naturam moue-tur, dum mouetur, in proprio loco manere. Omnes autẽ orbes con-tenti eodem motu, mouentur quo continens, eiſdemq́; motibus flpluribus contineantur, niſi contrà ferantur:tunc enim comparationiillius contra quem feruntur, mouentur: comparatione autem ſupe-rioris, non mouentur. Partes autem quæ in cœlo ſunt, uelut circulipuncta, quatuor modis dicuntur(dicemus autem de puncdis, exempli cauſa) aut enim fixa ſimpliciter dicuntur, quia nullo modo mutatur, uelut quæ ſunt in cœlo immobili, ſi tale aliquod ſit: uel quæ iaimaginamur, comparatione habita ad terræ centrũ: uel ut poli in pmo mobili, quod nullo alio motu moueri exiſtimatur. Hæc pun 4fixa appellãtur, quorum comparatione reliqua moueri dicuntur, cu,culosq́; aut helicas deſcribere. Punctum aliud, naturale dicitur, quoin orbe ſuo eſt, manetq́; ſemper,& eius comparatione penitus 1118 mobil.