LIBER IX. CA PVT XLVIII. 97

ꝗquoniam omnia motus recti principium habent. Rectus autem mo-tus ſitum habet: quæ autem ſitum habent, ad terminum quendam fe-runtur. Motus igitur perpetui ratio circularis,& in eo quod ſituntAtem principium, non materiam: materia enim omnis, ſitum habet. Quæ igitur ſitum non habet, principia ſunt quæ tra-hunt aut expellunt naturæ proprietate, quemadmodum herculeuslapis. In circulari igitur machina,& ab eo lapide& ex ferro, cùm nihilaliud trahat hunc motum inueniri, aut omnino non inueniri neceſſeeſt. Deinde oportet perpetuò plus trahi quàm retineri,&rurſus pro-pelli quàm reſiſtere: du plicato igitur exceſſu, motus con tinuus eua-det. Non poteſt autem plus trahere, quaàm retinere perpetuò:niſſquod trahitur, ſit propinquius eo quod retinetur. Et eadem rationein his quædã. Sed in his puluis,& humor,& ſenium lapidẽ uitiant: eſtigitur hoc perpetuum, ueluti anima. Per ſe quidem talis, mortalis au-tem ut in corpore. Impedit autem ſenium& ferrugine&attritu in-ſtrumentum, non ſolũm lapidem. f 5

Antonio igitur de Fantis Taruiſino, uiro noſtræ ætatis erudito atque ingenioſo, uiſum eſt Inſtrumentum perpetui motus conficerepoſſe, tali induſtria, quali infrà d eſeribitur: uerùm ad hoc oſtenden-dum, tria ſupponit ſibi experimẽto probata: primùm, quòd lapis herceuleus ſi forma circulari liguretur, duo habet puncta è directo op-poſita:quorum alterum ſemper ad boream, alterum ad auſtrum ten-dit, ſ in æquilibrio& liberè ſuſpẽdatur,& ſimiliter ſi in pixide ligneaimponatur, ea uerò in aqua tam diu circumuoluetur, donec ea pun-cta quæ polos appellat, ad ſuas ccœli partes reſpiciant. Hoc autem ànobis aliãs oſtenſum eſt. Secundum ſuppoſitum eſt, quòd ex experimento aſſumpſit:eſt quò d polus borealis auſtralem alterius trahit,Nauſtralis borealem, ſi duo lapides orbiculares fuerint: quodex pri-mo quaſi ſuppoſito pen det: nam ſi borealis boream reſpicit ex adueror igitur auſtralis alterius collocabitur, quoniã in oppoſitis ſunt partibus ut in ſigura uidebis: quod ſi polus borealis boreali, aut auſtra-8 ls auſtrali applicetur, qui plus poteſt abigit debiliorem à ſe,& cogitut reuertatur, ubi rota leuiter moueri poſſit, uelut in exẽplo de aquaelt dictum. Tertium ſuppoſitum eſt. quòd agens plus agit quàm re-

ſſtatzhoc dicit etiam experimento ſe comperiſſe.His conſtitutis, accepit formam orbicularem ex argento tenuiſſi-mam, ueluti capſulæ ſpeculi rotundi,& diuiſit eam in circuitu,& cuilibet diuiſoni applicauit acum ferream& poſuit diſtantiam uniusab altera ciceris magnitudinem: deinde in medio fixit lapidem her-culeum ſiue magnetem perfectiſſimũ figura ouali, ita ut in ſummita-übus figuræ oualis poli adeſſent,& poſuit rotam ſuper axem,& ineus centro ſtylum argẽteum, tanquam rotæ diametrum: axis autem

ſtylus immobiles ſunt, rota uerò mobilis. Quòd autem perpetuò

1