416 DE RERVM VARIE TAT E
Gnomon quo nes, ſtrato lapide ad obeliſci magnitudinem, cui par fieret umbra Ro enodo fat. mæ, confecto die hora ſexta, paulatimq́; per regulas, quæ ſunt exæreincluſæ, ſingulis diebus decreſceret, ac rurſus augeſceret, digna cognitu res& ingenio fœcundo. Hic primùm præſtat ſcire, quot com-moda gnomon efficeret. Id ſciemus ſi ſingillatim illarecenſuerimus.Primùm quidem, ut meridiem, id eſt horam ſextã dignoſcamus: per-petuò enim ſiue lõga dies eſſet, ſiue breuis, tam dies quàm nox in xlæquas partes diuidebantur, quas horas nunc tẽporarias ſeu inæqua-les ob id appellare ſolemus, quòd ſingulis diebus augeantur aut de-creſcant: id ergo quod facillimum erat cognitu,& omnium primùmpræſtabat, linea deducta in ſubſtrato lapide ad ſeptentrionẽ tendes,quæ nunquam ſitu mouetur. Sol enim cùm in illã inciderat umbramfaciens ex aduerſo extremum ſextæ horæ,& mediam diem eſſe decrabat. In hac linea diuiſiones Xx xx Il fiebãt, quarum extremæ ſol-ſtitia declarabant: æſtiuũ quidem obeliſco, proxima quæ plurimumaberat hyemale, intermediæ ſingulæ diem anni declarabant creſcen-tem aut decreſcentem; uelut ſi æſtiuum ſolſtitium incidiſſet in xx.diem Iunij, x xiiii& xx Vl ſub parĩ umbra proxima diuiſione col-locabantur:tertiò autem xx V li atq; x xi. quæ ratio parum aber-rabat, non tamen erat exactiſſima:quoniam dies æquinoctij, qui hacratione in eandem diuiſionem incidere debent, non æquali numerodierum à ſolſtitijs diſtant:aſcribebatur& longitudo diei ſingulis di-uiſionibus, ut facilè ex umbra diem& magnitudinem, uel ex die um,bram& magnitudinem uenari liceret: ſtatim uerò ex diebus noctescognoſcebwann 8tur. Qua rati⸗-one igitur di-uiſionem hãcprimam face,re Oporteat,clarius& ue-rius quàm àVitruuio di-ſce. ſtatuaturmeridiei cir-culus per polos tranſiensABO, in quo i 5 i 8 3uertex noſter aut alius A centrum recta per ipſum x Pc ſuper eàmaLib. o. cap. s. perpendiculum, umbra obeliſci uel gnomonis o, gnomo A,ius cacumen p, idem cum centro ob terræ paruitatem altitudini So-lis collatam, latitudo regionis x B, unde; erit æcuinoctij punctus,ſumantur hincinde partes uigintitres cum dimidia, ut ſint bp28 rum
C0