Buch 
Offenbarung der Natur vnnd Natürlicher Dingen, auch mancherley subtiler würckungen / Durch den hochgelerten Hieronymum Cardanum, Doctorn der artzney zuo Meyland erstlich zuo Latin außgangen. Alles durch Heinrich Pantaleon der artzney Doctoren, zuo guotem Teütscher nation, gantz fleissig vnd auff das treüwlichest verteütschet
Entstehung
Seite
CCCCLXXXVIII
JPEG-Download
 

Von mancherlei wunderbaren. Centrum gag 98 ſtꝛackt durch AdC. ſchnůr ſchlecheob diſem gag deßzeigers oder Cepaß ſchattẽ C 17der zeiger ſey-D. diſee obereſtcheil O ſeye mi,dẽ Cẽtꝛo ein dingvon wegen derdẽ/ſo Flein iſt /,ʒů der Soßen hhe gerechnet · 5lands weytte 5A B.deßhalben,wirt dz B deß Aequinoctien punctẽ ſein. nem̃e man dañ beiden ſeiß-dvi grad oder theil ein halbẽ/ damit der Solſtitien punctẽ ſeyen le 10F. ſo iſt gewüß daß der eecentriſch circkel/ ſo nit in einem centro oder mipuncten ſthet/ an dem ſchatten nicht enderẽ wirt( Ob wol das O hoͤhet dardas N ſthet nach dem ʒwoͤlfften theil eines halben Diameters an der ſoßceccentrico.dann alſo großer vnderſcheid iſt von dem Apogeo biß ſein, fgegen theil) dann es ſeye die ſonn in dem O oder N/ ſo ligt nicht daran. deder ſcharten iſt CM. Wann man nun ein ſchattẽ erlernet/ namlich C2als die Soñ im G ſthet/ würſt du auß der erklarung taflen wüßen wieG B ſeye/auch deß equinocktiſchen circkels ſtatt/ vnd der Solſtitien/ 1du ſchon deß lands bꝛeite vnd gelegen heit nit hetteſt. dẽnach in deß irc,theil E S/beſchꝛeib das oꝛch nach der groͤße/ ſo die erklaͤrũg der ſoñen fichangibt/ ye nach zweyen tagen welche zůſammen ſtim̃en. wann ſolliche 9bꝛacht/ ſo leg dein linial auff die verʒeichnetẽ puncten/ an deß circkels 4E/ vnnd auff den mitel puncten D. wo nun die regel oder linial die lineB Tzertheilen/ da wirt deß ſchatten oꝛth mittag in den ſelbigen babeſthen. Wann du daßelbig erfunden/ ſoltu noch der ſelbigen pꝛopo be.nes Compaß mitag linien abtheilen/ die nam̃en vnd anders darzů ſchie chaWeil nun diſe vieꝛ vollbꝛacht/ iſt noch überig daß wir auß der ſoheſeten/ durch den zeiger die zeyt ſtund erkeñen/ wie es die Roͤmer in dẽ 1 iſtgehabt. dann du wirſt auß diſer auch die gleiche ſtund erkennen dann dldaꝛʒů geſ⸗ chꝛibẽ/ der tag ſeye wie lang er woͤlle. wañ du die vngeleiche chſo dir dekañt/ durch die ſtũden zeüchſt/ ye noch deß tags groͤße/ vnd den ei-das har auß kommet mit xij abtheileſt. Ein exempel. ich hab auß em ia 5 ger die fünffte ſtund im tag/ wann der tag dietheil/ dꝛeytheil auß fünffẽ hatt. ſo zeüch. 0 eil1 neün theil/ vnd dꝛey fünffte theil in fünff nhſo werdẽ xlviij theil darauß.diſes theil ich die ge,xij/ſo kom̃end viere. diſes iſt eigentlichen eicheleiche ſtund. damit du nun die ſelbigẽ ng ten iſtunden habeſt/ ſo beſchꝛeib die Mittag ußerſtvnd mach die linien DP vnd D Q ſo zu ſthood

cccclxxtvi

9