— ä
.*111N15NNg.131111312
ceclxxrij Pon mancherley wunderbaren Sachen/aber in dem betrogen/ dann es wird außgefreſſen/ verzehꝛet/ vnd zergehet:doch mag mandeſſen nicht empfinden/ weil es gar klein iſt. Wann es aber außgefreſſen oder zergehel
wa rumb geſchicht es nicht gars dann es haben alle theil ein gleiche rechnung/ deshalben
verdirbt das/ o zu nechſt bey der Erden iſt/ vnd in dem Fewer das zu obereſt iſt. Dann al
fo möcht man auch fragen/ warumb wann es zerſehmiltzet/ der ein theil zu obereſt⸗ der
ander zů vndereſt ſeye/ dieweil es alles gut vnd lauter Gold iſt.
Hieronymi Cardani des PRur-trefflichen/ hochgelehꝛten Herꝛens/ vnd Doctoꝛs derArtzney zu Geyland von Mancherley wunderbar⸗ 0
lichen /Natuͤrlichen vnd kuͤnſtlichen5 Sachen/ 5 b
Das Jehende Buch:Hie ſicht man was kuͤnſtreicher dingDes Fewers Hitz zu wegen bꝛing
Durch Diſtilliern vnd Alchimey:Auch wie das Glaß zu machen ſey.
Das XLIx. Capitel.
Von des Fewers Krafft/ vnd wie daſſelbig zu erhalten.
De Erfahꝛung lehꝛet bns/ daß0 des angezuͤndten Fewers krafft nichts ehe hin0 nimmet/ denn das friſch Leder/ welliches von ſeiner weß aſerigen Subſtantz her/ das Fewer nicht recht laßt anehen: doch wird es von ſeiner leichte hinweg geſtoſſen amag nicht beſtehẽ. Dieſes zeiget Immianus anéiuckch,auch des Alauns Experiment vnd Erfahrung bewere,,1 wie er ſelbs in den Stuͤrmen vnd erhaltungen del 10ten geweſen. Wir haben aber in dem Buch der Sub 5 13 7 s teten angezeigt/ daß das Fewer kein Subſtantz ſeye⸗ 17dern ein treffenliche werme/ welliches die Subſtantzen verzehꝛet. Was wird denn fe ichthandlung der Qualiteten ſeyn? Vnd was wird die werme ſeyn dañ es ſe chickerſſede ſendaß man ſage/ es ſeye der Qualitet werme/ die werme ſelbs. Des halben iſt das 1 unvnnd das Holtz warm. Deſſen anzeigung iſt/ daß kein Fewer mehꝛ voꝛhanden⸗ 50 ichdas Holtz oder Eyſen auffgehoͤꝛet/ auch kein Hitz/ ſondern allein Aſchen. Es iſt 11 0die wirckung nicht des Eyſens oder Holtzes/ ſo fer: es Eyſen oder Holtz iſt⸗ ſondern 17Holtzeg vnnd glůenden Eyſens. Es iſt auch das gluͤend Eyſen⸗ weder Eyſen/ Few 0noch Aſchen: dann das Eyſen iſt kalt/ vnnd das Fewer warm. Es iſt auch mAſchen/ dann die Aſchen wird/ wann es auffhoͤꝛet zu bꝛennen. Es iſt
Wider kunſt Greiche Few,
kein Fewen
dann das Fewer iſt ein accidens vnnd zufellig ding/ das Eyſen aber ein Onbſte ztWie denn s die Subſtantz iſt durch die groſſe Hitz verzehꝛet/ oder noch beſſer 115groſſe Hitz iſt inn der Subſtantz/ ſo verzehꝛet wirdt. Alſo kommet das angezuͤnde cht
„q„„„ßßßßßͥ) ↄ VdT AAA ⁵5AAVꝙo!.. ⁵»pß ꝰð ß ̃᷑ᷣ ͤ ̊—ßßß̃ꝰk. ²ꝰĩr³]« m ß 1—.. ß...
—— 1 2
.