Aen den lesere.Oe wel dat vele diuersche Auctoren ons wonderlijcke be-scriuingen van architeƈture/ als vanden Egyptienen/ Asia-nen/ Grieken/ ende meer andere natien ghemaect zijnde/ achterghelaten hebben/ alsoe dat wij lesende den ooren moghenDedghenouch doen aenphaende der groodtten/ te wetene/ hoeelanck/ breet ende diepe dat eenighe metselryen geweest zijnsoe en connen wij nochtans den ooghen ende der begheerlijcheyt van alsulcken on-ghelooflijcken hantwerck ende conste te siene daer mede niet vernoeghen/ ten war-dat ons de eeuwe van dien tijden ghegont hadde/ aenghesien dat de reliquien van alsuleken wercken al meest duer den tijt vermielt zijn/ dat wij de figueren tsamen byder lettere had-den moghen in dbeworp sien: ghelijck wij in desen teghenwoerdighen boeck niet alleenlijck lesenen moghen wat ten lesten nae alle andere natien die stomeynen ghebouwen hebben/ maer hebben ee-nen alsulcken Aucteur voerhanden/ die de figuren (sulcx alsmense noch in wesen vindt) van stuck te stuckenniet alleene by roeyen/ ellen/ voeten/ ende palmen/ maer oock by minuten scherpelick ghemeten ende daer toewel gheconterfeyt ons voorghestelt heeft. Ende hoe wel dat ick gheen meyninghe en hadde/ desen boeck vandeAntiquiteyt der Komeynen im onser talen te druckene/ midts dat haer de sprake niet verre ghenouch en sirett/ oft datby auchturen der liefhebbers te weynich zijn om mijn oncosten te verhalene: soe en hebiet nochtans niet connen ghe-laten/ wandt my dat groote werck der fortificatien vander vermaerder stadt van Antwerpen daer toe ghedronghenheeft/ ende dat daer omme/ op dat een yeghelijck die hem verwonderende is vander grootten/ dwelck met ontallije-ken costen ghemaect wordt/ hier inne sien ende byhemseluen ouerlegghen mach/ wat grooter ia noodelooser costen bydit te ghelijckene/ dat die Romeynen (ick swyghe andere natien) voortijden ghedaen hebben int maken van obelistenpiramiden/ thermen/ thatren/ amphithearen/ archen triumphal/ ende meer andere dinghen die alleene tot ghenoechten ende triumphen dienden: waerduere te vermoeden is/ dat om eene alsulcken stadt/ tot weluaert vandesen lande/ te beschermene/ datse die versterckinghe eer noch vromer dan zy is/ souden ghemaect hebben.Nu is te noteren/ dat alle tghene dwelcke die Romeynen ghemaect hebben/ niet gheheelijck met derleeringhen van Vitruno en ouercompt/ alsoe datter vele die dese ende dierghelijcke stucken gheconterfeyt hebben / daer daer gheabiseert zijn: want de sommighe nauwelijck gheloouen ensouden/ dat in dien tijden soe wel als nu alderley wercklieden waren deen beter dan dandere dwelck hemlieden onwetentlijck heeft doen ende noch doet maken dinghen diede goede Antijken niet gheerne en souden verdreghen hebben/ waeraf dat zij indesen boeck goet onderwijs vinden sullen/ ende leeren (indient hen belieft telesene) tgoede wten quaden te scheyden / waertoe dat sonderlinghe denvoorghedructen vierden boeck dient/ want daerinne die geheele som-me der maten besloten is: ende alsoe inden seluen vierden boeckinde voorredene beloeft is/ soe en suldy hier in desen derdenniet alleene vinden/ ten eersten die Jchnographien/ endedaer op volghende die Orthographien/ metsgadersoock een deel der Schographien vanden vernaempsten Antiquiteyten van Koomen/ van Italien/ende eensdeels van daerbuyten: maer oockvanden excellensten edificien in onsentijden/ ende bysondere van Bramante ghemaect: Alsoe dat de leserewel gheinstrueert zijnde inden | |voorseyden vierden boeckdaer alle de verdinen.wel verclaert zijnsal moghen vyhem seluenoerdelenwatwel endequalyck ghemaert is/ op datmen met eenen costetesamen een goet ende onstraffelijck werckmakenmach