Buch 
Den eersten boeck van Architecturen : [aus dem Italienischen ins Niederländische]
Entstehung
JPEG-Download
 

Van der antiquiteyt.Nk hebbe die ichnographie van dat Koomsche Colisco in vier manieren ghetoont ghelijck dedificie vanvier ordinen is: nu behoeuick zijn profyl te bethoonen duer den welcken datmen een groot deel vaneninwendighe dinghen zal moghen beghrijpen/ ende daeromme die nauolghende figure verhoont ghehetdedificie vouen deerde ghelijck oftse te midden duer ghesneden ware: in welcke figure bekentinen inalle die graden daer die aenzienders op zaten: men ziet daer oock die secrete wandelingen hoe se stondenmen beghrüpt daer hoe/ ende in hoe veel manieren dat die opghanghen waren/ welcke voerwaer zynghemackelijck om op ende af te gaue waren/ alsoe dat in corter tijt dat anphitheatre gheuult wordt met menichtetpersoonen/ ende oock veel lichterlucker werthet ghey deit sonder elcanderen te belettene: men beghaupt daer oock umdat deel van buyten/ hoe die dicte vanden pilastres ende mueren opwaerts minderde/ de welcke zijn ten binnenstendelen inne ghetrocken/ dwelcke intrecken gheeft der edificien grooter sterckte: ende tot eenen tecken dat het waer is/ sooziermen daer noch op den dach van heden sommighe deelen vander farien buiten noch gheheel van vouen tot benedenende niettemin die binnenste deelen zijn gheruyneert/ ende dat heeft die intreckinghe naden rentre ghedaen/ welckdwerck teerdere ende van min ghewichts ghemaert heeft nemende van hem seluen pitamidale forme. Maer dit euinde ghemeene edificien van Venegien niet gheobserurett/ dan meer de contrarie/ om dat die mueren van buyten inperpendicle zijn/ ende minderen inwendich/ ende dit doense (midts ghebreck van eruen) om meerder spatien opwamte winnen: maer tgene dat sulcker fabrijken helpt/ is datter gheen voghen en zijn/ noch weiffels van eenigher soenndie de mueren af dringhen/ dan de menichte vanden balcken die inde mueren gheleit ende gheantkert wordden/ comende mueren met den solderinghen tsamen te vindene/ ende also onderhoudtmen zulcken edificien also langhe als die halken dueren de welcke datmen van tyde tot tyde vermeut: dies niettemin dese alsulcken fabrijken en hebben gheur gheduericheyt ghelijck die antijcken/ ghemaekt met der ordinen diemen ziet inde facie vanden Colisco daer ick wedercomme af te sprekene. Ende midts dien (also ick ghezeit hebbe) dat die binnenste deelen alsoe gheruyneert zyn/ datmenniet niet allen van dat inwendich deel en ziet/ welck met die linie die de schichten aen den denen heeft/ afghedeelt is/ endeom datmen gheen vestigien met allen en ziet/ oft dat bouenste deel vanden oppersten trappen opwarrts tot dat buitensie al ghedect was met dobbel galeryen/ oft dathet een Porticus alleene was/ ende dat dander open bleef: zue hebbenin twee manieren ghemaect/ deene is ghelyckmen ziet in tselle profil vereenicht met al den wereke: ende dander ma-niere is die welcke daer buiten vouen de graden geteekent staet/ de welcke ordinantie haer oock tot die andere voerlt.alsmense alsoe zedt dat de twee lelyen inde pedestalen staende elcanderen ghemoeten: maer duer darmen zommige vestgien van gecruiste weiffels ziet/ de welcke noch binnen aen den muer hangen alsoe den vierden gront betoont/ zoe ogdeelick voer my dathet een porticus alleene was/ ende dat dander deel ontdert was om wolck te schickene: ende alsozunde mochte veel meer volcx ontfanghen dan oft de galeryen gedobbeleert gheweest hadden. Zvom te keerne adat beghinsele vanden graden/ op dat ick gheen dinck ongheroert en late toe vele als ick sal connen/ soe segick dat dardie ruynen ende vervullinghen van materien de playne oft die plaetse inden middelt alsoe ghevult is / darmen niet enmerct hoe hooghe dat die eerste graden vander pleynen geheuen waren: maer duer die notitie ghehadt van diedeynde ghezien heeft/ toe was den iersten graet toe hooge dat die wilde ende andere ongherende bee-sten / den aenzienders niet letten en mochten: ende daer was een vorstweeringhe met eenderstraten van voeghelijcker breedden om rontsomme te gaue ghelijck betoont wordt daerde .C. staet : de twee openheden vouen den minsten ende den meesten voghe/waren om licht te scheppene: de plaetsen verheuen staende vouendie graden welcke ghedeckt zijn ende gheteeckent metA dat zijn duerghanghen die tvolck vanbuyten duer die trappenop dat Theatrebrochten.