Van der Antiquiteyt.At buitenste deel te wetene de orthographie van dat Roomsche Coliseo/ is van vierderley ordinem gnamaect/ ende deerste ordine bouen der eerden is nade maniere vande Dorica ghemaeckt: ende hoe weldat inde phrise gheen trygliphen noch methopen en zijn/ noch oock de gutten inde epistilie oft archi-trabe/ noch oock onder de corone / de fulminen ende die gutten/ nochtans machment Dorick heten.Die tweedde ordine is nade maniere van Jonien ghemaect/ al ist dat de colommen niet ghestryeettezijn/ nochtans machment in effecte Lonia heeten. Die derde ordine/ is nade maniere van Corinthoghemaert/ maer van vasten wercke sonder snede/ behaluen die capiteelen de welcke midts haerder hoochden niet decatelijck ghemaect en zijn: de vierde ordine is composita andere heetense Latina/ om darse vanden sromeynen gikunden is/ ende sommughe andere noemense Italica: maer men machse voorwaer wel Composita heeten/ al en waert manduer de Mutilen welcke inde frise staen / om dat geen ander ordine de Mutilen inde frise en heeft. Vele vraghen waromme dat de Romeynen dees edificie van vier ordinen ghemaect hebben/ ende dat zijt niet al van een ordine en maertaghelijck meet andere/ te wetene/ die van Veronen/ dat welcke al gheheel van rustcken wercke is ende dat van Polade/ghelijcx: men mach daer op antwoerden dat die oude clomeynen/ als domineerders ouer al/ ende aldermeest vandinvolcke/ vanden welcken de drij voerseide ordinien hueren oorspronck ghehadt hebben/ wilden dees drie generatien bo-uen een zetten/ ende bouen al de ordine Composita als van hemlieden gheuonden zetten / willende beteekenen daer;als triumpheerders van dien volcken/ wilden oock triumpheren met hueren wercken/ die schickende ende menghendenae huer belieften: maer achterlate ende dese redenen zoe willen wij totten maten comen van desen buitensten deele ciorthographie. Dese edificie was verheuen vander eerden twee graden/ den tweedden graet was breedt vijf palmen-ende den eersten twee: de hoochde was weynich mij dan een palme: de vase vande colonne/ en houdt geen twee palmennoch en is oock ghelijck die Dorica: die colomne is dicke vier palmen ende twee minuten: haer hoochde / is van achtendertich palmen en vijf menuten met vase ende capiteel: de hoochde vanden capiteele/ is ontrent twee palmen: depolasters op elcke zijde vande colommen/ houden drij palmen ende drie meuuten: de wydde vanden voghe is twintich palmen/ ende haer hoochde / is van dreienderreich palmen: van onder den doghe tot onder durchurrabe zyn vyf palmenen ses menuten: de hoochde van darchitrabe/ so twee palmen en acht menuten: de hoochde vander frisen is aupl.men ende twee menuten/ ende die comice houdt oock zoo vele. Dat pedestal vander tweedder ordinen / houdt acht pamen ende thien menuten under hoochden: de hoochde vande colonne met vase ende capiteel/ is van vijfenderrich pal-men: haer dicte is van vier palmen: de pilasters ende den voghe houden ghelijck die beneden/ maer die hoochde vandenboghe is dertich palmen: van onder den voghe tot onder darchitrabe / zijn vijf palmen ende seo menuten: de hoochtevan darchitrave is drij palmey: de hoochde der frisen / is twee palmen ende neghen menuten: die hoochde vande lonnice is drij palmen ende neghen menuten: dat pedestal vande vierde ordine gheheeten Composita (hier heeft onsenauctoer de derde ordune vergheten/ maer hoe dat is zoo en verschut sy niet vele vande Jomca) dat pedestal vande Conposita dan is hooghe/ twaelf palmen: die onderbase daer opstaende/ houdt vier palmen: die hoochde vande pilarenmet basen ende capiteelen/ is van achtendertich palmen ende ses menuten: de hoochde van darchitrabe/ frise/ ende opnice/ is ontrent thien palmen/ ghedeelt in dryen/ een deel voer de cornice/ dander voer de frise daer die Murilen innestaen/ ende dat derde voer de architrabe. Maer duer wat redenen dat de Architecten die Mutilen inde pheise zertelichdinghen die by auontueren voer die tijt noyt ghemaect en waeren/ daeraf hebick in mynen vierden boeck min goet-duncken ghezeit in dat beghinsel vande ordine Composita. De pitaren van deser vierder ordinen zijn plat vanlutter verheffinghen/ ende alle dander zijn ronde colommen/ te weten/ de dri derdendeelen wt de pilastetsverheuen: de Mutilen bouen die vensters / onderhielden zommighe valcken / de welcke houten duerde gaten neder ghelaten werden/ aende welcke datmen de coorden track om dat gheheel amplitheatre te deckene/ zoe wel voerde zonne als voer den reghen: duer wadt causen dat decolonunen al van een dicte zijn/ ende datse niet deen vouen dandere en minderenghelijck tschijnt dathet behooren zoude / dat welcke Vittumius wilt/ als datde tweedde ordine vander eerster ghemundert zijn dat vierde deel/ daeraf heb ick oock mijnen sin gheseyt in dat vierde boeck indneghenste capittel/ in dat tractaet vande colonunzenlangher oft corter te maken: ende op dat die particulare leden beter verstaen worden mo-ghen/ toe heb ick die besyden dorthographie vanden Coliseo gheteckent/ de welcke nadeprincipale gheproportioneert zijn/ tsa-men met huerencaracterendieseverglijcken.