Buch 
Den eersten boeck van Architecturen : [aus dem Italienischen ins Niederländische]
Entstehung
JPEG-Download
 

Den Aucteur tot den Lesers.so costelijcken fabrijcken ghemaeckt opde voersche maniere/ alsmen sien mach in gheheel kerstenpäck/ gemengt(niettemin) met sulcke voersche ende teerdere maniere als den Architeiten belieft heeft: waer duer ick seggenwil dat dier ghelijcke edificien meer ouer een comen metter Thuscana dan met anderen specien. Daeröme veranderende sommige vanden antijken/ ende sommige andere vanden onsen/ so sal ick bewysen in diuersche manierenvan sulcken wercke/ hoemen mach maken poorten van steden/ ende stereten: ende oock in publique ende priunteplaetsen/ huysen/ logien/ galerien/ venstren/ niechen/ brugghen/ waterley dinghen/ ende dierghelijcke diuersse omnimenten die eenen Architeet moghen toecomen. Men sal oock moghen (niet gaende buyten tghene dat de on-ders ghemaect hebben) mengen/ ende vereenighen de voersche maniere met de Dorica/ ende oock met Jonicaende somtijts met Corinthia/ totter belieften vanden ghenen die zijn fantasie soude willen contenteren / dwelchemen hat seggen mach dat het meer is by gedoöge dan by redenen: ende dat daerom/ want die Architertbehoorte procederen met der grooter behoorlijcker manieren ende vasten verstande/ aldermeest in publique treslijckewercken/ inde welcke seer lofelijck is de redelijcke behoorlijcheyt.Ick hebbe willen int beghintsel van desen boecke naevolgen de Comicos/dat is/die Comedien plegente schrijuen: onder de welcke eenege willende reciteren oft spelen een Comedie/ hebben eenen vode voergesandedewelcke met corten woorden den tochoorders gaf tverstant van al tgene darmen inde selue tracteren soudeDaerom ick willende in desen boeck tracteren vande vijf manieren van Edificien/ te weten Thuscano/ Vorito/Jonico/ Corinthio / ende Composito/ so heeft my goet gedocht datmen int beghintsel siet de figuren van allen denspecien diemen tracteren sal. Ende hoe wel dat inde Colomnen ende haer ornamenten niet en syn alle de proporrienende maten geteekent/ dan alleenlijck de principale by generale regulen/ niettemin des en sal niet gebreken tot sijnder plaetsen ten sal al punctelijker geteekent worden: maer dit is gedaen/ so ick geseyt hebbe/ om te betooneneen generale regule tot een opsien alleenlück. Ende om bat verstaen te worden van een yegelijck/ sallick stellen inde beghintselen vanden ornamenten/ de vocabulen van Vitrunio/ met a. b. c. opden cant gheteekent/ also datseelckerlijck kennende sal mogen noemen nae syns lants aert ende maniere. Ende ten eersten den stilobato oft gedest,lo Thuscano/ ick meyne/ het platte (sonder corone ende vase) sal sijn een viercant perfect: Den pedestaloDorico sal so veel meer syn als het treckeneender linien van hoecke tot hoecke vanden viercan-te perfect/ die stellende rechtoppe: Den pedestalo Jonico sal van een viercant ende een halfsijn: Den pedestalo Corinthio sal sijn een viercant ende twee derdendeelen vantselne viercant: Den pedestalo Composito salmen van twee perfecte viercan-ten maken. Oock en vrrwondert v niet/ dat het navolgende Capittelsal sijn het vijfste/ dwelcke andere voer het ierste verwachtensouden: ouermidts dien dat den iersten boeck sal inhou-den een Capittel vander Geometrien: ende dentweeden vanden Perspectiuen/ salder tweehouden: ende den derden vanderAntiquiteyt salder een hou-den/ dewelcke makenvier capitulen /soe datom dyer redenen wille het na-volgende salsijn hetviis-ste.