35 A M& dum lucem habetis:& contrà,in teriebris, quod cre^brá et in Ioanne, Paulo& Prophetis: figaificat piéui-uere,& cognitioné Dei habere. contrà,Inordinaté ambulare,pro,parü pié ac honcíté uiuere, z:Theff.j. Am.balarein fapientia, Coloff.4.pro, fapienter Ambularein ueritate& iufticia, 1 Regum 2& 3. pro, ueré, fynce-«à, iutà.Amsbulare in bonis operibus, Ephef. z.id eft,pie uiuere, ac fecundum Dei mandata. Ambulareingrandibus& mirabilibus, Pfíal.131: id eft,extra uerbumin fpeculationes fui cerebri euagari, aut etiá extra uo-cationem maiora uiribus tentare, infoleícere,fuperbi-ve. Ambulare coram Deo exaduerfo, Leuit. 26. pro,jactare eius titulum,& tamen uoluntati ac mandatoeius refiítere.Ibidem,Deus nobis ex aduerío ambula-re dicitur:id eft,nos arguere& punire grauiter. Ambularefecundam charitatem, Romanis14. Ephef. 5, eft,"uti charitas poftulatuiuere ac uerfari, Ambulare perfidem,non perípeciem, 2. Corinth. 5 eftfynceré, acintimore Dei,non externo fuco.Dicitur& Deusambu:lare in populo,cum nobis adeft,ac benefacit,Leuit.26,Deutz, Ambaulare inlatitudine, Píal.119, eft, refpi-rare, liberü effe à perfequutione,& bona conífcientiaagere. Ambulareiufticiam ante pios, Píal.85. pro, pijfectabuntur iufticiam,uel potius Deus ipfos ducetinomnem ueritatem ac iu(ticiam, ficut fi ipfa iufticiaeisuiam rectam prairet,aut etiam praluceret. Ambula-te'circamquaq; impios, Pfal.12, fignificat eorum,numerofitatem aut frequentiam. Ambulare cà aliquo, Pro-uerb.r. 1.S$am.25.Item aliquo loco,t.Sam.36: id e(t, cücouerfari. Ambulare ad pedes alicuius: pro,ei mini^ftrare.1.8am.25 bis habetur. Ambularein lumine uuLxus Dei Pal. 89.& in lumine Dei,Efaiz 2, efteius noticia& alijs bonisfrui,&c. Lingua alicuius ambulatánterra,Píal.7;. Pofueruntin calo os faum,& linguaeoró ambulatin terra: id eft, prolibitu& arbitrio fuode omnib.rebus loquuntur& pronunciant. Ambulzec facere aliquem,e(t ducere Píal.25,Ambulare fac meper ueritate. Ambulare feníim, eft dolentià ac maer&gium geítá exprimere:r. Regum 21. quia illi uel ob me-

€x

A N 36

tentia makimà probatur, cuius hec funt uerba fuperMatth. Amé fignaculü eft Orationis Dominice, quodAquila,interpretatur Fideliter: nos poffumus dicere,Verà Cauíaautem,cur hanc fignificationem maxi-mé probem;eft;Primüm quia in eo fenfa Chriftus hacuoculautitur,utfupràdixi, Secüdo,quianatura fideiacuerg precatiotis ea eít,ut in fine precationis addastur non amplius uotü,(ed certa cordis affeueratio, autalfen(us, quód Deus te exaudiuerit, tuad; petitio fuüIO effe&tum apud Deü fit cófecuta;iuxta illad Marci 9.u-biiubemur credere, quód omnia que petimus, fimuscertó accepturi: fic demü petitiones fore ratas. Namomne uotum aut defideriü habet aliquo modo admixtam dubitationé:fed in cóclufione precü omnino de-bet abeffe omnis dubitatio,& regnare certa fiducia,quód Deus te exaudierit; tibid; indubitanter id quodpetijfticontinget. Siueigitur ufum huius uoculzinuerbis Chrifti, fiue fidei aut precationis naturam, ad-do& ipfam eius radicem feu primariá originem yoN20 Aman& Neemen fpectes, omnino fignificat certitudinem, indubitatam affertionem: feu eft aduerbiá affir-mandi,& nequaquá optandi autimprecandi, ut inultimalà opinantur, Nec tamen malé eam in aliquibusloecis ueteris Teftamenti interpretaberis pro uoto.ut 1.Reg.1 ubiad promifsioné Dauidis de fucceísione Sa-lomonis,dicit mater Barfabea, Amen.Sic dicat IcehouaDeus Domini mei.SicIerem. 11.,& 28.AMO, Videinfrà in uerbo DILIGO,& DILE-

CTIO.

39 ANALOCIA, mathematicum uocabulum eft,&

fignificat duarü aut plurium rationum coníonantiam,aut proportionalitatem,ut olim uerterunt. Analogiaigitur fidei Paulo eft, Rom.rz,congruentia aut cófoná^tia cü fide. Vult enim,ut omnis interpretatio Scripru-re,& omnis doctrina aut dogma, uel etiam confiliumaut conatus in Ecclefía,cófonet cü fumma fidei aut do&rina Chriftiana, quz iam in Decalogo, Euangelio,Symbolis,autin Catechifmo cóprehenía e(t: utinuo-catio fan&orü, ceelibatus, Miffa,& fimiliarepugnant

ditationé fui mali,ueleti& ob debilitationé lenté pro- 4? primarijs fidei capitibus.Quare etiáli uideretur habe-

grediuntur.Eadéloquutio etiá de imbecillib. dicitur,Gen.32:Declinantes in peruerfitates,ambulare facietDominus cá operantib.iniquitatem: id eft,cá illis eospuniet.Sic& illud A&or.5. ludas abijtuiá fuam:id eít,perijt.Sic dicitur, Ponet partem eius cum hypocritis.AMEN;Hebrza uox uidetur proprie effe aduer.bium affirmandi,fumptum ab yas aman fidelis, ueraxfuit.Putant ueró aliqui effe uocem origine fua imperatiui modi Niphal,ubi fic fcribitur ya3n Heamen,& nh liters, aut potius tenuem fpiritü, initio propter mul-tü ufum in pronüciando euanuiffe.Chriítus ea,& qui-dem repetita, fpe utitur,pro certa affeueratione, fer:mé iuramenti loco: ac figaificat eiidem quod Veré accerté, Sic& Paulus t. Corinth.r, uidetur eam accipere;cá dicit: Promifsiones Dei effe Ne& Amen: id eft,cer1as,ueras& ratas:pofito aduerbio pro nomine adieCtiuo.Sic& Apocalypíis», Amen teftis fidelis, accipitur.Itemlfaig 65. Benedicetíein Deo Amen, lurabit inDeo Amen:id éftin uero ac ueraci, feu nequaquá fal-lenteDeo. Additur alioqui admodü crebró in fineprecationum,non folüm in comuni ufu omniü Eccle-fiarü omní tépore,fed etiam in Sacris literis: ubi quo-que,ut dicatur hec uoculain finem precü,nonnunquáprzcipitur:ut Deut.27, Nehem. 8.3. Efdre g,Hiere.ri.Num. 5, Pfal.41 72, 89, 106: in quibuslocis aliquotiesetiá duplicata ponitur.« Quzftio aüt eít, quidtandéhzc uocula in fine precationis fignificet. Septueaginta aliquoties uerterüt per F IA T,quó pleriq; fcri-tores inclinát, quafi(it optantis aut imprecantis Ad.

realiqua uerba factarü literarü aliquo modo eó ten-dentia,tanen admittenda non eft fed fenfus illorüloscorum diligentias eft inquirendus.

ANATHEMA Diftinguit Budzus inter a^a Scaidfiux: quód pofterius quidem tantum donarium di-uis dicatum:prius ueró rem facram, execrandam, deeuotam aut deteftandá fignificet. Sed Chryfoftomuspro eodem accipit, quem& nos fequemur, fimpliciterde hac uoce agentes.Monet alioqui multa Budzus de

o: te ud5? hocnomine utiliter, in fecunda parte Annotationum

fuper Pande&t.& in Cómentario Grece lingue. Hie.ronymus quidé monet, hancuocéautrem ratione originis propriá Hebreis effe,cosd; eam pro extrema execratione aut deteftatione habere. Sed nos moti etiái-pía uocis etymologia, potius eá à Greca fignificatio-ne& cómuni omniügentiü more deducemus. Pri.müm uenithecuoxà fuperponendo, aut fufpendédo,quód olim apud gentiles donaria templi in eminétio-rialiquoloco de parietibus aut columnis fufpendebá? tur,ut& hodie in Papatu fieri uidemus.Fuit ueró in o^mnibus gentib, recepta illa fententia opinione, quódquicquid femel Deo dicatü ac confecratü effet, id am-plius in humanos ufus adhiberi nullo modo deberetaut liceret,fed effe quàm lógifsimà àreb, ufibusi; no»ftris feu prophanis remouendü acfeparandü,& adífuaphana autloca facra acuelutad deos ipfos abigendü,fiue cómuni feparatione, fiue etiam per morté ipfam,Inde metaphora quzdá ducta eft ut qui fumma quadáprofcriptione olim damnabátur, etiá Anathemata di

uerbiü. Mihi(ané,(aluo aliorü honore, Hieronymi fen 70 cerentur: quód perinde effent à cómuni uita& cófor-

tio he-Ia2 her

Grm—