37 A N

tio horniná repellendi,& tollendi é uità, ficut alie resaut hoies dijs deuoti ad deos(uos abigédi,quib.erát dicáti aut cófecrati,aut quorü etiá iufto iudicio feu iuti-ciá ád peená fuppliciüd: ob aliquod tetrü fcelus debe-bátür.ldeod; quo illos facinorofos acpollutos uelutiad deós ablegarent;profcribebát eos ueteres, uti cui-uis liceretiplos interficere. Anathema igitur eftresaut perfona Deo obligata aut addicta, fiue quia ei abhormninib.eft piétatis caufa oblata, fiue ga iuíticia Deirales ob fingulariaaliqua piacula ueluti in fuos carce-res poenasq; abripuit, comprobante& declaráte id e.tiá hominü fentétia,ut fit in excomunicationibus.Du.plicienim de caufa Deus üult aliquid liabere uel tan-quam gratü acceptum;, ac fibi oblatum:uel tanquariifibi exofuim,fuzq; ire ac caftigationi fubiectum ac desbitam.«Eadem eftuis uocis a^ n Herxm, deletio;apud Hebrzós:ut pro rebus Deo ab hominibus dicá-tis, ideod; tantur ád facrum ufum exhibendis,& etiácontrà pro execrandis ponatur, quia& illa fint uelutiferua& mancipia poet acire Dei, ut habetur Leuit.24; Num.18,Deut.7.13,ubi inquit: Abominaberis illud;quia anathema eft.loquens de idolis. Sic&Iehofue6.7.10,& r.Samuelis 15,& aliàs fepius, SeptuagintaHerem plerünq; per uocem Anathemauerterunt. Innouo Teftamento hecuox fermé inimalam parté ac-cipitur, pro re execranda, deteftanda;& irz Dei pos-

nisque addi&a& deaota: ut Paulus cupit anáthemaeffe pro fratribus Iudeis, Rom. 9. id eft, res damnata& perdenda. Quo modo ac fenfu Moyfes quoq: petit

A IN 38nonnunquam iunctim ponuntur. Ruth. 2, Quód consfolatus fis me,& loquutus ad corancillz tuz: Etegdnon um ficutuna exancillis tuis. priore loco eft hu-militatis,pofteriore conditionis.Sic& LSam.25, Abi-gailinquitad Dauidem: Ecce ancilla tua in ancillatiadlauandum pedestuos. Sicutoculi ancilla ad ma-nus dominz(uz. Id e(t,omniainde expectans. Ecceego feruus tuus,& filius ancillz tug, Pa],$6, pro uer-na:;id eft,tibi proríus addictus.

ANGARIARE uerbü, fignificat aliquem cogere,autadigere ad aliquid moleftum ac laboriofum,idQueplerunque prater ius, fcd tamen fub pretextu publiciiuris,autoritatis ue. Venitautem inde,quod tefte Sui»daangari Perfis dicebantur publici aut regij nuncij,qui magna feftinatione publicasliteras, quo opus eerat,perferre cogebantur. Illis igitur regia poteftate fe-ueriísimoque mandato licebat, quofuis uel homines,uel iumenta, rhedas aut naues arripere,eisQ; ad approperandum fuum curíum ferendáue onera aliqua utt

2o uel abuti.Ideo Chriftus Matth. 5.dicit,Si quis te anga-

riaueritad unum miliare,(id eft,coegerit fecum profitifci) abi cü illo duo: id eft, potius propera, ac feruiasei ulterius quàm flagitat,quàm ut rixando cü eo in maiores difficultates autacerbitates incidas,& fcandalaexcites noxia, Sic Mattb, 27. dicuntur milites angari-:affe Simonem Cyrenzum, ut adiuuaret Chriftü in fe^renda cruce, uíq; ad fupplicij locum.

ANGELV S Grzcauox, Latiné nücius, Hebraice35535 Maleach, in multo ufu eft in Sacris literis& Ec-

fe deleri ek libro uiuentiü, Exodi 32: id eft,tolli exnu« 30 clefía. Significat autem miniftros potentum, prefers

mero falaandorum,ut modó populo illud tantum fce-luscofidonetur, SicPaulus Gal. 1,& I. Corinth. ul-timó,falfos do&tores iubet effe,aut pronunciat anatlemáta. Sic& Petrus negans Chriftum, dicitur íemeta-nathematizaffe, Marci 14. Et illi 40. AGtor. 2; dicunturfe anathematizaffe, id e(t, omnibus fefe diris deuouif-fe,(ibique fummam perniciem imprecatos effe,(i ita feres haberet,aut fi comedereht, antequam Paulum in:terficerent. 1 Corinth.i2 dicitur, Nemo fpirituloqaés

tim ad perferenda mandata,& expediendaaliqualon-giusàfuo domino remotanegotiamiffos. Accipiturautetn tum pro hominibus, tali minifterio fungehti-bus,tum& pro famulitio Dei fpiritualium effeniiarü.Imó&fatanz nonnunquam tribuitur. De quo fignifi-cationis difcrimine ex textu, adiectisd; uocibus iudi-candum, Promini(tris hominibus accipitur in hifceExemplis.Genef. 32;Et mifit lacob nuncios ante feadEfau.Numer.14. Nunquid nuncijs.quos mifift: ad me,

dicit Dominum lE$ V M anathema:id eft,odio habet, 4o loquutus fum? Prouerb.16. Nuncius improbus adeft

aot deteítatur Chriftum. De anathemate Maranatha,uidein Maranatha.. Vicinz funt ille duz uoces z:fszDagua& wipid iue pürgamentum& iuramentum, 1.Co-rinth.4. ubi Paulus dicit, fe aliosá; fynceros doctorespro extremis piaculis, quibus orbis terrarum pollua-tur,haberi.Cum enim mundus ex mandato Dei fedu-&ores pro anathematibus habere deberet; inuertit idDei mandatum, ac ueros doctores pro extremé exe-crandis& tollendis anathematibus habet. Concluditenim ibi Apoftolus hanc fuz triftifsime fortis defcri-ptioné grandi epiphonemate,uelüti fi diceret:IAn fum:ma,quid multis opus eft? tam triftis& miíera eftno-ftra fors,tam etiam omnibus fumus odio ac execrati-oni,utomnes fentiant, nos effe ueluti cómunes quaf-dam peltes ac piacula mundi:qui(i diris exemplis tolleremur,orbisterrarum effet melius habiturus. Sepe(inquit Heffodus)unus homo eft caufa mali toti ciuitati. Sic igitur olim fenferunt, quód ob alicuius uniushominis grande fcelus impunitum,totregiones puni

in malum. Iof.16. Quoniam Rachab abícondit nunci.-os,quos mifimus. SicrSam.2;,&rReg19. Cate.rürií Malach.2.locus infignis eftfacerdotü munus de;fcribens:Labia facerdotis cuftodient fcientiam,& do.&riná querent ex ore eius, quon:am Angelus Domi-ni exercituü eft. Sic& 7. eiuídem: Ecce ego mitto an-gelum meum ante te, qui repurget uiam in confpe&taeius. Pro Angelis coeleftibus ponitur Gen.28. Ange-liafcendebant& defcendebát perfcalam lacob.Gen.

50 16. Et inueniteam angelus Domini iuxta fonté aqugz.

Exod.23.Ecce ego mittoante te angelum meum, quicuftodiette in uia. Gen. 24. Iehoua Deus coeli& terre,inittat angelum fuüante te.Pfal.24.Caftra metatur an-gelus Domini circa timentes eü.Pfal. 9, Mandabitanegelis fuis,utte cuftodiantin omnib.uijs tuis. Pfal.104.Qui facit angelos fuos üentos,& miniítros fuos ignéflamme. Innouo Teftamento furtinnumeraloca debonis angelis.Eftueroó Angelus fubftantia fpiritualis,iufta,ac Deo obediens.& aliena à corporis coniuncti-

rentur grauifsimis cladibus,ut etiam reuera accidit,fi- 69 one,in minifterium Dei ac piorum(tefte Epiftola ad

cut Scriptura de peccatis Manaífe pronunciat. Qua-re,tales putauerunt quamprimum effe tollendos, quoira Dei auerteretur. Sicerat Achan in Iofua,fic Ionasin naui.Szpe etiá innocentes homines in magnis pu-blicisd; calamitatibus abfumebant,in eosd; fua Ícele-ra& poenas,ut ipfi fornniabát,congerebát, ac dijs ma»nib.deuouebát& mactabant. Tales farmé fuerüt duoDecij& Curtius,quorü apud Liuium fit mentio.ANCILL A,aliàs conditionem, aliàs humilitatem

ac promptitudinem in feruiendo fignificat;& quidem 70&o.

Hebreos)deítineza, Pro melis angelis ponitur 2.Sa-muel.24, dezagelo perdente lerofolymam. Píalm.78,Mifit eis immifsionem angelorum malorum. Pfal.25.Sintut plumacoram uento,& angelus Domini impellateos.SiclIob 4.In angelis fuis pofuit dedecus. 2. Co-rinth.12.habetur de angelo colaphizante Paulü. 2.Pet.2.dicitur Deus nó peperciffe angelis peccantibus. Sic& in Epiftola lude, Matth.25, Apocalyp.12, habetur deprelio bonorum& malorum angelorum in celo fa;Significatuox Angelus nonnunquá ipfum Dei

b 4 filium,