137 C OB

dus exifteret. Simul uéró inafcenfione étiam huma.nitatis glorificatio comprehenditur. Querereautemaliqui folent,cur Deo fedes in colis tribuatur? Ad quáquzítionem uarie refpondere folent. Pleriquetamenhancrationem reddunt, quód Scriptura fefe ad noftrücaptum accommodet,eoque de Deo per a/fpszezabíastanquam de magno quodam rege loquatur, cui cumhac de caufa neceffarió fit aliqua fedes tribuenda( fo-lent enim reges fibi aliquas pulcherrimas ciuitates de

ligere atque extruere, ubifeliciter agant,& undéiure 1o

acarmis totum fuum regnum regant ac tueátur) necquicquam fit in tota mundi machina pulchrius firmiusque celo: ideo illam ei quafi regalem quandam fe;dem,arcem aut palatium adícribit. Aliqui etiam illamrationem addunt, ut inde tanquam ex nobilifsimo o-pere,eius maieítas tanto magis expendatur& magni-fiat. Pretereautáterrenis iftis, fluxis, ac etiam muLta peccata fecum trahentibus, oculos acuota cordisnoftri furfum erigamus ac extollamus; Poffet& ea ra

tio reddi,quia indepluuiz,colorfolis,tonitrua,fulmi. 2o

na,& alia tum falutaria, tum etiam terrifica ad nos ue-niunt,qug proximos eius effeétus effe,& à prefentiaipfius prodireexiftimantur. Verüm iftalocutio nontantum confilio ac ratione inftituta effe uidetur;fed e;tiam naturale quippiam in fe habere. Omnes enim homines,etiam ignari Scripturz,ut olim Ethnici,in om-nibus fuis difficultatibus,& etiam fubitaneis periculisac nece(sitatibus,in coslum oculosac manus opéim-plorátes tendür. Atq; he(imilesá; rationes recitátur,ac recitari poffunt, cur Deo fedesin colo tribuatur. jeCaterüm fi noftra fententia uera e(t, quod coelumper metaphoram figuificet fpirituale regnum Dei,forté ob quandam przítantiz ac pulchritudinis fimilitudiné translata uoce:non eft neceffe folicité inquirere,cur Deus in taliregno dicatur regnare: nempeenimcum fit fpiritus,in fpirituali eum regno ac gloria agereneceffarió fequitur. Ab hifce porro fignificatiobibusuocis Celi uarig phrafes oriuntur, quarum primariasrecenfebo compendio. Caelum e» terra pro uniuerfa cre

Pfalm. 67. de glorificatione& declaratione potentiaDei,inpreclarisoperibusaccipitur. Colum exaudiri àDeo,&terram à coelo: Ofez 2, Exaudiam coelos,&ipfi exaudient terrá: eft quafi profopoposia quedam,quafi terra petat pluuiam à coclo(ficut& olim Anaxae»goras dixerat,terram amore pluuiz detineri)& caelporró uim pluendià Deo flagitet. Quare Deus dicit fecallo,id eft, aeri daturutn facultatem pluendi,& illumirrigaturum fitientem terram. oniturjhíc coelum proregione aerea,unde uenit pluuia.In celo uerbum& ueri-tas effeautfirmari dicitur. Pfalim.89. In calis firmaftiueritatem.Et P falm.119.In feculum uerbum tuum permanet in coelo fignificat certitudinem, feu immotamueritatem uerbi ac ueritatis Dei: fiue facta allufionead materiale hoc coelum, quód ea demum firma fintquz ibi funt, cum terrena omnia fint infirmifsima:(iuead Spirituale ccelum, quod promifsiones fpiritualesnobis potifsimum ratz acfirmz fint, Colum tertium, pintimis fecretis Dei,in quz Paulus fuitinductus, po-nitur. Aliquiexponuntde colo cryftallino, quód primum ccelum fit regio elementaris, fecüdutmn etherea;tertium illud fupremum,ubi aliqui nimium carnaliterfomniant Deum habitare.

Inclitiari celos, ac defcendere, uidetur effe defcriptiopluuiarum ac nimborum,quód ibinubes propius ter-re exiítentes,& in eam pluuiam effundentes, taletiquandam fpeciem exhibent, ac(i pars coeli ad nos de-fcenderet, aut etiam ac fi ipfe Deus cum fuo coslo adnos defcenderet. AdccwlosIn coelum, ufque ad coclumaliquid peruenire, amplificationes magnitudinem reideícribentes funt. ut lerem. 51. Peruenitad colos iu-dicium eius:id eft, magnitudo iuftz pene eft inmenfa.2.Par.uigefimo o&ctauo. Et occidiftis€os in furore,qui ufque in celum peruenit: pro,farore fummo. Sicdicitur Efdrz 9. Deli&a noftraufque in ccelum cre;uerunt. Etprimi Samuelis quinto. Afcenditclamorciuitatis in coelum,

Eadem fignificatio eft, ufq: ad c&los tnifericordia,& ufque ad nubes ueritas tua, P falm.;6& 86. Sic eti-

atura ponitur. ut Gen.14& 24, Deus dicitur dominus 40 am in Apocalypfi dicuntur peccata meretricis perti-

& creator coeli& terrz.Sic& Pfal.124& 146.Sic dici-tur Píal.175facere Deus omnia quz uoluit, in coelo&terra. Colum c-terrajid e(t, totahec machina; tandemjn extrema die peritura dicitur,& igne confumenda,Píalm.103.& 2. Pet. x Quod quomodo& quatenus fitfuturum,non eft prefentis inftituti exponere, fed profundioris cuiufdam Theologiz. Celum ferreum,ereum,& claufum,Leui.26.Deut.10..Reg;8. pro non pluuioac frugifero: contrà apertum accipi de foscundo, fuprà

oftendi. Sic aperire ianuas coeli, P fa].78.fic benedictiones 5o

ccli pro beneficijs aut imprecationibus beneficiorücaleftium,id eft,commodarum tempeftatum,pluuig,roris& ferenitatum,calorisque intelliguntur, Genef,49. CelidiesDeuteton.it.& Píalm.89 pro diuturnita;te aut duratione colli ponuntur:id eft,quádiu hoc co;lum ftabit,tandiu Deus illis fe benefacturü pollicetur.

Cli fenefire aperiri dicuntur, de qua locutione uideinuoce CATARACTARVM. Coeliexercitus,ple/runque fidera dicuntur:ut lerem.;7;. Num.8. Celi fines,

extremitates aut fummitatem, fignificare remotas re. 66

giones,notum eft. P(;1m.19. Nehem.r. Celi fundamenta,concuffa effe, 2. Samucl.uigefimo fecunido.Iob 26,prosnotibus concufsis aliqui accipiunt: quod uidetur o-eulis male iudicantibus,aut imperitis,quafi ccelum iLlisinniti.ficut poetz de Atlantefabulatifunt Equitareincelo dicitur Deus, ut oftendatur eius maie(tas ac o.mnipotentia;ut qui tam alté feratur,& ueluti tam mo?bili iumento uehatur: uel etiam quod inde tonitrua(que uox eius effe exiftimantur& dicuntur) audian.

giffe ufque in coelum. Idem dicitur de turri Babel,Genef. 11. Siccredo accipiendum effeillad di&um,Peccauiin coelum, Luc.is, id eft, uehementifsimé, itáut meum fcelus pertingat coelum. Sed notz funtta-les loquutiones etiam Latinis. ficut Horatius dicit, féuertice fidera feriturum:de fumma gloria: Triticum ce»li, e(tmanna, quia eam Deus coelitüs pluuie autrorisinftar demifit: Pfalm. 78& 105. 1ufliciam 2 coelo profpi-cere, P falm 85, pro diuinitüs propagari& foueri eam:aut Deum efficere largirique iufticiam in terra, tumpoliticam ,tum& fpiritualem. Verüm deeo dictoin-fráinuoce IVSTICIAE, MISERICORDIAB;& VERITATIS. Ceclosindui tenebris,& faccum fieriOperimentum eorum, Efaiz 5o, pro obnubilatione:Dei omnipotentiam declarat, qui tanta efficiat, At E-faiz trigefimo quarto. Tabefcet quoque omnis exer-citus caelorum,& inuoluenturccali utliber,& omnisexercitus eorum defluet, ficut folium de ficu& de ui-te,quoniá inebriatus eft in collis gladius meus: quodaliqui exponunt de clade Iudzorum,qui ob ueram religionem fuerunt exercitus Dei aut ctzlorüm. Aliquidotamen etiam per hyperbolen, aut hominum opi.nionem talis loquutio proponitur.Homines enim affli&i,& in rebas adueríis, etiam ipfam lutidam fere-namque diem iudicant effe tenebroíam& triftem, E^faiz 5,& lerem.4.de quo genere amplificstionis infràfzpius dicetur: fepifsimé enim ea adhibetur in exag-gefandis lztis ac triftibus: idq; magis fecundum ho:minum opinionem, quàm fecundum reiuetitatem.

tur. Deuteron. 3j. Píalm. 68, Super colos Deum exaliari, 7o Nam bene habentibus ceclum ipfum congaudere&

arridere