i39 Q:«O0

arridere uidetur: contrà autem infelicibus omnia effeaut infefta,aut triftia& aduerfa.Calos nouos creari,& coe»los plantari Eíaiz 65.66.51, eft Ecclefiam religionemeque inftaurari gloriofainftauratione per filium Dei.Accipitur& pro illo fpirituali Dei regno, ubi pij cumco zterna felicitate fruentur.Sic, Coelos nouos& ter-ram nouam,& promiffa ipfis expectamus, in quib. in-habitat iufticia.2.Petr.;. In eadem fignificatione Apo»calyp.21reperitur. Celimilitia& regma, fuit proprium

quoddam genus idololatrie,Zoph.rler.7& 44. Coe. 10

li aperti, de fpecie uifionis dicitur, que pijsita apparettanquam(i per apertos colos mirabilia Dei aípicerét.Ezech.1.Metth.j.Mari.AG.7.Apocal.19. Aliquandotamen talis loquutio intelligenda eít tantum de fpiri-tuali cognitione ac patefactione Dei, que omnibus piis contingit.Sicut Ioan.1 inquit Chriftus: Amen dicouobis, poftliac uidebitis coelos apertos,& angelosDei afcendentes& deícendentes fuperfilium homi-nis. Hécloquutiolongé aliter Gen.28 intelligenda

C. O9 140

tones copitare,Daniel.g. Sic Iob 42. Noui quód omniapotes,nec probibeturà te cogitatio: id eft,non eft poffibiletua confiliaac conatus impedire, lerem,2;. Nonauertatur furor Domini, donec fecerit,& donec fta.tuerit cogitationes cordis fui: id eft fua confilia ac de-creta, Matth.6. Quisue(trüm cogitans poteft ad fta;turam fuam addere cubitum unumc^id eft, omnia ten-tans&moliens. Cogitare exponit Scriptursinterdumpro dicere intra fexut eft in Euangelio,Dixerunt intrafe, Quis poteft remittere peccata?. Et mox fequitur:Cum uidiffet Chriftus cogitationes eoruin, Luc.1t.Cogitatio in Scriptura conceptui comparatur, opusautem partui,Efaiz 77.39.Pfalm.7.Cogitatio etiam pro acumine ingenij,autre magno ingenio prudenterqQue cogitata: ut Exodi 35. Vt opere-tur in omni opere cogitationis:& ad cogitandas cogitationes ad operandum in auro&argento. Ibidem.Facientes omne opus,& Cogitantes cogitationes: ideft, magna induftriaac ingenio uaria opera excogitan

e(t ,ubilacob. in fomnio peruifioné eam uidit, quàm áo tes. Sicz.Paralip.26. Fecit machinas cogitatione co-

lohan.í.ubi deui(ione fidei omnium piorum agitur.De colo efc aliquid, fignificat diuinam ordinationem:ut, Baptifmus Iohannis erat/ne de colo? Luc. 20.wi calis pax, Luc. 19, Benedictus quiuenitin nomineDomini rex,pax in coelis& gloria in excelfis:id éft, Gtnobis Deus pacatus& propitius, ut inde per& pro»pter hunc Meífchiam pacem certam habeamus, noniram ac bellum metuamus. Laudate Deum coelorum,quoniam in feculum mifericordia eius.Píalm.centefi.

motrigeíimo fexto, id eft, Deum qui coelum& omnia 3o

habetin fua poteftate, omniumque autor ac modera-toreft. Percalumurare quid fit,& quàm até pateat,Chriftus ipfe exponit Matth. 6.

COETVS POPVLI DEI.Hzcuoxidemfer-mé fignificat quod Ecclefia, quare ibi aliquid de ea di-cetur. Ezech.ij.In coitu populi mei nó erunt,& in fcri-ptura domuslírael non Ícribentur.

CO GITATIO,eítquedam intelletus aCtio,quauerum à falfo,utileà noxio honeftum à turpi difquirie

gitantis:id eft, machinas quafdam ingeniofiísimé ex-cogitatas. Cogitatio more hutnano etiam Deo non-nunquam tribuitur, ficut&alij humaniaffe&us. Si-guificát autern plerunque fententiam, decretum autuolüntatemeius. Hincuariz phrafes oriuntur, quaspercurremus. Cogitare ad aliquem, pro;alicui fefe adiun-gere. Danicl.1t. Cogitabitad defertores facderis fan-€li. Coigtare contra aitquem: id eft, moliri aliquid. Pfalm.37. Cogitat impius contraiuftum. Sic& Gen. 5o.Cogitare cogitationessid eft diligenter experidete,& quafipriores cogitationes pofterioribus& melioribus corrigere.2.Sam.14. Cogitabit cogitationes,utexpulíumnonexpellat. Sic Ezech.;8,& Daniel.1.. Cogitoco-gitationes pacis,dicit Deus,Ierem.29. Cogitattonummalum auferre,Efaie 2. pro,mala confilia& cupiditates.Cogitaui non tranfibitos, Píalm. 17. pro, reptimatrmeas cogitationes, ne in blafphemiam erumpant.

, Cogitare agrum, pro,confiderare.Prouerb. jt. Cogita-uitagrum,& emit eum: id eft, confiderauit, Induascos

mus ac difcernimus. Eius caufz quidem fant difficul- 40 gitationes cogitare, 1. Reg.18.id e(t, in diuerías curas di»

tates nos urgétes,& inde orte curz ac follicitudines:effectus uero, reperta confilia ac conatus. Hinc igituruarizfignificationes, uel retro fe recipientehacuocein caufas, uel ad effectus à propria fignificatione pro»grediente,oriantur. In propria figaificatione accipi-tur in hifce exemplis, Ezech.58. Cogitabisq; cogitationem malam: pro,diu multumque cogitabis.Pfalm.94In multitudine cogitationum mearü, inintimo meo:pro,dum multa mecum tacitüs reputo aut cogito. Sic

rahi,autetiam dubium hzrere inter plures cogitatignes: quafi dicat Elias, Hafitatis dubij utrum Deumaut Baal colere debeatis,& modó hunc, modo illum,modo utrunque colitis, Cogitationes multorum cordi-um reuelari, Luc. 2. ubi accipiuntur cogitationes promalo copo, malo fine, mala intentione, mente acuo-luntate,unde malz cogitationes oriuntur. I» cogitatio»nibus euane/cere,Rom.1.pro, in ratiocinationibus. Sic&cRom. Z, cogitationibus fefe inuicem accu(antibus&

Dan. z. Turex, cogitationes tuz afcenderunt: id eft, so excüfantibus. Cogitauones afcendere,Dan.1. Luc.24,pro,

corpifti cogitare, quid nam effet polt te futurum. Eze.16. Nec feciíti cogitationem fuper omnibas iniquitastibus eius: id eft,nec femel quidem expeudifti iniqui-tates tuas. Procaufa cogitationis:id eft,cura,furniturin hifce exemplis, Lucz g. Intrauit etiam cogitatioineos.quis nam effet maior iateripfos. IE S V$ autemuidens eorum cogitationes,&c. id eft, inuafit cura&ambitio primatus eorum corda, r.Corinth.7. Nuptacogitatid ett follicita eft, quomodo placeatuiro: in-

incipere follicité cogitare. Cogitare contra Deum,eft moliri propagationem impietatis& iniuíticig. Cogitatio»nem jaccretuper aliqua re, EZech.16.. Pof? cogitationes graodiid eft, confilia feqüi, Efaiz 65. Efaie 26 definitur fides quod fit cogitatio fuffulta( nempe uerbo ac pro-mifsione Dei) quód Deus uclitnobifcum cuftodirepacem:id eft; effe nobis propitius. Vocatautem co-

gitationem ideo, quia non cít ociofa noticia, fed pra-

€tica,qua pij fefe perpetuó fulciuntac fuftentant, fub.

nuptaautem& uirgo,contrà, Siccogitare Iebouam, Ma 66 inde cogitantes ac confirmantes fefe, quód Deus fit

lach.j,pro timere Deum, feu eum in oculis habere:

Pro effecta autem cogitationum id eft, iam repertaconfilio& conatu. Gen 4o. Vos cogitaftis contra memalum,fed Deus cogitauit bonum:id e(t, conati eftismihi malefacere, fed Deus contrà bene uertit; autfe-cit.Píalm.5.Decidantà cogitationibus fuis:id eft,irrista fiant con(ilia& conatus illorum. Daniel.ri.Cogita-bitad defertores faederis:id eft, illis fefe adiunget. Ie.rem.51. Cogitatio eius contra Babel, id eft, confilia&

eis propitius, Fulciruéro ac fuftentatfe ea cogitatio,uerbo ac promiísionibus Dei, promittentis fe uellenobis propitium effe, propter meritum ac palsionemfilij fui. Omnefigmentum cogitationurti cordis homi

nis, efttantum malum omni die: id eft, quicquid cor.

noftrum fingit,cogitatac molitur. Lutherus non ma»là uidetur fentite, qui putat fingularem uim effe in uoc€ Figmentii quafi dicat, non tantum qualefcunque co»gitationes, fed etiam illz quz fupt lumma diligentia

conatus ad euertendam eam inftituet, Sic contra munis 7o ficte& reficte, confiderate ac meditata.

Porró