eine

JH nen

247 Di

num,operationum fint. Diuidere,aut Difum effe figni -ficat interdum differre.1. Corin.7. Diuifa eft mulier&uirgo.id eft, differuntinter fe. Sic uidentur dona Spiritus(an&i,1. Cor.12,uocari Diuifiones, non tam à diftrizbuendo,ut modó dixi, quàm à differendo, quia donafunt diuerfifsima:de quare ibi Paulus agit. Ponunturergo Diuifiones, pro differentibus donis.ubi duplex Hebraifinus e(t. Primüm, quód uox pofterior pro prioriponitur, nempe diuidi pro differre. prius enim eft,ut

res differant:pofterius, ut diuidantur. Secundus He- 1o

braiímüs eft, quód abftractum pro concreto& fubie-&o eius ponitur. Diufus 5? Chrijlus:pro, aut plures funtChrifti,aut plures religiones unius Chriíti.z. Corint.1.Verbum pertingit ufq; ad diuifiones. Diwidiigitur alisquem, aliquando fignificat differre, aut etiam fegregariab alijs.Sicut dicit Chriftus Matth.24, Luczi2, quodDominus diuidet, aut potius diffecabit, elxerenóoa in^fidelem feruum:id eft, eius conditionem ac premiumfeparabitab alijs. Sic Deuteron.29 legitur, Diuidet e»

um Dominus in malum. Etlofuz 18, Diuidite uos in 20

ea;id eft,diuidite uobis terram. Siclliad.1. Tá»y és»adea drunyor, diffe&ki fant,id eft,à fefe mutuo difcef-ferant. Germanicaquoq; eítlocutio, Cid) vnter ctnanber tbeilen/[efe inter fe inuicem diuidere: cum nófe,(ed rem quampiam inter fe diuidunt: Qiebrübetbaben fid) vnter cínanoer getbeilt. Diudere[e fuper aliquoeít,diuifis copijs eum inuadere. Sic Abrahamusfe dieuidit(uper orientalem exercitum, qui Sodomitas op»prefferat: Gen. 14.

Di1V t NI, plerunq; in malam partem dicitut in Sa-cris literis, de magis,aut alioqui curiofis artibus,futu-ra preícire& diuinare conantibus. Videtur tamen aliquando etiam in bonam partem accipi:ut lfaiz.3. Avferam prophetam,diuinum& fené: prohomines pru-dentes,futura ex collatione prateritorü ac longa pro»uidentia przícientes.

DIVITIAE preterpropriam fignificationem,admodum crebró permetaphoram fignificant quamuiscopiam bonarum rerü,prefertim Ípiritualium.Paulusfané hoc tropo plurimum utitur, quoties ingenté co-piam indicatalicuius bonz rei. ut Rom.2. An diuitiasbonitatis ipfius contemnis? Sic fepe dicit, Diuitiasgratis:pro inexhaufta ac immenfa gratia.Ephef.1, Sic& Rom.1iL.exclamat:O altitudo diuitiarum fapientiz& Ícientiz Dei. pro, O admirabilem& inexhauftam€opiam fapientiz diuinz..

DIVE S interdum liberalem fignificat: quiaillifo-li poffunt,& interdum folent liberales effe, Rom.1o.Deus e(t diues in omnes inuocantes eum. id eft, tumpoteit, tum uult quoq; benefacere egentibus ,aceumimplorantibus. Diues item non tantum opulentum reipía fignificat, fed etiam iniuftum: quia plerunque di.uitiziniufté parantur. Sic Auguítinus dicit: Omnisdiues autiniuftus, aut iniufti heres. Et Chri(tus uoscit Mammonam iniquitatis," Sic& Ifaiz 52, impiuscum diuite coniungitur,quód Chriítus fit cum eis da-tus aut deputatus, feu perindetra&tatus: de quo locouidein uerbo DARE. Ob hanccaufam& Chriftusaffirmat, Difficile effe diuitem intrare in regnum Dei.Videtur quoque hzc uox per metaphofam fignificare€os qui fe bonis operibus ac iufticia abundare fomni-ant,aut fuperbos:quibus opponuntur pauperes fpiri.tu. Sicdiua Virgocanit: Efurientes impleuit bonis,& diuites dimifit inanes.id eft,trumentes de fua fanctiiate. Sic& Lucz 6 Chriftus affirmat, pauperes, fiti»entes& e(urientes,fore beatos, Et Matth.tr,acalibiinparabolis conuiuij, fitientes, efurientes,& pauperes.quod de fpirituali efurie iuftificationis intelligi eft ne^ceffe.nó enim loquitur de externa aut carnali pauper-

Di O 248

nem beatum aut Deo gratum efficiet. Ibid. pfeudo-prophetas uocat diuites& faturos,eisque Va denun-ciat. Hacratione per diuites, ditatos& nullius egenstes,fecuri iufticiarij Apoc.3, depinguntur:& moxibi-dem peraurum uera Chrifti iufticia denotatur.Do cERZ,aliquando fignificat ordinare: Cor,7.Sicutin omnibus Ecclefijs doceo:id eft, ordino, con»flituo. Aliquando monftrare.ut Exod.5.Docuit De-us Moyfen lignum: pro monítrauitei. Simileexem-plum huic eft Pfalm.45,Et docebit te mirabilia dexte^ra tua,id eft, monftrabit,exhibebit preclara opera, dte fucceffum Deo. Docére igitur hic,ficut& fuprà Dice»re,uerbum uerbaleautnoticiz, pro reali ponitur. Do»cere, Deo attributum,fignificátius eft,ficuraliz uoces,quàm aliás. Pfal. 142. Doce me facere uoluntatem tu-am,id eít,iuua, rege me,& fis ipfe in mead tam praclaram rem efficax. Sic fpiritualeacinternum Docer:, o^han. 6, non folam inítitutionem fignificat. Sic& Da»uid celebrat Deü Pfíal.18&144, quód doceat manusfuas ad prelium:pro, ualidas& efficaces in bello facieat,eisq; fucceffam det. Sic& Píal.s6 diciturfimilitropo, Notas mihi fecifti uias uit: pp, patefecifti mihi adàtum ad uitam,largitus es mibiuitam.Non enim ibi defimplici inftitutione, fed de ipfa reali beatificatione e-gitur. Hic Hebráifmus plané creber eít in Sacris lite-ris,ut Docere dicatur Deus aliquem bona,cum ei illa largi-tur:& ille uicifsim Difcere aut cognofcere, cü ea percipit.'Tale& illud eft;Quis oftendetnobis bona? Pertinethictetus Hebraifmus ad Regulam de Verbis noticiapro realibus pofitis.utmodo dixi. Docereetiam,cafti,gareaut punire uidetur fignificare Iud.8 Spinis& tri-bulis docuit,aut fcirefecit ciues Suchot.pro, puniuit.Sic fermé Germanicü fülen/ Sentire, pro pati ponitur.Docere per uiam fapientia, Prouerbiorum 4. fubintelligistur,incedere,ambulare,uiuere. A' docendo porró ue-nit Do&rina,& Dottor. Do&trina fana dicitur, que ex uer-bo Deipetitur,Deum glorificat,& conícientijs eft fa-lutaris.1.Tim.2& Tit.i. Suntetiam doGtrinz uariz&peregrinz,id eft,falfe,Hebr.3.Doctrinam à prophetia

40 ita diftinguit Bucerus fuper Mattbzum, quód licet u-

traq; fit quedam inftitutio auditoris: tamen do&trinaueniat ex fcientia, prophetia autem percipiatur ex re-uelatione. Verüm adícribam integrum locutn ipfiuseA do&oribus autem propheta differunt,quód doctores quz per fcientiam coníecuti funt( quz& ipfa ta-men donum Spiritus eft, quandoquidem omnia in o-mnibus operatur,t. Cor.) Ecclefiz tradent:prophe-tz,quz per reuelationem. Id preter locum 4. Moyfz.12fuprà adductum, atque exempla omnium prophe.

5o tarum quos Scriptura celebrat,& illud probatt.Cor.

14. Nuncautem fratres, fi ueniam ad uos linguis lo-quens, quid uobis prodero, nifi uobisloquarautperreüclationem,aut per fcientiam, aut per propbetiam,autper doctrinam? Nam reuclstionem nó dubitárimcü prophetia,ficut fcientiam cum doctrina,effe à Pauloconiun&am: ut ficut reuelatione percipitur, quodper prophetiam alijs differitur: ita Ícientia teneatur,quod cemmunicaturalijs per do&rinam. Quis enimloquatur alijs per reuelationem,uel fcientiam? Reuce

6o latione igitur percipitur diuinitüs, citra humanam in»

ftitutionem: ficutperícientiam humanitüs ,licetnonabfque opera Spiritus, quod alijs poftea tradatur. Eo^que Paulus,qui Euangelion fuum neq; ab homine ac-cepit, neq; didicit, fed perreuelationem 1E$ V Chri.ftiillud confecutus fuit, perpetua quadam prophetia,non do&trina predicauit. Gal.1. Ceterüm& Corinth.12.& Ephef.4, Paulus alios prophetas,&alios doGbo-res facit. Illicfcribit: Et alios quidem pofuit Deus inE«clefia primüm Apoftolos,deinde Prophetas, tertio

tate,ut Monachi ledu&toresque finxer unt, qua nemi. 70 doctores, deinde poteftates,&c.Hic: Et idem dedita«

lios