1: V

s Statuere:quod eft cognatum cum Ferre fenten-2: Non enim iudicaui fcire aliquid interuos,nifi Chriftum Iefum,& eum crucifixum. ideft, noftatui me aliquid fcire,nullam aliam noticiam magni-feci.Sic& 7 eiufdem epiftolz, iudicare pro decernereaut(tatuere accipitur: Si quis hoc iudicauit in cordefuo,ut feruet fuam uirginem,bene facit.id eft,certo ftatuit,authoc(ibidelegit. ludicare alicui, pro, fecundumeum pronunciare, aut certà benigne aut mature eiuscau(am expedire,ne cogatur diu lites fectádo,tempus& fumptus perdere. lfaiz 12.Intendere facis aurem,utiudices pauperi& pupillo: id eft,opituleris in iudiciomiferis ac opprefsis,eos à calumniatoribus& oppref-foribus liberando.Pfal.146,Qui facitiudicium iniuriaaffe&is. Idem fermé ualet pauperis& egeni caufam iudicare, Hierem.22.Sic Thren.3:Iudicafti Domineiudicium aniinz mez,redemiíti uitam meá 1 Sam.25: Be.nedictus Dominus, qui iudicauit caufam probri meide manu Nabod.Hierem.51: Dixit Dominus, Ecce e-go iudico caufam tuam,& ulcifcar ultionem tuá. Hier.5o:Redemptoreorum fortis, iudicando iudicabit iu-dicium eorum. Sic&accipitur, Facere alicuius iudiciumzPíal. 9. Lztabor, quoniam fecifti iudicium meum,&caufam meam.Iudicaturus dicitur Chriftus inter gen.tes,& coarguturus populos multos: qd' à iudice po-litico fumptum, primum quidem fignificare uidetur,dijudicatis caufis componere diísidia gentium,atqueita pacem inter eas conftituere: fed ibi proprié permetaphoram dicitur,quód Mefchias eis fpiritualem pacécum Deo& cordeac cófcientia pafsione fua parabit.Ad udices applicare: id e(t, ad iudices aut magiítratus uo-care,uocare in ius.1 Sam.24,Sit Ichoua in iudicem in-ter me& te:id eft,iudex.Iudicium nonnunquá figuifi»catomnes cogitationes,confultationes,confilia acconatus alicuius. Hinc Dei quoq; iudicia dicuntur abyf-fus multa,Píal.26. Quam uocem& totam locutionem, uideturadmodum apté Paulus Rom. 11 exponere, ctiinquit: O' profunditatem diuitiarum fapientiz& co-gnitionis Dei, quàm infcrutabilia fuatiudicia eius,&imperueftigabiles uie eius. Quis enim cognouit mentem Domini,& quis illi faità confilijs? Idem ergo hicPaulus dicit effe iudicia Dei, quod uias ac confilia.Sic& Hierem. 5, iudicia ac uiz ut fynonyma conne&tun-tur: Non nouerunt uiam Domini, iudicia Dei fui. Tu-dicium pro ritu,ceremonia aC circumlantia. Sic precipiturNum.9,Vtfaciam Pafcha iuxta iudicia fuaipro,obfer-uatis omnibuseiusritibus. Iudicia Deifepifsime inSacris literis,pro ipfa eiuslegeac uerbo ponuntur, acadmodum crebró cum ftatutis coniunguntur, prefertim Pfal.119.Dubium autem eft,cur fic uocentur:numquia illis Deus indicet, quid iudicet aut pronunciet;a-gendüautomittendum, ueluti fi effentlate ac pronü-ciatz quzdam fententia iudicis iudicantis: aut quiain eis tantum recta aciuíta contineantur,& prefcribátur:uel potius, quia fint quafi quzdam decreta, quib.nos iuftificet,faltem quoad difciplinam aut externamumbratilemd; iftam purificationem: quod confirmatGireca uox cuu& dináuara, quiin talibus locisponitur,& non«fízi. Iudicia Dei& geatium non-nunquam opponuntur,ubi nimirum figaificantur có.trariz religiones.Ezech.tt. Quoniam in ftatutis meisnon ambulaftis,& iudicia mea n6 feciítis,fed iuxta iu»dicia gentium feciítis.2.Reg.17.Non noruntiudiciumDeiterrz:id eft,eius ritus ac religionem.Ezech.20.Iudicia patrum ne cuftodiatis: id eft, corraptam eorumreligionem.Iudicia pro promifsionibus:Pfal.119.Do-mine fecüdum iudicium tuum uiuifica me.id eft, ficut| promíififti te fore propitium, condonaturum peccata,|& renouaturum me. Vidétur etiam fignificare crebró

479uel potiutiam. ut 1 Cor.

I V 48o

téinde ptimüm ductaeffe. Sed undecunq;, aut qua-cung; demum ratione etymologia ac fignificationisprimüm formetur ac deriuetur: certum tamen efthácuocem Ízpe poni pro tótalege. Lucz 1cap. dicuntur"Zacharias& Elizabeta fuiffe iufti,& ambulaffein omenibus preceptis& iuftificationibus Dei: ubiuox 1VeSTIFICATIONE S uidetur poni pro Mifpatiudi-cijs,& fignificare fan&tos ritus. Sed de nomine Iuftifi-cationis poftea agetur in uoce IV S TICIA ludicia iue[licie fe pe uidentur ipfa precepta Deiuocari, ucl quiaiufta funt,uel quiaà iufticia Dei prafcribuntur. Píal.119.Cum didicero iudicia iufticia tug. lbidem:Ad có»fitendum fuper iudicijs iuticiz tue;id eft,qua tua tufticia, auttu iufte Deus prefcribis, mandas, ordinas,Iudicium,pro recepto morc. Pfíal.81. Clangité in ncome-nijs tuba, quia ftatutum Ifraeli eft,iudiciü Deo Iacob.ideft, folennis confuetudo,« Sed quid obfuerit,hicpauló meliori ordine recenfere fignificationes huiusnominis 1dicjj, etiamfi fuprà multas iam attigerimus,2o&nonnullas etiam abunde explicuerimuszPrimo igitur ponitur pro officio,ordinatione, functione, admi-niftratione, confulatu,& miniíterio publico. Deut,Quoniam iudicium Dei eft.Pfal.z, Non permanebuntimprobiin iudicio. Píal,7. Euigila ad iudiciü,quod mihicómendafti. Píal.71,Deus iudicium tuum regi da.Iíaig 28. Et fpiritum iudicij iedentis fupertribunali,uel fedétis inadminiftratione& gubernatione,Exod,28,Et facietis peétoraleiudicij. Num. 27. Et coram E-leazar facerdote ftabit,& is confuleteitin iudicio lueminis.Prouerb.16.Regula& ftatera iudicium funt Domini. Secundó, iudicium eftiufta, ordinaria& legiti.ma caufarum cognitio& dijudicatio, quz iure fit in tali adminiftratione, feu talis functionis actu. Prouerb.12, Cogitationes iuftorum iudicium.Etiterum cap.21,Quoniamnoluerunt facere iudicium. Tertió,pro caufa accipitur iudiciali. Etiudicium egenorum non iudicauerunt:Hier.5.Sic 1Reg. 8. Faciesq; iudicium eorüzid eft,ipforum caufatm ages. Píal.140. Egocognoui,quoniam faciet Iehouaiudicium inopis,& uindictampauperis.Iob.23: Proponat equitatem contra me,&ad uictoriam perueniet iudicium meum.ubi tamen re&ius de ipfo iureaut iufticia cau(z intellexeris. Quaretó,pro poteltate feu iure, quod quis habetin re aliqua.Deur.18. Porró boc eftius facerdotum, quod illis de-beturápopulo.& cap.21,Ius primogenitura.1 Satn.z,Nec cognoueruntius facerdotü erga populü.1 Sam.$Etannunciauiteis ius regis.Hierem.22; Quoniam pe-nes te eftius redemptionis. Quintó,accipitur proin»terrogatione feu quzttione, de rebus que iniudicio5o incontro uerfiam uenire folent. ut 2 Regum 25. Etlo-cuti funt cum eo iudicium. id eft, interrogauerunteücauíam faécti.Prouerb.28. Malinon intelligunt iudici:um:fed qui querunt Ichouá intelligunt omnia. Quidiudicium uocet, explicat Paulus 1 Cor. 2. Spiritualishomo omnia dijudicar,&c. Et pluraliter miípatim iudicia, fignificat primo iura, fecundum quz regitur&uiuitur,Exod.21. Hzcfunt iudicia, que propones eis,id eft,iura,leges.ut fecundum easiudices& magiftraatus caufas diícernant,difcutiant& pronücient. Exod.60 24. Narrauit populo omnia iudicia: id eft, iura.Leuit.18,[udicia mea facietis:id eft,opera quz ego iure&le-gibusà uobis requiro,aut uobis prafcribo.Numer.25Et iudicabit Synagoga inter percufforein& uindicemfanguinis faperiudicijs huiufmodi: id e(t, fuper cafi-bus,quos ordine iftic commemorauit. Sexto, accipistur pro interrogatorijs dubijs, feu queftionibus& difputationibus derebus& cafibus, de quibus nihil dácerti conftat, quales iniudicijs& caufis tractandis in-cidere& exerceri folent.lerem, 12. Etfi iuftiorfis oIe-

IO

30

40

potifsimum leges ceremoniales ac purificatorias, aut cer- 7o houa, quàm ut tecum conténdam, tamen iudicia tibi

propo-