L A

excellenti uirtute predito,optimeq; merito adhibitz.Quartum quoq; hifce tribus addi folet, Clarits tum inprophanis, tum& in Sacris literis: quam Seneca itaàgloria diftinguit,quód gloria quidem multorum iudi-cijs ac laudibus conftet,fed claritas bonorü. Hacqui-dem de hifce tribus aut qàatuor uocibus ac rebus ma-ximaex parte ex prophanorum fcriptorum ufu anno-tauimus., Sed tamen in Sacris eodem fermé modo ingenereac plerunq; ufurpantur. Quare iam ad ipfa idiomata Sacrarum literarum in uerbo ac nomine Lauda.re& Laus accedamus.

« Laudare uerbum,& Law nomen, de Deo,eius'ue do&rina aut beneficijs pofitum, nonnunquam in genereaccipitur, pro,de Deo loqui, concionari, docere: pro-pterea quod,quicquid de Deo ueré dici poteft,eft lau.dabile,nihil eft in eo uel indifferens, uel reprehenfibiele,utin hominibus. Hinc Pfalmiuaria doctring gerie-raacformas continentes, laudes Thehilim uocantur,Quaré cum in Pfalmis& Prophetis laudare Deum iu-bemuràut dicimur,nó tántum gratiarumactio,aut ce-lebratio fignificatur,Laudare Deum ufq; ad lzticiam,2. Par.29, eft, magna animi alacritate tractare uerbumDei Ia Deo laudabimus omni die,& nomini tuo con-fitebimur in feculum,Pfa. 4 4.pro, Deum laudabimus,uel etiam de Deo gloriabimur, ac iactabimus nos tan-quam ualde felices,qui talem tantumd; Deum propi-tium habeamus.Pfa.65,In Deo laudabo uerbum eius:id eft.celebrabo Deum,eiufq; uerifsimum uerbum,&infallibiles promifsiones: áut celebrabo uerbum Dei

&.22

1o

20

folo authoris refpectu, etiáfi in externis rebus ac euen 30

tu nondü uerbi ac promifsionis ueritas& effectus ap-pareat.Satis,& plus fatis mihi eft, quod Íciám, eas eífeDei ueracis& omnipotentis promiísiones. Laudare fein aliquo, pro, gloriari de eo, ponitur. Píal.54. BenedicáDeoin omnitempore,femper laus eius in ore meo:InDomino laudabit fefe anima mea:id eft, gloriabitur&lactabit. Gloriariin laude alicuius, Pfal. 106, Vt gloriemurin laude tua:id eft, ut iactemus nos felices,quitalem&tantum,tamd; bonum ac laudatum Deum habeamus.Ad laudandum ualde, lib.2. Sam.cap.14, Sicut Abfalon auténonfuituir pulcher inlírael àd laudandum uálde:pro;utomnes eum laudarent:uel,ut ualde effeteo nominelaudabilis. Laudátum inuocabo Dominü, 2.Sam.24.P(al.18:pro;celebratum,uel omnilaude dignum. Viregines laudari: pró,nupturm elocari.Pfal.78; Virgines eiusnon íüntlaudatz. Forté alluditad aliquod propriumgenus pr&conioruim aut epithalamiorü in nuptijs ufi»tatorum.Significat ergo non effe elocatas. Muntterushabet, Non funt honoratz:ícilicet nupti]s:

« Nomén Law uárié ac cum diuerfis uocibus con.ne&titur,& nó paucas obícuras locutiones efficit, qua-rum aliquas percurram.Tu es factus habitans aut po^fidens laudes Ifraelis:id eft,quem totus populus Ifraelfeu Ecclefia perpetuó merito; laudat. Vel utalij, quies perpetua materia laudis,aut beneficijs tuis das per»petue celebrationis caufas. Aliqui perlaudes ipfum tabernaculum& arcam accipiüt,ubi Deus perpetuó laudabatur ac celebrabatur. Deus e(tlàus nioftra,Deu 10.id eft,decusac ornáàmentum piorum, qui folus nos.ueré glorificat.Sic Pfal.169. Deu laudis mee né taceas:uel;Deus de quo glorior, Hier. 17, Deus faluum me fac,&faluus ero,quoniálaüs meatu es:id eft, Quiá de te fo.lo glorior, te folum celebro, uel etiain tu me folus lau:datum ac honorátü facis.Ita Deus láudis alicuids aliàsintelligitur, quódDeus illum laudet& glorificet:aliàs,

quod laudetur ab eo. Detelaus mea in coitu multo;uotamea foluam coram timentibus te:pro,laudabo&celebraboteirí maxima frequentia populi. vrbslaudis,urbs gaudij mei Damaícus:Hier.4 9. pro,urbs omnib.

40

éo

terre dicitur Babel:id eft, laudataaccelebrataab om:nibus gentibus, Hier.31.. Quomodo cipta eft Sefach,quomodo comprehenía eítlaus aniueríz terre 7 Fuitin deuaftationem Babelin omnibus gentibus. Sefachidem eft quod Babel,per imnmutationem literarum,itautultimz literg pro primis ponátur. Sic& Paulus laudé pro laudata uittute,facro aut officio accipit,Phil. 4.Si qua uirtus,(i qua laus efthec cogitate: id eít,fi quodmerito laudatum opus,aut officiü. Rectos laus decet,Píal:;; Iubilate iufti in Domino,rectos decet laus:i.iu-bilando celebrate Dominü,rectos conuenit celebrareDominum.Quare fequitur, Coófitemini Domino in cithara. Hortaturenim& excitat omnes ad predicatio-nem Dei. Yumolare laudem: pro,offerre Deo celebratiosnem,negle&a aut poftpofita matatione pecudü. Pfal.50.Qui B crificat laudem, honorat me,quia hofce uituloslabiorü Deus magis expetat. Ibidem,(icut mox infequenti Pfalmo, Deus dicitur expeterelaudationem,& contritum cor,non facrificia:fic& reddere laudesisdicitur,qui Deum de acceptis beneficijs celebrat. Laudem, üel in laudem ponere aliqué, pro, efficere ualdelaudatum:Soph.5.Ponam illos in laudem& nomen intota terra pudoris eorü: pro,efficiásutubiq; inter gen-tiles ladci fummé laudentur, tanquá unicus ueré Deücolés populus,ubi antea captiui ignominiofiísimé ha.biti,tractati, aut etiá alioqui uituperati funt. Siclía.6zdicit,non effe concedendá Deo quietem aut requiem,donec przparet& ponat Hierufalem laudem in terra:id eft,donecitaeam extruat& zedificet,ut omnes eamlaudentaccelebrent,tanquam long pulcherrimá ur»b&.Et erit fru&us fan&itatis laudà Dornini: Leuit.19.pro fru&us quarti anri erit ii laudem Dei cofecratus,aut farictificatus:id eft in eum finemDeo confecratus,utea occafione Deuslaudetür. Law ex bomimibw: Rom.2 dicit Apoftolus, internz circumcifionis laudem effenon ex hominibus, fed ex Deo: pro, à Deo laudari&probari, atq; adeó remunerari illam ueram ac interncordis circumcifionem,cum interim hominestantumillam externam cernant& predicent. Sic& Rom.r; dicit, Habebis laudem ex magiftratu:id eft, à magiftratulaadaberis& approbaberis, ut obediens& iuítus fub-ditus,autciuis. L«wgloriz, Ephef.t,aliquoties hic finisnoftre redemptionis& couerfionis monftratur, ut fi-mus in laudem gloriz Dei.id eft, ut pernos, aut etiamperalios propter nos,gloria Dei celebretur, augeatur& illuftretur. Re&té eniin dicitur gloria Dei à nobis celebrari,laudari& illuftrari:fed non contrá,laus glorifi^cari.1. Pet.1, trià ifta fimul coniunguntur, Law, Gloria,&cHorros. inquit enim: Vt ueftra fides pbatareperiaturinlaudem,gloriam& honorem,in reuelationeChrifti:ideft,;ut ueítra ueraac ,pbata fides in extrema dieà Deocollaudetur,glori&cetur& honoretur. Videturibi Pe»trus iftatria confundere,& pro eodem accipere.

LEC T V$,ratione circumítantiz temporis,loci,acquietis,aliquádo aliquid indicat, Dominus confirmetaut fulciat euin in le&o doloris fui, uniuerfum lectumeius uertiíti:id eff, Dominus eü corroboret in omnib.fuis difficultatibus.| Le&um madefacere lachrymis, perpestuum ác graüem maerorem ac luctum denotat, qui necin quieté quidem nocturna ceffet. Supr letlum afcendere,eft,incidére in morbum:contrà,deícendere eft conua^lefcere.Ideo dicit Helifzus de rege Iírael:De lecto quéá(cendifti,non deícendes.pro,hoc prefenti morbo morieris, Le&tus aliquándo fignificat thorü coniugalem:üt cum dicitur, Super le£tum patris afcendere, G Ítratum pa-tris maculare:quod eft.nouercá cótaminare. Gen.49.Tranfgredile&um fuum, eft adulterium patrare: Ecclef.25.Sicut oftium in cardine,ita pigerinlecto fuo uerfatur:Prou.26.Ignauia pigrorum defcribitur,qui cuti debe.

laudata,& gata; Laus,prorelaudata, Laus uniueríz 7o rent exlccto ad operas exilire, huc atq; illuc potius ii

Z lecto